De staatsschuld loopt met miljarden op voor versnelde aanpassing vermogensbelasting box 3. Toch lijkt een Kamermeerderheid voor

Niet uit te voeren voor de Belastingdienst en banken. Grote risico’s tot belastingontduiking en juridische procedures. En een staatsschuld die door het kabinetsvoornemen met 17,5 miljard euro oploopt. Toch lijkt het kabinet met coalitiepartijen D66, VVD en CDA en oppositiepartijen JA21, BBB en SGP een Tweede Kamermeerderheid in handen te hebben voor de wetsaanpassing waarmee het versneld overstapt naar vermogenswinstbelasting box 3. Een meerderheid in de Eerste Kamer is daarmee ook in zicht, blijkt uit een Tweede Kamerdebat maandag. Bij een vermogenswinstbelasting worden alleen de rendementen op vermogen bij verkoop belast.
Nu ligt in de Eerste Kamer een wetsvoorstel dat vooral uitgaat van een aanwasbelasting – te betalen over jaarlijkse waardestijging van vermogen. En een kleiner deel wordt geheven bij verkoop. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) wil juist een vermogenswinstbelasting, net als het rechtse deel van de Tweede Kamer. Met een novelle – een wetsaanpassing van het voorstel – wil Heinen alsnog zoveel mogelijk en versneld overstappen.
Zo’n overstap kost alleen ruim 20 miljard euro tot 2040. In het nieuwe aanpassingsvoorstel, waarover de Tweede Kamer maandag debatteerde, heeft Heinen voor 17,5 miljard euro geen dekking. En dus laat hij de staatsschuld voor dat bedrag oplopen. Zo betaalt heel Nederland mee aan een aanpassingsvoorstel dat alleen voordelig is voor mensen die vermogensbelasting betalen in box 3.
Belastingontduiking
De Raad van State was bijzonder kritisch. De belangrijkste adviseur vond het een te ingrijpende wijziging om zonder zorgvuldige behandeling van het parlement door te voeren. Het advies was: trek het voorstel in en bouw een nieuwe wet die in kan gaan per 2030.
Ook waarschuwde de adviseur voor juridische procedures en uitvoeringsproblemen bij banken en de Belastingdienst. Banken moeten gegevens aanleveren waarmee de Belastingdienst aangiften kan controleren. Als die informatie ontbreekt, wordt controle moeilijk en ontstaat ruimte voor belastingontduiking. Ook vraagt de versnelde overstap in box 3 om 250 extra voltijdsbanen, terwijl de Belastingdienst tegelijkertijd juist moet bezuinigen op medewerkers volgens de plannen van staatssecretaris Slagvaardige Overheid Eric van der Burg (VVD).
Met name oppositiepartijen Pro en de ChristenUnie – die deze dagen nog in onderhandeling zijn met het kabinet over het Belastingplan – toonden zich buitengewoon kritisch. Zij hebben grote zorgen over de mogelijke problemen in de uitvoering en zijn niet te spreken over het gat op de begroting dat Heinen achterlaat voor volgende ministers van Financiën.
‘Peperduur prutswerk’
Luc Stultiens (Pro) noemde het „peperduur prutswerk” dat nu „met grote spoed” behandeld moest worden door de Tweede Kamer. Hij citeerde economen en columnisten die spraken over „een financieel lijk uit de kast” en „boekhoudkundige zwendel” van minister Heinen. „Ik hoop echt dat desnoods de Eerste Kamer hier een stokje voor steekt.”
„Onwenselijk en onzorgvuldig”, vond Pieter Grinwis van de ChristenUnie de route van minister Heinen. „Wat Heinen in dit dossier heeft uitgevroten kan ik niet over mijn kant laten gaan.” Het Kamerlid sprak over „een dekking van lik-me-vestje” en „na-ons-de-zondvloed-handelen”, nu de staatsschuld die komende generaties moeten terugbetalen oploopt. Als Kamerleden aanpassingsvoorstellen doen, moeten deze altijd tot op de euro gedekt zijn, „maar de minister van Financiën hanteert dezelfde spelregels niet voor zichzelf”.
Nietsdoen is geen oplossing
De coalitiefracties bleven achter het kabinetsvoornemen staan. Hun verdediging is het beste samen te vatten als: dit is nu eenmaal het hoogst haalbare politieke compromis. De route van Heinen heeft „de steun van de VVD”, zei Wendy van Eijk. Inge van Dijk zei namens het CDA „voor nu achter het voorstel” te kunnen staan. Ze zag „geen alternatieve dekking die op een meerderheid kan rekenen”. D66’er Henk-Jan Oosterhuis snapte de kritiek op de dekking. „Maar nietsdoen is geen oplossing”.
Spreadsheetpolitiek
Met steun van de rechtse oppositiepartijen JA21, SGP en BBB lijkt de novelle in de Tweede Kamer een meerderheid te halen en komt het in de senaat nog slechts één zetel tekort. SGP noemde de novelle „een stap in de goede richting”, BBB was „blij dat de handschoen is opgepakt” voor een snelle overstap naar vermogenswinst. En Michiel Hoogeveen van JA21 „steunt de route volledig”. De discussie over het financiële gat van 17,5 miljard noemde hij „Haagse spreadsheetpolitiek”.
Eelco Heinen, de architect van het aanpassingsvoorstel en het gat op de begroting, was in Brussel en daarom niet aanwezig in de Tweede Kamer om vragen van de oppositie te beantwoorden. Namens het kabinet voerde staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën, D66) het woord. Tot frustratie van een meerderheid van de Tweede Kamer, die Heinen alsnog wil spreken voorafgaand aan de stemming over de novelle. Een moment moet de Kamer nog inplannen.
Maak NRC jouw voorkeursbron op Google
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.
Meer informatie
Kies NRC als voorkeursbron


