Het tapijt van Bayeux bevindt zich in het British Museum na de geheime reis vanuit Frankrijk

Na bijna 1000 jaar is het Tapijt van Bayeux terug op Engelse bodem.

In scènes als een omgekeerde overvalfilm werd het onschatbare middeleeuwse kunstwerk vrijdag in het holst van de nacht het British Museum binnengebracht, na een hightech, streng beveiligde operatie waarbij elke fout een ramp had kunnen betekenen.

Het wandtapijt, dat in bruikleen is gegeven door zijn huis in Frankrijk, zal van 10 september tot juli 2027 te zien zijn in het Londense museum. Het is een openbare thuiskomst voor een levendig visueel verslag van de Normandische invasie van 1066, de laatste succesvolle verovering van Engeland.

Er werd algemeen uitgekeken naar de aankomst van het wandtapijt in Londen, maar vanwege veiligheidsredenen werden alle details over wanneer en hoe het zou aankomen geheim gehouden.

“Het voelt buitengewoon dat het na zoveel werk, planning en zorg en nadenken daadwerkelijk gebeurt”, citeerde Associated Press, directeur van het British Museum, Nicholas Cullinan, terwijl hij op de aankomst wachtte na een in geheimzinnigheid gehulde reis.

“Het is de eerste keer in duizend jaar dat zo’n belangrijk stukje Britse – en ook Franse – geschiedenis zich aan deze kust zal bevinden,” zei hij. “Het is ongelooflijk spannend.”

Het 70 meter lange wandtapijt werd in accordeonstijl gevouwen in een klimaatgecontroleerde koffer die in een schokabsorberende wieg werd geplaatst. Dat ging in een vrachtwagen die vanuit Frankrijk met een pendeltrein door de Kanaaltunnel reed.

Na een reis van 11 uur en 560 kilometer, begeleid door de politie, reed de vrachtwagen langzaam achteruit een laadperron van het museum in, waar arbeiders de container, zo groot als een kleine auto, behoedzaam op de grond zetten. Museumpersoneel en Britse en Franse diplomaten die in stilte hadden toegekeken, barsten in applaus uit.

De onschatbare lading zal enkele dagen moeten acclimatiseren voordat deze zorgvuldig wordt uitgepakt en opengevouwen voor een tentoonstelling waarvan het museum verwacht dat deze een van de meest populaire in zijn geschiedenis zal zijn. Op de eerste verkoopdag deze maand werden zo’n 100.000 kaartjes verkocht.

“Het was alsof ik kaartjes voor Glastonbury probeerde te bemachtigen”, zei Cullinan. “Ik vind het niet vanzelfsprekend dat mensen zoveel waarde hechten aan een duizend jaar oud borduurwerk. Ik vind dat verbazingwekkend.”

Het tapijt is een symbool van de Anglo-Franse betrekkingen. Het kunstwerk is gestikt in woldraad op linnen en toont de gebeurtenissen voorafgaand aan de Slag bij Hastings in oktober 1066, toen Willem, hertog van Normandië, het Angelsaksische leger van koning Harald versloeg. De invasie maakte een einde aan de Saksische overheersing en maakte van Willem de Veroveraar de eerste Normandische koning van Engeland.

Historici geloven dat het wandtapijt is gemaakt in opdracht van bisschop Odo van Bayeux, de halfbroer van Willem, en waarschijnlijk is genaaid door vrouwen in Engeland – mogelijk nonnen – voordat het over het Kanaal werd gebracht. Het grootste deel van het afgelopen millennium heeft hij doorgebracht in de stad Bayeux in het noordwesten van Frankrijk, afgezien van twee korte periodes in het Louvre in Parijs.

Het tapijt symboliseert de soms lastige, met elkaar verweven geschiedenis van Frankrijk en Groot-Brittannië, en het veiligstellen van de lening was een diplomatieke missie met een hoge inzet. Het werd aangekondigd tijdens een staatsbezoek aan Groot-Brittannië door de Franse president Emmanuel Macron in juli 2025. De bruikleen valt samen met de renovatie van het museum in Bayeux waarin het is gevestigd.

In ruil daarvoor zal het British Museum schatten uit de Sutton Hoo-schat – artefacten uit een Angelsaksische scheepsbegrafenis uit de 7e eeuw – en andere voorwerpen lenen aan musea in Normandië.

De gepensioneerde Britse diplomaat Peter Ricketts, die als speciaal gezant van Groot-Brittannië voor het wandtapijt hielp bij het veiligstellen van de deal, zei: “Het is een buitengewoon teken van vriendschap en vertrouwen in Groot-Brittannië om dit object voor een jaar aan ons toe te vertrouwen.”

“Macron, toen hij ons het wandtapijt aanbood, denk ik dat hij begreep dat het in Groot-Brittannië veel meer impact zou hebben dan in Frankrijk, omdat het fundamenteler is voor ons nationale verhaal”, zei hij. Iedereen (in Groot-Brittannië) kent 1066.”

Het is een levendig verslag van het leven en de dood in de 11e eeuw. Het bevat 627 mensen en 737 dieren en vertelt het verhaal in 58 scènes boordevol levendige en soms bloederige details. Er zijn scènes van man-tegen-man-gevechten, verminkte lichamen en de ongelukkige Harold, geveld door een pijl door zijn oog.

“Het heeft een emotionele rijkdom die heel moeilijk uit geschreven bronnen te halen is”, zegt Millie Horton-Insch, projectcurator voor de tentoonstelling in het British Museum. “Het brengt mensen gewoon dichter bij deze geschiedenis dan welk ander object dan ook. Het is niet hetzelfde als het lezen van een tekst. Je kijkt naar iets dat is afgehandeld door de mensen die het hebben meegemaakt en zich gedwongen voelden om deze gebeurtenissen op deze manier vast te leggen.”

Ze zei dat het tien eeuwen overleven van het document, ondanks talloze gevaren – “motten, muizen, schimmelvocht, vuur” – wonderbaarlijk is, en mogelijk deels te danken is aan de eenvoudige materialen.

‘Het is niet echt gemaakt van een bling-bling stof,’ zei ze. “Het is geen goud, het is geen zilver. Er was niet dezelfde verleiding om het in stukken te snijden en er gewaden van te maken of het voor wat dan ook te hergebruiken.”

Sommige Franse culturele figuren waren tegen de lening, met het argument dat het verplaatsen van het tapijt te riskant was. Cullinan zei dat de teams van experts zich tot het uiterste hebben ingespannen om de veiligheid ervan te garanderen, inclusief het maken van twee proefritten van de reis om te laten zien dat het kwetsbare item niet te veel stress zou veroorzaken.

“Er is zoveel zorg aan besteed. Ik kan geen zorgniveau bedenken voor enig ander museumlening,” zei hij.
Hij zei dat hij begrijpt waarom er zorgen zijn.

“Het wandtapijt wekt grote belangstelling en passie”, zei hij. “Dat is iets geweldigs.”