\n
Als er \u00e9\u00e9n plek in Brussel is waar men groen denken hoog in het vaandel heeft, dan is het wel in het strakke, glazen \u2018duurzaamheidspand\u2019 aan Handelsstraat 72 (Rue du commerce). Groene lobbyisten, duurzaamheidsconsultants en ngo-medewerkers zitten hier samen op een coworkingplek, die volgens de initiatiefnemers de \u2018brug\u2019 moet vormen tussen de Brusselse beleidsmakers en de \u2018impactmakers\u2019 van de bestuursstad.<\/p>\n
<\/p>\nOprichter van SustainableHub Willem Vriesendorp, <\/span><\/dmt-image-caption><\/picture>Foto Aurelien Goubau<\/figcaption><\/figure>\n<\/dmt-image-wrapper><\/p>\n
Niet iedereen kan hier zomaar een bureau bemachtigen. \u201eWe hebben nee verkocht aan verschillende grote partijen, al was dat lekker geweest voor de huur\u201d, lacht Willem Vriesendorp, oprichter van SustainableHub. \u201eNiet per se omdat ze antimilieu zijn, maar omdat de toegevoegde waarde voor de groep ontbrak.\u201d De hub, die in maart 2024 werd geopend, is nu voor 90 procent vol, met zo\u2019n 150 bezette bureaus.<\/p>\n
Afgelopen maand werd de hub omgedoopt tot Norrsken House Brussels, het resultaat van een joint venture met de Zweedse stichting Norrsken die financiering ophaalt voor ondernemers en hen helpt om van \u201eredden van de wereld\u201d hun verdienmodel te maken. \u201eEen boost voor Brussel\u201d, volgens Vriesendorp, op een \u201ebeslissend moment voor Europa, dat zijn vertrouwen weer terugvindt\u201d. Fanatiek: \u201eEuropa moet opstaan \u00e9n het hoofd koel houden\u201d.<\/p>\n
Want fossiel denken maakt weer zijn opmars, veelal aangehangen door rechtse politici, met de Amerikaanse president Donald Trump als eigenhandig opgeworpen \u2018drill, baby, drill\u2019-lobbyist. Ook in Brussel, waar de politieke koers naar rechts is verschoven, lijkt de groene golf grotendeels uitgeraasd. In haar eerste termijn maakte Commissievoorzitter Ursula von der Leyen van vergroening haar politieke speerpunt, met de Europese Green Deal en het duurzame Fit for 55-pakket [de groeistrategie die Europa schoner en gezonder moest maken] als dominante wetgeving. Nu staan diezelfde duurzaamheidswetten onder druk.<\/p>\n
\nEuropa moet opstaan \u00e9n het hoofd koel houden<\/p>\n\n Willem Vriesendorp<\/span>oprichter van SustainableHub<\/span>Zwaarbevochten klimaatbeleid, verder ingegeven door de dereguleringsgeest die door Brussel waart, \u201estaat onder hoogspanning\u201d, beaamt Mohammed Chahim, Europarlementari\u00ebr voor GroenLinks-PvdA en vicevoorzitter voor de Sociaaldemocraten (S&D) in het Europarlement. \u201eWe zijn bezig met een heel ingewikkelde paringsdans met de Christendemocraten, die in een soort identiteitscrisis verkeren na de verkiezingen [in 2024]. Over elk detail wordt gevochten, het is heel moeilijk om compromissen te sluiten\u201d, verzucht hij.<\/p>\n
De positionering van de christendemocratische Europese Volkspartij (EVP), de grootste groep in het Europees Parlement, hangt af van meer conservatieve en pro-Europese stromen binnen de fractie, waarbij de conservatieve stemmen zich in het verrechtse parlement volgens Chahim steeds meer laten gelden. \u201eIedereen erkent op zijn manier dat klimaatverandering serieus is. Maar je kan niet enerzijds roepen dat je klimaatdoelen ondersteunt, en anderzijds elke dag zoeken naar maatregelen om de klimaatdoelen te ondermijnen. Dat frustreert me\u201d, zegt Chahim, die verantwoordelijk is voor energie, klimaat en industrie.<\/p>\n
Afzwakken van duurzaamheidswet<\/h2>\n Eind februari bracht de Europese Commissie haar nieuwe politieke strategie, gestoeld op het Draghi-rapport \u2013 van de hand van de voormalig Italiaanse premier en ECB-topman Mario Draghi \u2013 dat sterk hamerde op meer concurrerend vermogen in de EU, zodat het oude continent haar relevantie niet verliest op het wereldtoneel. De Clean Industrial Deal, een groots industrieplan, moet soelaas bieden. De Commissie presenteerde ook een \u2018omnibuspakket\u2019, dat de groene regeldruk van bestaande duurzaamheidswetgeving moet verlagen \u2013 onder meer ingegeven door druk van grote technologie- en industriebedrijven en landen als Frankrijk en Duitsland.<\/p>\n
<\/p>\n<\/span><\/dmt-photorow><\/p>\nFoto\u2019s Aurelien Goubau<\/figcaption><\/figure>\n<\/dmt-image-wrapper><\/p>\n
De richtlijnen voor duurzaamheidsrapportages, maatschappelijk verantwoord ondernemen en groene taxonomie, waarin is vastgelegd welke investeringen als duurzaam mogen worden beschouwd en welke niet, zijn daarin vereenvoudigd en afgeschaald. Duurzaamheidsrapportages worden met 80 procent verminderd, de \u2018antiwegkijkweg\u2019 (over maatschappelijk verantwoord ondernemen) gaat vooralsnog alleen gelden voor de allergrootste bedrijven. Het Parlement stemde deze maand in Straatsburg, in navolging van het voorstel van de Commissie, v\u00f3\u00f3r het zogenoemde \u2018stop-the-clock\u2019-voorstel, waarbij het breder van kracht gaan van de duurzaamheidswetgeving met twee jaar wordt uitgesteld.<\/p>\n
\nDe Green Deal was het Man on the Moon-project van Europa. Geen vergroeningsagenda, maar een groeiagenda<\/p>\n\nGerben-Jan Gerbrandy<\/span>Europarlementari\u00ebr<\/span>\u201eHet is een dunne strategie\u201d, zegt Gerben-Jan Gerbrandy, Europarlementari\u00ebr voor D66, vanuit zijn kantoor in Straatsburg. \u201eZeker op het vlak van duurzame energie. Zo blijf je nog langer afhankelijk van fossiele brandstoffen, en die hebben we ook nog eens zelf niet, die komen ergens anders vandaan.\u201d Gerbrandy vervolgt: \u201eDe Green Deal was het Man on the Moon-project van Europa. Geen vergroeningsagenda, maar een groeiagenda. Laten we iets verder kijken dan Rusland, wat bedreigt ons echt op termijn? Dat is klimaatverandering. En dan blijkt ook nog \u2013 even los van Antarctica of het Noordpoolgebied \u2013 dat Europa het hardst opwarmt in de hele wereld.\u201d<\/p>\n
<\/p>\nWillem Vriesendorp, oprichter van SustainableHub, recent omgedoopt tot Norrsken House Brussels: \u201eEuropa staat voor meer dan waar het ooit voor heeft gestaan: laten we vooral saai, voorspelbaar en democratisch blijven. En dat speelt zich allemaal af op deze vierkante kilometer.\u201d<\/figcaption>Foto Aurelien Goubau<\/figcaption><\/figure>\n<\/dmt-image-wrapper><\/p>\n
In de zeven verdiepingen tellende groene hub aan de Handelsstraat wisselen kantoorruimtes en afgesloten vergaderkamers elkaar af. Vrijwel alle wanden zijn van glas, waardoor veel licht binnenvalt dat wordt opgevangen door kamerplanten. Bureaus en \u2018telefooncellen\u2019 zijn wit. Het plafond op de begane grond is daarop een uitzondering, en vormt een rode strook.<\/p>\n
Het doet denken aan een rood lint, aan de veelgehoorde Brusselse uitdrukking cutting the red tape \u2013 jargon voor \u2018minder bureaucratie\u2019. Die heersende mentaliteit an sich is het probleem niet, vinden de groendenkers hier. Het is de manier waarop de regelgeving wordt teruggedraaid die \u201eniet wordt gewaardeerd\u201d. Ursula Woodburn, directeur van de Europese tak van denktank Cambridge Institute for Sustainability Leadership [met onder meer Unilever, Microsoft, IKEA en Google als leden], legt uit: \u201eVeel van de bedrijven die aanzienlijk werk hebben verricht op het gebied van de duurzaamheidsrichtlijnen, maakten geen deel uit van het proces.\u201d<\/p>\n
Ze vervolgt: \u201eEr is nog altijd verwarring over de nieuwe koers. Ook zijn er zorgen over een gelijk speelveld, nu de plichten niet voor iedereen gelden.\u201d Woodburn geeft aan \u201eaf te wachten\u201d welk geld waarvoor wordt vrijgemaakt. \u201eHet is een herverpakking van eerder geld. Beleidsstabiliteit is nu, meer dan ooit, cruciaal voor onze industrie.\u201d De hub is voor haar \u2013 \u201evooral nu we ons in een politiek moeilijke wereld bevinden\u201d \u2013 een geweldige plek, \u201eomdat je het gevoel hebt dat je gebruik kunt maken van de kennis in de rest van de hub\u201d. Ze besluit: \u201eWe moeten allemaal samenwerken en de juiste allianties vinden, om zo positieve verandering te stimuleren.\u201d<\/p>\n
\u2018Een kans voor Europa\u2019<\/h2>\n Op de begane grond van het pand hangt een afbeelding van kleine vissen die worden opgejaagd door een grote vis. Eronder staat de tekst \u2018do not panic\u2019, gevolgd door \u2018organize\u2019, met de afbeelding van een grote school kleine vissen die samen \u00e9\u00e9n grote vis vormen. De grote vis van het plaatje erboven is even groot gebleven, maar wordt nu opgeslokt door de school visjes.<\/p>\n
\nEuropa is cooler dan het ooit is geweest, het staat voor meer dan waar het ooit voor heeft gestaan: laten we vooral saai, voorspelbaar en democratisch blijven<\/p>\n\nWillem Vriesendorp<\/span>oprichter van SustainableHub<\/span>Het is volgens oprichter Vriesendorp \u201ede hub in essentie\u201d. \u201eHoe erg we ook in paniek zijn, van het wegdraaien van groendenken tot het huidige Amerika: we moeten niet vergeten dat dit een kans is voor Europa.\u201d Vriesendorp is ook eigenaar van consultancybedrijf #SustainablePublicAffairs, vijf jaar geleden opgericht. Het bedrijf had in de Green Deal-jaren de wind mee en breidde uit tot zo\u2019n 25 man. \u201eWe gaan ons tien- of twintigjarige jubileum ook halen\u201d, zegt Vriesendorp vol \u2018Euro-optimisme\u2019. \u201eEuropa is cooler dan het ooit is geweest, het staat voor meer dan waar het ooit voor heeft gestaan: laten we vooral saai, voorspelbaar en democratisch blijven\u201d. Glunderend: \u201eEn dat speelt zich allemaal af op deze vierkante kilometer\u201d [de hub bevindt zich op een steenworp van de Europese Raad, de Commissie en het Parlement].<\/p>\n
\u201eEuropa heeft alle ingredi\u00ebnten die het nodig heeft om een leider te zijn in de volgende economie: talent van wereldklasse, topklasse R&D [onderzoek en ontwikkeling], een bloeiend cleantech<\/em> [groene technologie] ecosysteem en een vooruitstrevende regelgeving\u201d, stelt ook Niklas Adalberth, oprichter van de Norrsken stichting \u2013 bekend als mede-oprichter van online betalingsdienst Klarna. Vriesendorp is blij met het Zweedse Norrsken aan boord \u2013 met vergelijkbare \u2018houses\u2019 in Stockholm, Barcelona en het Rwandese Kigali. \u201eWillen we de volgende stap maken op het kruispunt van duurzaamheid en democratie, dan moeten we de taal spreken van de mensen die we willen be\u00efnvloeden \u2013 met een gebouw dat professionaliteit uitstraalt.\u201d<\/p>\n<\/p>\nAurelia Leeuw, directeur in Brussel van Opportunity Green<\/span><\/dmt-image-caption><\/picture>Foto Aurelien Goubau<\/figcaption><\/figure>\n<\/dmt-image-wrapper><\/p>\n
En dat trekt aan. Zo verruilde Sacha Muller recent het consultancyleven voor een rol als directeur van Cleantech for Benelux, met een bureau aan de Handelsstraat \u2013 na een poging bij de verkiezingen van 2024 om voor Volt in het Europarlement te komen. \u201eWe zijn een coalitie van investeerders en techpioniers \u2013 onder meer TechLeap is bij ons aangesloten. Onze voornaamste missie is het sneller kunnen laten opschalen van dit soort bedrijven, om uiteindelijk net zero [onder de streep nul CO2<\/sub>-uitstoot] te kunnen halen in 2050.\u201d Saillant detail: Cleantech for Benelux wordt grotendeels gefinancierd door Amerikaans geld, bijvoorbeeld via een subsidie van Breakthrough Energy, in handen van Bill Gates. \u201eDat is onze volgende missie: Europees geld aantrekken.\u201d Muller: \u201eEr is heel veel belangstelling vanuit Nederland en Belgi\u00eb, de eerste Nederlandse geldschieter is al aan boord: CarbonFix.\u201d\u00a0<\/p>\nOp de vierde verdieping komt Aurelia Leeuw terug van een \u2018lunch and learn\u2019 over hennep. Leeuw is directeur in Brussel van Opportunity Green, een Engelse ngo die zich richt op het vergroenen van de lucht- en scheepvaart, veelal door e-fuels te promoten. \u201ePrima te gebruiken als isolatiemateriaal in de bouw. Niet helemaal mijn onderwerp, maar de lunches en andere evenementen bieden goede netwerkkansen.\u201d Ze vervolgt: \u201eDe helft van de tijd, als ik bij een interessant rapport denk: wie heeft dat geschreven, dan blijkt het iemand uit hetzelfde gebouw te zijn. Dan is een koffie zo geregeld.\u201d\u00a0<\/p>\n
Handelen in de schaduw van Trump<\/h2>\n Hoewel het Brusselse industriedenken hier wordt aangemoedigd \u2013 \u201ezonder competitief karakter in de economische zin houdt duurzaamheid snel op\u201d, aldus Vriesendorp \u2013 zijn de zorgen over het in stand houden van de klimaatdoelen voelbaar.<\/p>\n
D66-Europarlementari\u00ebr Gerbrandy: \u201eEurocommissaris Hoekstra denkt na over meer flexibiliteit<\/a> ten aanzien van het 2040-doel [om de vervuiling door broeikasgassen tegen 2040 met 90 procent terug te dringen], terwijl het Europese wetenschappelijke comit\u00e9 een 90 tot 95 procent reductie adviseert voor 2040. Dit is een zeer ernstige afzwakking van de klimaatambities, want hiermee verlaat je ook het pad van de wetenschap.\u201d<\/p>\n\u201eEen klap\u201d, vindt ook e-fuelvoorvechter Leeuw. De zoveelste. \u201eWe gingen van klimaatman Timmermans in de EU naar handelen in de schaduw van Trump.\u201d Maar, stelt ze onverschrokken: \u201eHet is klappen opvangen en weer opstaan, op zoek naar mogelijkheden. Dat zit in ons dna. Je gaat niet voor een ngo werken als je niet gelooft in verandering.\u201d<\/p>\n
Ook oprichter Vriesendorp blijft strijden met zijn \u2018hub\u2019: \u201eIt\u2019s up or out. Als Europa wil groeien, hebben we een podium nodig voor rolmodellen, een spotlight op succesverhalen en een ruimte om coalities te vormen die de toekomst vorm zullen geven.\u201d<\/p>\n\n\n
\n
<\/h2>\n Groene bedrijven gaan failliet, overheden draaien verduurzamingsregels terug, oliereuzen zetten weer meer in op fossiel. Ondertussen warmt de aarde in rap tempo op. In deze serie onderzoekt NRC<\/em> hoe het ervoor staat met de energietransitie.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/aside>\nDelen<\/span>Mail de redactie<\/span>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Als er \u00e9\u00e9n plek in Brussel is waar men groen denken hoog in het vaandel heeft, dan is het wel in het strakke, glazen \u2018duurzaamheidspand\u2019 aan Handelsstraat 72 (Rue du commerce). Groene lobbyisten, duurzaamheidsconsultants en ngo-medewerkers zitten hier samen op een coworkingplek, die volgens de initiatiefnemers de \u2018brug\u2019 moet vormen tussen de Brusselse beleidsmakers en …<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":108649,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/108648"}],"collection":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=108648"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/108648\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media\/108649"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=108648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=108648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=108648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/images.nrc.nl\/YB6HkFEFnlk_K-A4Itxy57_PgFc=\/640x\/filters:no_upscale()\/s3\/static.nrc.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/11114245\/web-1204ECOtransitieBrussel9.jpg\"){kind=spacer}