‘Over tien jaar kan 80 procent van de wijnflessen herbruikbaar zijn’

Terwijl bierflesjes al sinds de jaren zeventig opnieuw worden gebruikt, belanden meer dan 450 miljoen wijnflessen jaarlijks in de glasbak in Nederland. Bij zo’n 1.500 graden worden ze in een glasoven omgesmolten tot nieuwe flessen. Dat is niet erg duurzaam: de verpakking is verantwoordelijk voor 57 procent van de totale CO₂-uitstoot bij de productie van wijn. Dat moet beter kunnen, dacht Nienke Nijholt, innovatiemanager bij Enviu, dat businessmodellen ontwikkelt die bijdragen aan een duurzamere wereld.

Drie jaar lang werkte Nijholt met flessenwasbedrijf PAKT en wijnproducent Walraven Sax aan een duurzamere wijnfles. Het idee was een universele herbruikbare fles te ontwerpen die elke wijnproducent met zijn eigen wijn kan vullen. Dat is gelukt. Na een geslaagde pilot in een aantal supermarkten en horecazaken wordt het project nu opgeschaald naar de supermarkt. Vanaf maandag liggen de flessen voor het eerst in de schappen bij Ekoplaza.

Het systeem werkt vergelijkbaar met dat voor bierflesjes. Nadat de consument de fles bij Ekoplaza heeft ingeleverd, reinigt flessenwasbedrijf PAKT de fles en gaat die opnieuw naar de wijnproducent. Die vult de fles en levert hem terug aan de supermarkt.

Bij bier is dit al jaren zo. Waarom nu pas bij wijn?

„Bij bier werden herbruikbare flesjes in de jaren zeventig de norm, vanuit financiële overwegingen. Dat gebeurde toen energie duurder werd. Een aantal grote brouwers richtte samen een infrastructuur op voor het hergebruik van universele flesjes om kosten te besparen.

„De wijnsector bestaat, in tegenstelling tot de biersector, uit duizenden producenten en is daardoor veel meer versnipperd. Coördinatie tussen al die producenten is lastig, zeker omdat er overeenstemming moet worden bereikt over bijvoorbeeld de vorm van de fles. Iedere producent vindt zijn eigen fles het mooist.

„Dit project kwam van de grond doordat we het geluk hadden dat een aantal partijen onafhankelijk van elkaar nadacht over een universele herbruikbare fles. Zo werkte flessenspoelbedrijf PAKT al aan een herbruikbare fles en wilde wijnproducent Walraven Sax als voorloper in de sector hiermee aan de slag. Wij brachten deze partijen bij elkaar en vonden via PAKT drie Jumbo-supermarkten in Woerden die openstonden voor deelname aan een pilot. Later sloten via Walraven Sax ook een aantal horecazaken aan.”

Wat is het verschil tussen een herbruikbare fles en een normale fles?

„Allereerst is de herbruikbare fles duurzamer. Glasproducent Verallia berekende dat de CO₂-uitstoot na twintig keer hergebruik 80,5 procent lager ligt dan bij een eenmalige glazen fles. De fles kan in principe oneindig vaak worden hergebruikt. In de praktijk gaan we uit van twintig keer, omdat de fles na verloop van tijd zijn glans kan verliezen. Dan wordt hij uit de roulatie gehaald. Wijn is een luxeproduct, dus je wilt dat de fles er goed uitziet.

„Ook is de fles ontworpen om langer mee te gaan. Bij wijnflessen is er een trend waarbij het glas steeds dunner wordt, omdat een lager gewicht het transport goedkoper maakt. Maar dun glas is te kwetsbaar om goed te kunnen spoelen. Daarom zijn onze flessen robuuster.

„Verder hebben we de fles een unieke vorm gegeven, zodat hij herkenbaar is. Bij de hals zit een soort reliëf, zodat je meteen ziet dat het om een herbruikbare fles gaat. Onderaan staat in vier talen het woord ‘statiegeld’. Daarnaast gebruiken we alternatieve lijm voor de etiketten. Bij veel wijnetiketten blijven lijmresten achter op de fles. Wij gebruiken lijm die gemakkelijk loslaat.

„Tot slot is onze dop volledig te verwijderen. Bij de meeste draaidoppen blijft er een ringetje aan de fles vastzitten.”

Betekent een duurzamere fles ook een duurdere fles?

„Dat is lastig te zeggen. Het hangt onder meer af van de prijs van de niet-herbruikbare fles, de transportafstand en het aantal flessen dat een producent inkoopt. Voor Ekoplaza zijn de herbruikbare flessen wel een paar cent goedkoper dan de nieuwe flessen. Dat komt mede doordat over herbruikbare flessen geen afvalbeheerbijdrage hoeft te worden betaald.”

Is het lastig om supermarkten te overtuigen?

„Ekoplaza was vanaf het begin enthousiast. De supermarkt had al een vergelijkbaar concept voor glazen potten voor granola, noten en koffie. Maar de meeste supermarkten zien veel uitdagingen. Ze noemen allerlei redenen waarom het niet zou werken. ‘Mensen snappen het niet’, zeggen ze, of: ‘Nu is niet het goede moment’.

„Maar we hebben al een pilot gedaan met een aantal horecazaken en met Jumbo-supermarkten in Woerden. Daar hebben we laten zien dat het systeem goed werkt en dat consumenten het begrijpen.

„Ik denk dat angst meespeelt, doordat er veel gedoe is geweest rond de introductie van statiegeld op blikjes. Supermarkten zijn daar nog steeds druk mee, omdat het rommel in de winkels oplevert.

„We hopen dan ook dat andere supermarkten, nu we bij Ekoplaza beginnen, zien dat het goed werkt en dat het een effectieve manier is om hun duurzaamheidsdoelen te halen zonder hoge kosten. De infrastructuur staat al. Zodra andere supermarkten willen meedoen, kunnen ze bij wijze van spreken morgen beginnen.

„Ook de overheid kan een rol spelen bij het opschalen van het systeem. Als er wetgeving komt met hergebruikdoelen voor wijnflessen, zal de hele sector daarin moeten meegaan. Statiegeld op blikjes kwam ook pas echt van de grond nadat er wetgeving voor gekomen was. Vorig jaar is een motie aangenomen om hergebruik van glas te stimuleren. Het gesprek daarover is dus gaande, maar het gaat niet zo snel.”

Liggen er over tien jaar alleen nog maar herbruikbare wijnflessen in de schappen?

„Nee, er zal altijd een assortiment zijn waarvoor een speciale, luxe fles nodig is, of waarin de wijn op de fles verder moet rijpen. Dat zijn de speciaalbiertjes van de wijnwereld. Die flessen zullen niet herbruikbaar zijn. Maar ik hoop dat over tien jaar 80 procent van de wijnflessen herbruikbaar is.”

Geef cadeau





Deel





Mail de redactie