De beruchte foto uit het feesttijdperk van Kate Moss wordt al jaren verkeerd geïnterpreteerd

OPMERKING VAN DE REDACTIE: In Snapwe kijken naar de kracht van één enkele foto en leggen verhalen vast over hoe zowel moderne als historische beelden zijn gemaakt.

Toen fotograaf Greg Brennan Kate Moss in een bontjas onderaan een nooduitgang zag staan, met een sigaret in de hand, wist hij dat hij op iets bijzonders was gestuit. Het was het jaar 2007, en wat hij zich niet realiseerde was dat een van de resulterende foto’s – niet eens zijn favoriet van de avond – een embleem zou worden van het ‘feesttijdperk’ van het supermodel en de bekendste beeld van zijn bijna veertig jaar durende carrière.

De blijvende aantrekkingskracht van deze foto uit het midden van de jeugd is deels de alledaagsheid ervan. Op dat rustige, onbewaakte moment was Moss net als elke andere dertiger die een avondje uit was in de stad. En toch is zij misschien wel de enige persoon die dat kan laten blijken in elkaar gezet terwijl ze in een trappenhuis in een hinderlaag werden gelokt. “Het is een soort mix tussen een ballerina en Janice Joplin”, zei Brennan in een videogesprek vanuit zijn huis in Londen. “Het is heel rock-’n-roll.”

Moss had de reputatie opgebouwd dat ze genoot van een avondje uit tijdens het ‘heroïne-chique’ partygirl-tijdperk van de jaren ’90, terwijl de pers zijn best (of misschien wel het slechtste?) deed om haar elke beweging te documenteren.

Toch was niet alles wat het leek. Om te beginnen gelooft Brennan dat Moss volkomen nuchter was toen hij de foto nam. “Ik heb allerlei onzin gelezen”, voegde de nu 53-jarige fotograaf eraan toe, en zei dat zijn beroemdste beeld ook tot de meest onbegrepen behoort. “Ik las dat ze struikelde over haar jurk, dat ze van de trap viel, dat het vier uur ‘s ochtends was – niets daarvan klopte. Geen.”

Die van Brennan nieuw boek, ‘The Big Shot’ wil de zaken rechtzetten. Het beschrijft ook de combinatie van doorgewinterde ervaring en blind geluk die de Britse fotograaf op de 33e verjaardag van het model naar de achterdeur van een Londens theater leidde. (De vertegenwoordigers van Moss reageerden ondertussen niet op het verzoek van CNN om haar een eigen versie van de gebeurtenissen te geven.)

In 2007 was Moss op het hoogtepunt van haar krachten. Het was het jaar waarin Time magazine zich richtte noemde haar als een van de 100 meest invloedrijke mensen en Forbes vermeldde haar als ‘s werelds tweede meest verdienende model (alleen achter Gisele Bündchen). Huwelijksgeruchten deden de ronde over haar relatie met Babyshambles-frontman Pete Doherty. Tegen de achtergrond van intense aandacht in de roddelbladen werd Brennan toegewezen aan het Dorchester hotel in Londen om het verjaardagsfeestje van het model te fotograferen, dat ‘een soort jaarlijks media-evenement’ was geworden, zei hij.

Kort na de aankomst van Brennan verspreidde het bericht zich onder de wachtende pers dat Moss en Doherty nog steeds ruim anderhalve kilometer verderop waren in Donmar Warehouse, een theater in het Londense West End. Hij snelde door de stad en ontdekte dat een bende fotografen en nieuwsgierige toeschouwers de ingang verstopten.

Toen kwam er een meevaller – of pech, zoals het destijds leek: de batterijen van Brennans flitser waren bijna leeg. Toen hij een paar straten verderop terugkeerde naar zijn auto, herinnerde hij zich dat het theater een brandtrap had die ook dienst deed als achterdeur. (Hier wierp de ervaring zijn vruchten af: eind jaren negentig had hij Nicole Kidman gevangen genomen terwijl ze het gebouw via dezelfde uitgang verliet.)

De fotograaf maakte een korte omweg, ‘gewoon om te controleren’, herinnert hij zich. “Ze zat daar gewoon op de trap te roken. Ik liep langs de deur, wierp één blik en wist dat ik een paar seconden had om iets te doen.”

Brennan stak zijn camera door de open deur en vuurde een reeks van tien beelden af. Terwijl de sluiter klikte, hoorde hij buiten een voertuig aankomen. Pas toen besefte hij wat er aan de hand was: het echtpaar had een andere auto als lokaas naar de hoofdingang gestuurd terwijl ze via de achterkant naar buiten glipten. Moss en Doherty (die net buiten beeld zijn) namen afscheid – en in een beweging die Brennan toegeeft, was het deels beleefdheid en deels professionele drukte, hij hielp het supermodel zelfs de autodeur te openen, waardoor ze sneller naar buiten konden gaan. De rivaliserende fotografen naderden immers snel en hij wilde het moment voor zichzelf.

Brennan nam niet de moeite terug te keren naar The Dorchester. Hij stuurde een selectie foto’s naar zijn redacteuren en ging naar huis in het vertrouwen dat hij de beste foto’s van de avond had. Hij had echter niet verwacht dat er de volgende dag een van hen in vrijwel alle Britse tabloids zou verschijnen.

Het bleek dat Brennan een effectief monopolie had: Moss had de camera’s een groot deel van de nacht met succes ontweken, dus publiceerden de kranten in plaats daarvan zijn afbeelding van het trappenhuis naast verhalen over de vieringen waar ze later van genoot. De Daily Mail drukte de foto af naast berichten over een 24 uur per dag ‘drinkend en dansend’ feest. Een onderschrift suggereerde dat Moss een ‘feestpauze’ nam in plaats van simpelweg te wachten op een ritje. Andere media drukten de foto af, naast berichten dat Moss aan het feesten was in een badkamer (The Daily Mirror) en een ‘verjaardagsruzie’ had met Doherty (The Daily Star).

Brennans imago was door associatie losbandig geworden. Maar dat was geen verrassing in een notoir giftige periode voor Britse roddelbladen waarin vrouwelijke sterren (zowel binnenlandse als Amerikaanse, zoals Lindsay Lohan en Britney Spears) werden onderworpen aan inbreuken op de privacy en publieke jacht.

Het mediaverhaal rond Moss was destijds een verhaal van excessen. Een drugsschandaal uit 2005 had haar verschillende spraakmakende modellencontracten gekost tijdens onderzoeken door de Britse politie. (De Daily Mail had op de omslag verklaard dat de carrière van Cocaïne Kate ‘in puin lag’, hoewel ze nooit werd aangeklaagd en het jaar daarop werd uitgeroepen tot Model van het Jaar bij de British Fashion Awards.)

“Ik begrijp waarom ze het doen”, zei Brennan over de manier waarop zijn foto werd gepresenteerd. “Kate die een sigaret rookt terwijl ze op de trap zit, verkoopt niet echt kranten.”

Maar Brennan, die Moss in de jaren 2000 talloze keren heeft gefotografeerd, betwistte de reputatie van ‘party Kate’ die haar omringde. “Ik heb haar nog nooit zo gezien”, zei hij, en voegde over zijn beroemde foto toe: “Ik zie gewoon dat een van mijn favoriete modellen er op het hoogtepunt van haar carrière op haar best uitziet.”

Toch is zijn favoriete foto van de ontmoeting niet degene die de wereld kent; hij geeft er de voorkeur aan een foto die een fractie later is gemaakt, waarop Moss op de been is, op weg naar de deur. “Het is meer catwalk-achtig”, zei Brennan. Hij nam het op in zijn boek, terwijl hij accepteerde dat fotografen geen controle hebben over welke van hun beelden tot de publieke verbeelding spreken.

“Ze zeggen dat elke goede fotograaf op een bepaald moment in zijn carrière één beeld moet hebben dat alle andere overstijgt”, zei hij. “En ik heb het gevoel dat ik het met deze heb bereikt, maar het was niet opzettelijk.”

“The Big Shot: foto’s door Greg Brennan,” uitgegeven door ACC Art Books, is nu beschikbaar.