De unieke bestuursstructuur van Anthropic, een bedrijf vol tegengestelde belangen

Stel: je werkt aan een technologie die misschien wel de wereld kan redden, maar misschien ook wel te gronde kan richten. Als jij het niet ontwikkelt, dan doet een ander bedrijf dat, en dus ga je volle kracht vooruit, want die concurrent vertrouw je voor geen cent. Het liefst zou je een non-profit zijn, maar dan blijven de investeerders weg, en de ontwikkeling van je technologie is peperduur. Na een paar jaar maak je ondanks miljardeninvesteringen nog altijd onvoldoende omzet om je rekeningen te kunnen betalen, dus moet je je hand ophouden bij beleggers. Maar je wil niet dat investeerders macht krijgen, want die vertrouw je ook niet.
Of je nou in de potentie van digitale ‘superintelligentie’ gelooft of niet: dit waren de dilemma’s van AI-ontwikkelaar Anthropic. Zijn zeven oprichters namen bijna zes jaar geleden ontslag bij ChatGPT-maker OpenAI. Dat bedrijf, vonden ze, had zijn oorspronkelijke missie – de creatie van digitale intelligentie ten gunste van de mensheid – verloochend, door zijn gevaarlijke en onvolwassen AI-technologie te vermarkten. Maar donderdag gaat het bedrijf achter taalmodel Claude naar de beurs, als eerste bedrijf met AI-ontwikkeling als core business – eerder dan OpenAI.
Wel zitten die oorspronkelijke weerzin tegen vermarkting en wantrouwen jegens buitenstaanders nog in het dna van het bedrijf. Volgens experts heeft Anthropic een unieke structuur opgetuigd om zijn oorspronkelijke veiligheidsmissie te waarborgen. Hoe ziet die eruit?
Het maatschappelijk belang
De oprichters van Anthropic geloven in de onvermijdelijkheid van dermate krachtige AI dat ze de menselijke cognitie ver overstijgt en daardoor onbeheersbaar kan worden. Zo’n technologie moet uiterst zorgvuldig ontwikkeld worden, en bij OpenAI hadden ze ervaren hoe zorgvuldigheid in het geding kwam door de druk om miljardeninvesteringen terug te verdienen. De oprichting van een nieuw bedrijf had dat probleem niet ineens weggenomen: „We staan onder bizar veel commerciële druk, en maken het nog moeilijker voor onszelf vanwege onze focus op veiligheid”, zei topman Dario Amodei eerder dit jaar in een podcast van Dwarkesh Patel.
De ontwikkeling van moderne AI is zo duur dat Anthropic na zijn oprichting investeerders nodig had. Die willen hun geld terugverdienen, dus koos Anthropic ervoor om een bedrijf met winstoogmerk te worden. De oprichters kwamen uit op een bijzondere rechtsvorm: de Public Benefit Corporation (PBC). In plaats van uitsluitend de belangen van de aandeelhouders te dienen, zoals de meeste Amerikaanse vennootschappen, moeten ze commerciële belangen afwegen tegen het maatschappelijke belang.
Een hele sterke prikkel is dat niet, zegt Titiaan Keijzer, hoogleraar ondernemingsrecht aan de Erasmus Universiteit, tegen NRC. „Het is een statutaire plicht om die belangenafweging te maken. Maar de wet zegt niet wat er uit die afweging moet komen. Het bestuur kan linksaf gaan of rechtsaf.”
Anthropic geeft de beperkte uitrol van het AI-model Mythos vaak als voorbeeld van die balanceeract. Dit model kan zo goed hacken dat Anthropic het niet beschikbaar stelde voor het grote publiek, maar slechts aan een beperkte groep bedrijven met een belangrijke rol in cyberveiligheid. Naar eigen zeggen liet het bedrijf hiermee grote commerciële kansen liggen. „We verwachten dat we in de toekomst voor vergelijkbare keuzes komen te staan”, staat in het document dat Anthropic indiende voor de beursgang.
Deze afweging klinkt nobel, maar de keuze om Mythos niet beschikbaar te stellen voor — bijvoorbeeld — statelijke actoren als Rusland, China of Iran is er ook een uit eigenbelang. Met het inhouden van Mythos liep Anthropic weliswaar inkomsten mis, maar een ernstig veiligheidsincident met het model had het bedrijf veel meer kunnen kosten.
Wie heeft de macht?
De macht bij Anthropic is verdeeld over twee groepen. De zeven oprichters, onder wie topman Dario en zijn zus Daniela Amodei, hebben dankzij een bijzonder aandeel een standaardmeerderheid van 50,1 procent bij de besluiten die aandeelhouders normaliter nemen. Wie investeert in Anthropic heeft dus niets te zeggen over het bedrijf: niet over bedrijfsmatige keuzes, en ook niet over wie het bestuurt. „We geloven dat onze zeven oprichters op unieke wijze onze missie kunnen bewaken”, schrijft het bedrijf. Kortom: Anthropic denkt dat aandeelhouders alleen maar denken aan hun eigen portemonnee, en wil hun geen directe zeggenschap geven.
„In de VS is het best gebruikelijk dat oprichters zichzelf een bijzonder aandeel toekennen waarmee ze de controle behouden”, zegt Keijzer. „Oprichters willen het zodat ze op langere termijn hun visie kunnen implementeren. Dat is ook fijn omdat de oprichters in hun visie vaak voorlopen op de markt. Denk aan Google in het jaar 2004: niemand snapte toen nog wat voor bedrijf dat was.”
De tweede groep met macht binnen Anthropic is de ‘Long-Term Benefit Trust’, een groep met vijf onafhankelijke trustees die de raad van bestuur van Anthropic benoemen en erop toezien dat het bedrijf ook bij groei trouw blijft aan gezonde veiligheidsprotocollen. „Je kunt dit zien als een groep wijze ouderen”, zei columnist Natasha Sarin van The New York Times. Het gaat om prominente figuren uit sectoren waar Anthropic grote (toekomstige) impact op heeft, zoals volksgezondheid, veiligheid en economie.
De trustees kiezen vier van de zeven leden van Anthropics raad van bestuur, waar ook Dario en Daniela Amodei in zitten. Doordat de trustees geen financieel belang in Anthropic hebben, zullen ze in hun benoemingen het maatschappelijk belang voorop stellen, is het achterliggende idee.
Filantropie
Zelf hebben de zeven medeoprichters bij de oprichting een gelofte afgelegd om 80 procent van hun vermogen te doneren aan goede doelen. Dat was een idee dat topman Dario Amodei had meegenomen uit zijn studententijd, toen hij actief betrokken raakte bij de stroming van het effectief altruïsme – aanhangers daarvan willen op basis van berekeningen de wereld zo kostenefficiënt mogelijk verbeteren.
Met de donatiebelofte wil hij voorkomen dat persoonlijk gewin belangrijker wordt dan de veiligheidsmissie. De belofte is niet-bindend, en techjournalist Kevin Roose schrijft in zijn boek The AGI Chronicles dat medeoprichter Jack Clark overwoog om met Amodei te onderhandelen om het percentage terug te brengen naar 50 procent. „Maar [medeoprichter] Tom Brown legde hem uit dat dat niet de moeite waard was, want Anthropic zou ‘ofwel een biljoenenbedrijf of een nuldollarbedrijf’ worden.”
Met zijn complexe bestuursstructuur en toewijding aan filantropie lijkt Anthropic zich tegen zichzelf in bescherming te willen nemen. Maar hoe weloverwogen Anthropic zijn governance ook lijkt te hebben ingericht, zegt hoogleraar Keijzer, dat heeft maar beperkte invloed. „Uiteindelijk is de economische realiteit toch vaak doorslaggevend. Als het vennootschappen economisch voor de wind gaat, zal het een stuk makkelijker zijn om veiligheid centraal te stellen, en maakt het partijen niet zoveel uit hoeveel zeggenschap ze hebben. Bij financiële tegenwind worden zulke vragen veel pregnanter.”
Lees ook
Anthropic presenteert zich als het braafste jongetje van de roekeloze AI-industrie: is dat terecht?
:format(webp)/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/02/14222754/190226VER_2031581538_anthropic.jpg)
Maak NRC jouw voorkeursbron op Google
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.
Meer informatie
Kies NRC als voorkeursbron


