De lichtkunstenaar die de EU Green Week in Brussel dinsdagmiddag kwam openen, was er heel duidelijk over. \u201cHet lineaire systeem is dood\u201d, gaf hij de goedgevulde congreszaal mee. \u201cZorg voor de verandering, voor de revolutie.\u201d<\/p>\n\n
Die revolutie? Dat is de overgang naar een circulaire economie. Waarbij de voorraden aan grondstoffen niet meer worden uitgeput. Maar juist worden hergebruikt of vervangen door hernieuwbare alternatieven – denk aan hout en vezelhennep bij de bouw van huizen. Of overbodig gemaakt, bijvoorbeeld door overconsumptie tegen te gaan.<\/p>\n
Goede voornemens voor de toekomst zijn er, zoals in meer duurzaamheidsdossiers, te over. De EU wil in 2050 volledig circulair zijn. De Europese Commissie komt daarom volgend jaar met een pakket aan maatregelen. Wat die behelzen en hoe ver die moeten gaan? Dat is de grote vraag die boven deze driedaagse bijeenkomst hangt. Want over \u00e9\u00e9n ding is iedereen het wel eens: het schiet nu nog niet erg op.<\/p>\n
De circulaire economie loopt tegen dezelfde weerbarstige realiteit aan als de landbouwtransitie. Mooie voorbeelden zijn er genoeg, maar die stuiten telkens op de wetten van de markteconomie. Zo zijn veelgebruikte materialen als textiel en plastic in technische zin vaak prima geschikt voor hergebruik. \u201cMaar het grootste probleem is dat er een ongelijk speelveld is\u201d, concludeert Julia Ettinger, voorvrouw van Euric, de Europese bond van recyclingbedrijven tijdens een paneldiscussie. \u201cDe vraag naar producten blijft laag omdat nieuwe materialen veel goedkoper zijn.\u201d<\/p>\n
Koplopers in de problemen<\/h2>\n
Het gevolg is dat juist de veelgeprezen voorlopers in de problemen komen. Dat is ook in Nederland terug te zien: zeker tien recyclingbedrijven voor plastic gingen de afgelopen vier jaar failliet, schreef de Volkskrant<\/i><\/a> vorige week. De lage prijzen voor nieuw plastic zijn daarbij een belangrijke factor.<\/p>\n Ook bij textiel komt grootschalig hergebruik moeilijk van de grond door prijsverschillen. Het aandeel van gerecycled materiaal blijft vooralsnog steken op 7 procent, becijferde Dirk Vantyghem van de Europese textielkoepel Euratex. \u201cZolang nieuw textiel veel goedkoper is, is er geen businesscase.\u201d<\/p>\n Hij wees op de enorme stroom aan kleding die vanuit Azi\u00eb zijn weg naar de consument vindt. \u201cEr komen dagelijks tien miljoen pakketjes met kleding uit China naar Europa. Dat moeten we oplossen.\u201d<\/p>\n Ligt de bal dus bij de consument? Nee, benadrukte oud-Eurocommissaris voor milieu (2009-2014) Janez Potocnik. \u201cWe geven nu het signaal aan de consument dat hij meer moet betalen als hij een verantwoorde keuze wil maken. Dat moet veranderen.\u201d Zijn opvolgers moeten stevig ingrijpen, benadrukte hij. Een circulaire economie binnen de grenzen van de planeet is volgens de Sloveense liberaal essentieel.<\/p>\n \u201cDe economie is niet in gevaar door het groene beleid van de EU\u201d, zei Potocnik. \u201cDie is in gevaar omdat we te veel vertrouwen hadden in onze markteconomie, terwijl die sterk afhankelijk is van grondstoffen elders op de wereld.\u201d Een circulaire en groene economie is daarbij juist de oplossing, concludeerde hij.<\/p>\n Potocniks advies aan de huidige milieucommissaris Jessika Roswall was dan ook niet mis te verstaan. Als de Europese Commissie in 2026 met een nieuw plan voor circulariteit komt, moet dat stevige maatregelen bevatten. \u201cKijk daarbij niet naar wat politiek acceptabel is. Kijk naar wat goed en fout is om te doen.\u201d Hij verwees daarbij naar de lichtkunstenaar die op het podium tot een circulaire revolutie opriep. \u201cWe moeten niet naar deze opening kijken en die boodschap weer vergeten.\u201d<\/p>\n Of Roswall tot die revolutie kan komen, is nog maar zeer de vraag. Om de markt bij te sturen, zou zij fors kunnen investeren of meer kunnen reguleren. Maar bij grote EU-investeringen heeft nu vooral defensie prioriteit. Reguleren via belasting is lastig: daar gaan nationale overheden over en die hebben ook nog eens allemaal een ander belastingsysteem.<\/p>\n De EU zou ook lidstaten strengere normen voor circulariteit kunnen opleggen. Daarbij is de vraag of daar bij 27 EU-landen met overwegend (centrum)rechtse regeringen veel draagvlak voor is. Daar komt bij dat veel EU-landen – met name in Zuid-Europa – de absolute basis nog niet eens op orde hebben.<\/p>\n Landen als Itali\u00eb, Griekenland, Portugal en Roemeni\u00eb hebben nog grote problemen met verouderde vuilstorten die eigenlijk allang gesloten hadden moeten zijn. Een land als Itali\u00eb betaalt jaarlijks nu vele honderden miljoenen aan EU-boetes omdat het zich nu al niet aan de Europese afspraken houdt. Overigens dient Nederland op het gebied van circulariteit en afval wel als goed voorbeeld, dat door Roswall zelfs meermaals werd geprezen.<\/p>\n Het Rotterdamse bedrijf Umincorp maakte oud plastic geschikt voor hergebruik, maar gaat nu ten onder aan de concurrentiestrijd. Nieuw plastic, gemaakt van aardolie, is te goedkoop.<\/a> <\/i><\/p>\nOpdracht voor nieuwe commissaris<\/h2>\n
Lees ook:<\/i><\/h2>\n
Nieuwe regels voor plastic komen voor Umincorp te laat<\/i><\/h2>\n