Voetbalshirts! Wie heeft er geen? Olivia Rodrigo werkte samen met Spotify voor een nu uitverkochte FC Barcelona-trui met daarop haar sprankelende monogram over de rode en blauwe verticale strepen. The Gap heeft twee limited editions zomercollecties met truien geïnspireerd op de ‘voetbalcultuur’, terwijl Nike heeft twee collecties ‘statement’-truien met een Latijns-Amerikaans thema, ‘geworteld in de cultuur en emotie van het spel.’
Ook dragen sommige mensen truien om in stadions te voetballen.
Veel van deze snelgroeiende truien zijn niet bedoeld als replica’s van de wedstrijduitrusting die door favoriete atleten wordt gedragen. In plaats daarvan knikken hun ontwerpen naar officiële teamtruien of doen ze iets heel anders. Burgemeester van New York, Zohran Mamdani, hield ter herdenking van de betrokkenheid van de stad bij het WK toezicht op de release van gestreepte New Yorkse truien met retro-look – oorspronkelijk geprijsd op $ 50 in een betaalbaarheidsinitiatief, maar nu vermeld op de luxe wederverkoopsite Graal voor meer dan $ 1.000.
In plaats van een teambadge zijn de truien in Mamdani’s gemeentelijke merchandise-drop voorzien van een voetbalembleem. Deze WK-zomer is voetbal niet alleen een teamsport, maar ook een stijl, omdat truien de sprong hebben gemaakt van die-hard fans naar mensen die er cool uit willen zien.
Net als het poloshirt of de rugbystrepen ervoor, overstijgt het voetbalshirt zijn associaties met de sport. Door zijn basisvorm – een eenvoudige trui met korte of lange mouwen en eventueel een kraag – harmonieert hij beter met andere kleding dan een honkbal- of basketbaltrui, terwijl levendige kleuren of scherpe graphics hem doen opvallen.
“Dat roze Inter Miami-trui, ik heb het gevoel dat een cool meisje dat zou kunnen dragen op de dansvloer in New York”, zei modebladmaker Markus Ebner. “Niet omdat ze fan is van Inter Miami; omdat het roze is en cool.”
Hoewel voetbal de populairste sport ter wereld is, is de positie ervan in de VS eerder een “langzame acceptatie” geweest, zegt modefotograaf Phil Oh. Tien jaar geleden waren er bepaalde stereotypen rond het dragen van truien, zei Oh – hipsters noemden het spel bijvoorbeeld ‘footy’, een associatie die tot harde oogrollen inspireerde.
Maar naarmate voetbal populairder is geworden in de Verenigde Staten, geldt dat ook voor de trui. Vooral streetwear-merken waren early adaptors: Supreme maakte samen met Umbro een voetbalshirt in 2005een tijd waarin voetbaluitzendingen in de VS nog verspreid waren over niche- of premiumkanalen. Begin jaren 2010 werd Snoop Dogg bekend doordat hij een verscheidenheid aan voetbalshirts in zijn garderobe opnam, zelfs die van strijdende teams. die-hard ventilatoren. Drake droeg in 2016 een roze Juventus-uitshirt, een beweging die zo zeldzaam leek voor een rapper van zijn formaat dat eBay-aanbiedingen het shirt nog steeds verkopen als een “Juventus x Drake.”
Het was rond die tijd dat Josh Warwick, een van de medeoprichters van Cult Kits, een website voor vintage voetbalshirts, een verschuiving begon op te merken. De truien werden gekocht door mensen die niet alleen voetbalnerds waren of fans die op zoek waren naar diepe sneden. Tijdens een Cult Kit-pop-up in New York in 2022 herinnerde Warwick zich dat enkele jonge vrouwen van begin twintig binnenkwamen en vertrokken met een ‘heel willekeurig’ neongeel Blackburn Rovers-uitshirt uit 1996, een overblijfsel uit de eerste divisiejaren van een team dat al tien jaar vastzat in de tweede of derde divisie van het Engelse voetbal.
“Dat was een behoorlijk goede illustratie van de manier waarop de cultuur van voetbalshirts gediversifieerd is: van mensen die gewoon van de club of van het spel houden, tot mensen die de esthetiek van het shirt ook echt waarderen”, aldus Warwick.
De jerseytrend in de VS is zo sterk gegroeid dat de VS de afgelopen twee tot drie jaar het Verenigd Koninkrijk hebben overtroffen en de grootste markt van Cult Kits zijn geworden. En de alomtegenwoordigheid waarmee het voetbalshirt door verschillende merken wordt geadopteerd, duidt op een groeiende vraag.
Grote en kleine ontwerpers hebben onlangs een hele reeks geremixte voetbalshirts uitgebracht, versierd met merknamen op de borst waar de sponsoring normaal gesproken naartoe zou gaan: Miauw, Nahmia’sOnder anderen Aimé Leon Dore en Ksubi. Fast fashion retailers hebben zich aangesloten, zoals fast fashion retailers moeten doen: H&M heeft samen met Lotto een collectie uitgebracht eerder dit jaarterwijl ASOS er nu een verscheidenheid aan verkoopt knock-off nationale truien.
Samen met de hausse in de verkoop van vintage jerseys is er een groeiende markt ontstaan voor nieuw gemaakte replica’s van de originelen: zowel Fanatics als Nike verkopen nu heruitgaven van voetbalshirts uit de jaren negentig, terwijl Ebbets Field nieuwe uitrusting verkoopt van de ter ziele gegane North American Soccer League, waaronder reproducties van de felgele en groene New York Cosmos-trui gedragen door de ouder wordende Pelé in de jaren ’70.
Ontwerper Colm Dillane van KidSuper, een oude voetbalfan, bracht in 2024 een collectie uit met de Braziliaanse legende Ronaldinho. De ster liep zelfs op de catwalk tijdens de Paris Fashion Week dat jaarhij droeg een T-shirt bedrukt met zijn eigen gezicht – een knipoog naar illegale overhemden die over de hele wereld worden verkocht – onder een dikke bontjas. Maar dit jaar ontwierp Dillane, voorafgaand aan het WK, een trui met Complex en Bank of Americaeen teken van hoe gecommercialiseerd het fenomeen voetbalshirts is geworden.
Een deel van de reden voor de groeiende trend heeft te maken met geld, zei Oh.
“De accountants van het team zeggen: ‘O ja, voetbal is groot en het is een groeiende markt, dus ga daar iets doen'”, zei Oh. “Aan de andere kant is de interesse van de ontwerpers er misschien altijd geweest, maar hebben ze die nooit mogen uiten, omdat atletiek werd gezien als het tegenovergestelde medium van mode.”
De mode-industrie heeft het moeilijk gehad in Europa en China, terwijl ze groei zag in Noord-Amerika, zei Ebner. Het WK, dat wordt georganiseerd door Canada, Mexico en de Verenigde Staten, heeft de industrie een kans gegeven om van die markt te profiteren. Hij zei: “Iedereen heeft moeite gedaan om iets te bedenken, om een product klaar te hebben.”
Voetbalshirts werden aanvankelijk op de markt gebracht voor kinderen in de jaren vijftig, toen clubs het hele tenue verkochten: de korte broek en het shirt. Er stond geen sponsoring op de voorkant, geen clubbadge, en de ontwerpen waren ‘vrij eenvoudig’, zegt Brian D. Bunk, historicus en auteur van ‘The Shortest History of Soccer’. De tenues waren niet bedoeld om modieus te zijn; ze waren bedoeld om in te voetballen. Een jeugdteam zou een uniform kunnen kopen, zei hij, of een kind zou er een kunnen kopen die door zijn favoriete speler wordt goedgekeurd.
Gedetailleerde replica-truien kwamen later. Toen clubs hun ontwerpen gingen handelsmerken, waardoor de truien gemakkelijk herkenbaar waren als Manchester United, of Arsenal, of welk team dan ook, begonnen de shirts op de markt te worden gebracht als vrijetijdskleding, zei Bunk, hoewel nog steeds alleen voor kinderen en tieners.
Dat begon in de jaren tachtig te veranderen. Door de opkomst van kleurentelevisie konden kijkers de truien beter zien, en door de opkomst van fitness werd athleisure sociaal aanvaardbaarder voor volwassenen. Langzaamaan werden truien gericht op fans van alle leeftijden.
“Als je naar foto’s van stadions in 1980 kijkt, heeft geen enkele volwassene een replicashirt aan”, zei Bunk. “En tien jaar later zie je er een heleboel.”
Begin jaren negentig opende Manchester United zijn megastore op Old Trafford, waar replica-truien en andere uitrusting met logo werden verkocht. Terwijl Manchester United destijds werd bekritiseerd omdat het probeerde “zoveel mogelijk geld uit zoveel mogelijk verschillende bronnen te halen”, zei Bunk, volgden andere teams dit voorbeeld. Wat ooit een teken was van de overcommercialisering van voetbal, werd gewoon een onderdeel van het spel.
Tegenwoordig kost een replica-trui van Manchester United met de naam van een speler op de achterkant ongeveer $ 200; een heruitgavetrui uit 1990-1992 van Adidas, geen echt vintage product, kost minstens $ 155. En de clubs ontwerpen de truien elk jaar opnieuw – in tegenstelling tot elke paar jaar, wat een paar decennia geleden de norm was – waardoor fans steeds meer worden gestimuleerd om elk seizoen een nieuw shirt te kopen.
Terwijl de mode-industrie deze truien omarmt, neigen sommige teams ernaar. Venezia FC, een Italiaanse club die een groot deel van haar geschiedenis in de Serie B heeft doorgebracht, heeft voor het shirtontwerp samengewerkt met creatieve bureaus en de teamshirts benadrukt als lifestyle voorop in promotionele beelden — modellen stoppen de shirts in geplooide broeken en dragen ze in restaurants en op boten. Op dezelfde manier maakte het Nigeriaanse nationale voetbalteam deel uit van een Nike-capsulecollectie waarvoor ontwerpers modieuze truien voor meerdere landen creëerden. Gelanceerd voorafgaand aan het WK van dit jaarhet feit dat Nigeria zich niet kwalificeerde voor de competitie leek er minder toe te doen dan de reputatie van het team met opvallende truien.
De optimistische visie: voetbalshirts als mode zijn een teken dat de VS eindelijk net zoveel van voetbal gaan houden als de rest van de wereld. De pessimistische visie: de trend is in plaats daarvan een voorbeeld van hoe de mode-industrie leert wat voetbalteams tientallen jaren geleden ontdekten: truien zijn, net als kaartverkoop, gewoon een waardevolle inkomstenstroom.
Maar echte voetbalfans kennen de waarde die inherent is aan een shirt, vooral originele. Warwick van Cult Kits, al jarenlang fan van Ipswich Town, heeft een geliefd, wedstrijdgedragen shirt uit 1991-92, met lange mouwen en feloranje, het soort shirt dat hij nooit nonchalant zou dragen. Umbro, de jerseyfabrikant, heeft een aantal oudere Ipswich Town-truien uit de jaren negentig opnieuw uitgegeven, zoals andere fabrikanten hebben gedaan, maar niet deze specifieke. Voor de laatste wedstrijd van het seizoen 2025-2026, waarna Ipswich Town promoveerde naar de Engelse Premier League – een speciale gelegenheid – droeg Warwick de trui voor de wedstrijd, gewoon ‘om een beetje te pronken’, zei hij.
Zelfs in een steeds meer verzadigde markt dragen truien nog steeds gewicht. Tien jaar geleden ging een jongen in Afghanistan viraal nadat hij van oor tot oor grijnzend werd gefotografeerd in een Argentijnse Lionel Messi-trui die hij had gemaakt van een gestreepte plastic zak; Messi stuurde hem later twee gesigneerde shirts en ontmoette hem uiteindelijk. In een brief aan zijn overleden zus, gepubliceerd voorafgaand aan het WK van dit jaar, herinnerde Ivoorkust-starter Yan Diomande zich een nep-Manchester United-trui die hij als kind in Abidjan had gekregen; met een zwarte stift, schreef hij “RONALDO” en een gigantisch blok “7” op de achterkant.
“Daarom heb ik altijd verwijzingen naar de voetbalcultuur in mijn collecties gehad”, zegt ontwerper Martine Rose in 2023na het ontwerpen van een collectie voor het Amerikaanse nationale damesteam. “Vanwege hoe wijdverspreid en krachtig het spel is en hoe het mensen heeft verenigd; hoe het mensen samenbrengt, hoe het mensen hoop geeft.”
