Een tijdslimiet voor tieners en ‘eindeloos scrollen’ niet meer mogelijk: in megaschikking belooft Meta fundamentele veranderingen voor kinderen
De druk werd te groot voor Meta, het moederbedrijf van onder meer Facebook en Instagram. De techreus wilde de uitkomst niet afwachten van een rechtszaak die vorige week was begonnen in de Californische stad Oakland. Daarin beschuldigden vier deelstaten het bedrijf er onder meer van dat het kinderen bewust verslaafd heeft gemaakt aan zijn sociale media – en hun daarmee mentale schade heeft toegebracht. Een nederlaag in de rechtszaal had het bedrijf mogelijk 200 miljard dollar of zelfs meer kunnen kosten.
Om dat risico niet te hoeven nemen, heeft Meta besloten een grootscheepse schikking te treffen met 48 Amerikaanse deelstaten. Niet alleen krijgen die van Meta een bedrag van bij elkaar opgeteld maximaal zo’n 18 miljard dollar (15,4 miljard euro). Een onderdeel van de schikking is ook dat het socialemediabedrijf zijn producten op zo’n fundamentele manier aanpast dat ze veiliger moeten zijn voor kinderen.
Zo zal voor kinderen tussen de 13 en 17 jaar een limiet van twee uur gaan gelden voor de tijd die ze per dag op de platforms kunnen doorbrengen. Ook zullen zij tijdens schooltijd geen zogeheten push-meldingen ontvangen en belooft Meta met maatregelen te komen om te voorkomen dat kinderen beelden en berichten te zien krijgen die ongeschikt zijn voor hun leeftijd.
Om verstoring van het slaapritme te voorkomen, wordt gebruik tussen middernacht en 06.00 uur ’s ochtends ingeperkt. Verder doet het bedrijf berichten en filmpjes in de ban die mentale problemen bij jongeren kunnen versterken, en zal het zogenoemde ‘eindeloos scrollen’ voor kinderen niet meer mogelijk zijn. Ook krijgen ouders meer mogelijkheden om het socialemediagebruik van hun kinderen aan banden te leggen.
Al deze aanpassingen lijken voorlopig alleen voor Amerikaanse gebruikers te gaan gelden. Maar in veel landen buiten de VS, ook in de Europese Unie, worden maatregelen voorbereid (of zijn die al ingevoerd) om regels en grenzen op te stellen voor het socialemediagebruik door kinderen. In sommige gevallen, zoals in Australië, worden kinderen zelfs uitgesloten van het gebruik van sociale media.
Hoe Meta de leeftijd van de gebruikers precies gaat vaststellen, is nog niet duidelijk. Wel is onderdeel van de schikking dat Meta belooft met een systeem te komen waarbij voor kinderen van 13 tot 15 de foutmarge niet hoger zal liggen dan 3 procent, en bij de groep van 16 tot 17 niet hoger dan 10 procent.
‘Dramatische capitulatie’
Voor het verdienmodel van Meta is het altijd belangrijk geweest gebruikers zo lang mogelijk aan de app gekluisterd te houden, om ze zo veel reclameboodschappen te kunnen voorschotelen. Daarom kunnen de toezeggingen die het bedrijf nu gedaan heeft aanzienlijke gevolgen hebben voor de inkomsten. The New York Times noemt de schikking „een dramatische capitulatie” van Meta.
Als de rechter in Oakland instemt met de schikking, is het proces van de baan. Meta vreesde dat een nederlaag in Oakland richtinggevend zou zijn voor de duizenden processen die scholen, individuen en gemeentes in het hele land hebben aangespannen tegen onder meer Meta, YouTube, TikTok en Snapchat. Alleen in het tweede kwartaal van dit jaar was Meta daardoor al twee miljard dollar kwijt aan advocatenkosten.
Openbare aanklagers van 29 deelstaten (zowel Republikeinse als Democratische) hadden Meta in 2023 aangeklaagd omdat het bedrijf de veiligheid en privacy van kinderen in gevaar zou brengen. Daarvan had de rechter in Oakland er voor het vorige week begonnen proces vier uitgekozen: Californië, New Jersey, Colorado en Kentucky. De andere 25 zouden later aan bod komen. Door nu niet alleen te schikken met de 29 direct bij de zaak betrokken deelstaten maar in totaal met 48, hoopt Meta ook toekomstige zaken in de kiem te smoren.
We weten dat als tieners op één app beperkingen opgelegd krijgen, ze gewoon naar een andere app verhuizen
Hoeveel geld Meta uiteindelijk aan de deelstaten moet betalen, is in de schikking afhankelijk gemaakt van het gedrag van andere socialemediabedrijven. Aanvankelijk betaalt Meta zo’n 12,7 miljard dollar, verspreid over tien jaar. Alleen als ook YouTube en TikTok met de deelstaten een schikking met vergelijkbare toezeggingen treffen, komt Meta over de brug met nog eens 5,3 miljard dollar. „We weten dat als tieners op één app beperkingen opgelegd krijgen, ze gewoon naar een andere app verhuizen”, aldus Meta.
In een verklaring zei Meta het als „een absolute verplichting” te beschouwen om „tieners een veilige en productieve ervaring op onze platforms” te bezorgen. „We willen dat dit voor ouders en tieners goed geregeld wordt, en daarom hebben we met de openbare aanklagers van de deelstaten samengewerkt om nieuwe normen voor de sector op te stellen.”
Dit jaar verloor Meta al twee belangrijke rechtszaken waarbij mentale schade aan jonge gebruikers centraal stond. In Los Angeles werden Meta en YouTube in maart veroordeeld om samen zes miljoen dollar schadevergoeding te betalen aan een jonge vrouw die als minderjarige een ernstige verslaving aan apps zou hebben opgelopen. In New Mexico bepaalde de rechter begin deze maand in een proces aangespannen door de openbaar aanklager van die staat dat Meta bijna een miljard dollar moet betalen vanwege verantwoordelijkheid voor de geestelijke schade die jongeren is toegebracht. New Mexico en Florida zijn vooralsnog buiten de schikking gebleven.
Mark Zuckerberg, oprichter en ceo van Meta, zou naar verwachting als getuige worden opgeroepen voor het proces in Oakland. Maar dat heeft Meta nu afgewend met de schikking, als die door de rechter wordt goedgekeurd.
