{"id":101342,"date":"2025-02-20T00:07:59","date_gmt":"2025-02-20T00:07:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.irakezen.nl\/du\/er-zijn-meer-transformatorhuisjes-nodig-maar-wie-wil-er-eentje-in-zijn-achtertuin\/"},"modified":"2025-02-20T00:07:59","modified_gmt":"2025-02-20T00:07:59","slug":"er-zijn-meer-transformatorhuisjes-nodig-maar-wie-wil-er-eentje-in-zijn-achtertuin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/er-zijn-meer-transformatorhuisjes-nodig-maar-wie-wil-er-eentje-in-zijn-achtertuin\/","title":{"rendered":"Er zijn meer transformatorhuisjes nodig. Maar wie wil er eentje in zijn achtertuin?"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\n

Hij is niet te missen, de vijf meter hoge en twee meter brede, betonkleurige \u2018peperbus\u2019 op de stoep van de Apollolaan in Amsterdam-Zuid, naast het fietspad. Ingepakt in een grote poster van de film Babygirl<\/em>. Het \u2018elektriciteitshuisje\u2019 (transformatorhuisje) veroorzaakt al zo\u2019n 3,5 jaar ophef. <\/p>\n

In 2021 zou dit transformatorhuisje in een zijstraat komen, de Breughelstraat, om vanaf daar stroom te leveren voor de warmtepompen van een school verderop. Dat kan absol\u00fa\u00fat niet hier, dachten bewoners toen. Dus zetten ze een picknicktafel in de bouwput van netbeheerder Liander. In de Breughelstraat kwam het transformatorhuisje niet. In plaats daarvan werd het vorig jaar neergezet aan de Apollolaan. <\/p>\n

Jos Besseler kijkt vanuit zijn woonkamer aan de Apollolaan elke dag er schuin tegenaan. \u201eHij blokkeert de zon in de ochtend\u201d, zegt hij. Besseler stapte eind vorig jaar naar de rechter om de plaatsing ervan aan te vechten. <\/p>\n

Een andere Apollolaan-bewoner die ook uitkijkt op de peperbus, die liever niet met zijn naam in de krant komt omdat hij eerder bij een netbeheerder heeft gewerkt, vindt het huisje vooral lelijk. Het had ook gewoon een normaal vierkant transformatorhuisje kunnen zijn, wat hem betreft. Maar Amsterdam wilde weer zo\u2019n exotische peperbus-vorm, zegt hij. <\/p>\n

Vijftigduizend extra huisjes<\/h2>\n

Het verzet aan de Apollolaan is geen uitzondering. Toch zijn er in negen van de tien gemeenten geen protesten van betekenis tegen de huisjes, zegt Liander, de netbeheerder in Noord- en Zuid-Holland, Gelderland, Flevoland, Friesland en Amsterdam. \u201eDe transformatiehuisjes zijn niet sexy, maar wel hard nodig\u201d, aldus Huibert Baud, directeur Klant en Ontwerp. \u201eWe staan in Nederland voor een enorme opgave, we kunnen ons geen enkele vertraging veroorloven. Daarom is het eerlijke verhaal ook dat als we er met een gemeente niet uitkomen, de aanvraag weer onderaan de stapel komt.\u201d Plaatsing van transformatorhuisjes in andere gemeenten krijgen dan voorrang.<\/p>\n

Normaliter duurt het zo\u2019n zes maanden om een transformatorhuisje neer te zetten, maar gemiddeld komt er dan nog eens vijf maanden \u2018vertraging\u2019 bij. Een van oorzaken is personeelstekort, zegt Baud van Liander. <\/p>\n

De transformatorhuisjes zijn nodig om het stroomnet uit te kunnen breiden. Het elektriciteitsnet zal daardoor steeds zichtbaarder worden; iedereen zal dat merken. Minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei, VVD) voorspelde het afgelopen najaar dat er de komende jaren vijftigduizend extra transformatorhuisjes nodig zijn, bovenop de bestaande 115.000. Een op de drie straten zal opengebroken moeten worden om de stroomkabels te verzwaren.<\/p>\n


\n<\/p>\n

\n

\n\t\t\t\tLees ook\n\t\t\t<\/p>\n

Deze huisjes hoeven niet lelijk te zijn<\/span>\n<\/div>\n

\"Heemraadsingel,
\n<\/a><\/p>\n

Bewoners voelen zich overdonderd wanneer ze horen dat ze uitzicht, parkeerplekken of groen moeten inleveren voor een transformatorhuisje. Bij alle transformatorhuisjes die netbeheerder Stedin \u2013 actief in het grootste deel van Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland \u2013 de afgelopen jaren bouwde, zorgde verzet van omwonenden bij zo\u2019n 5 procent van de nieuwe huisjes voor weken tot enkele maanden vertraging, zegt een woordvoerder. Enexis, een andere grote netbeheerder, weet niet hoeveel vertraging veroorzaakt wordt door omwonenden. <\/p>\n

Waarom al die transformatorhuisjes nodig zijn, laat zich raden: verduurzamen betekent elektrificeren. Elektrisch verwarmen, rijden en koken met stroom afkomstig van steeds meer zonne- en windenergie, vraagt een ruimer en flexibeler stroomnet dan nu in en boven de grond ligt. Ook bedrijven zullen hun productieprocessen moeten elektrificeren om de klimaatdoelen te halen. <\/p>\n

De veranderende en toegenomen vraag naar stroom leidt op grote delen van het stroomnet tot verstoppingen: niet alle stroom kan van de bron naar de gebruiker worden getransporteerd. Netcongestie noemen technici dat, een woord dat inmiddels is doorgedrongen in de hele samenleving. Bedrijven die een nieuwe aansluiting willen, staan afhankelijk van de regio jarenlang op de wachtlijst. Maar ook nieuwe woningblokken, scholen en winkels, hebben een stroomaansluiting nodig. <\/p>\n

Snelwegen voor energie<\/h2>\n

De elektriciteitshuisjes vormen het laatste tussenstation tussen het stroomnet en de eindgebruiker. Als de bovengrondse hoogspanningsverbindingen van Tennet de snelwegen voor energie zijn, zijn de ondergrondse kabels van regionale netbeheerders vergelijkbaar met regionale wegen. Vanuit daar stroomt elektriciteit de transformatorhuisjes in, waarin die wordt omgezet in de juiste voltage voor huizen. Op al die punten zal het elektriciteitsnet moeten worden verzwaard. <\/p>\n

Netbeheerders, verantwoordelijk voor het beheren, onderhouden en uitbreiden van het stroomnet, moeten dus ook de bouw van nieuwe transformatorhuisjes versnellen. Netbeheerder Liander moet jaarlijks tussen de 1.000 en 1.500 transformatorhuisjes bouwen, en dat aantal zal de komende vijf jaar steeds verder omhoog gaan. In bijna veertig buurten, in 21 gemeenten, gaat de netbeheerder dit jaar aan de slag, blijkt uit cijfers die Liander met NRC<\/em> deelde. In de gemeente Hoorn (Noord-Holland) is Liander zelfs opvallend druk: tot en met 2026 komen er nieuwe transformatorhuisjes in negen buurten. <\/p>\n

<\/p>\n

<\/picture>
Transformatorhuisje aan de Heemraadssingel in Rotterdam. <\/p>\n

Foto Ruchama van der Tas<\/p>\n<\/figcaption><\/figure>\n

<\/dmt-image-wrapper><\/p>\n

In Hoornse wijken als de Kersenboogerd wordt het aantal elektriciteitshuisjes verdubbeld. De Kersenboogerd is er een als vele wijken, verrezen in de jaren tachtig, toen veel Amsterdammers uitweken naar steden als Purmerend en Hoorn. Wethouder Duurzaamheid Arthur Helling (D66): \u201eDe wijk wordt nu gemoderniseerd, met zonnepanelen, elektrische auto\u2019s en warmtepompen. Het elektriciteitsnet is dan ook toe aan vervanging.\u201d<\/p>\n

Inwoners beginnen te merken dat de grenzen van het stroomnet bereikt worden, zegt Pim Rigter, projectmanager energie-infrastructuur bij de gemeente Hoorn. \u201eTijdens piekmomenten, dus als iedereen thuis is en van alles aanzet, zien bewoners lampen soms knipperen. Dat zijn dipjes in de spanning.\u201d Wethouder Helling: \u201eHet is niet zo dat het vlees in de koelkast ligt te bederven. Het is een eerste signaal van de overbelasting van het net, we blijven binnen de bandbreedtes.\u201d <\/p>\n

In de Kersenboogerd moeten er vijftig huisjes bijkomen om extra ruimte op het net te scheppen. Een plek ervoor vinden die iedereen accceptabel vindt, kan lastig zijn. Wethouder Helling: \u201eDe wijk is in de jaren zeventig en tachtig gebouwd in tijden van flinke bezuinigingen. Dus de huizen staan dicht op elkaar en enkele buurten zijn wat krapper uitgevoerd.\u201d<\/p>\n

<\/p>\n

Trafohuisjeaan de Rotterdamse Heemraadssingel, met daarop een foto van de omgeving om het gebouwtje beter in te passen in de omgeving. <\/p>\n

Foto Ruchama van der Tas<\/p>\n

<\/span><\/dmt-image-caption><\/picture><\/figure>\n

<\/dmt-image-wrapper> <\/p>\n

Op de eerste plaats stelt een netbeheerder technische eisen aan de locatie. Liander geeft gemeenten \u2018zoekcirkels\u2019 met een straal van 250 meter, afhankelijk van technische beperkingen zoals hoe kabels moeten lopen. Ergens daarbinnen moet het huisje komen te staan. De gemeente kiest de uiteindelijke locatie en probeert daarbij rekening te houden met wensen van burgers. \u201eSoms moeten we groen dat verloren gaat of een parkeerplek elders in de wijk compenseren\u201d, zegt Rigter. Vrij uitzicht laat zich echter niet compenseren. <\/p>\n

Voor een elektriciteitshuisje is geen vergunning nodig, zegt wethouder Helling, omdat het om voorzieningen van \u2018algemeen nut\u2019 gaat. Soms komen mensen daardoor pas achter de komst van het huisje als de bouw op het punt staat te beginnen. Dat kan leiden tot extra verzet. <\/p>\n

Noodzakelijk kwaad<\/h2>\n

Daarom is het des te belangrijker, zegt wethouder Helling dat burgers zich gehoord voelen. \u201eLaten we eerlijk zijn: het zijn geen mooie, artistieke bouwobjecten, het is echt een noodzakelijk kwaad. Het begint met goed uit te leggen waarom de huisjes nodig zijn.\u201d <\/p>\n

Gemeenten krijgen inspraak over hoe het transformatorhuisje eruit moet komen te zien. Ze kunnen kiezen welke soort steenstrip het huisje krijgt, of dat het huisje \u2018groen\u2019 wordt ingepakt. Voor Amsterdam-Zuid heeft de gemeente gekozen voor de peperbusvorm in plaats van de normale vierkante huisjes. Soms worden transformatorhuisjes beschilderd. <\/p>\n

\n

Een op de drie straten in Nederland zal moeten worden opengebroken om de stroomkabels te verzwaren<\/p>\n