\n
Binnen \u00e9\u00e9n week verdween zowel de wortel als de stok om de industrie te vergroenen. Met honderden miljoenen euro\u2019s aan staatssteun konden de grootste industri\u00eble uitstoters als Shell, Tata Steel en Dow de vergroening van hun installaties betalen. Dat was tenminste het idee van de afgelopen twee kabinetten. Maar de meeste gesprekken met deze bedrijven zijn stopgezet, maakte demissionair minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei, VVD) deze week bekend.<\/p>\n
Veel bedrijven willen de wortel niet. Zeker niet nu de Tweede Kamer per motie voorlopig ook de stok weghaalt: een CO2<\/sub>-heffing die uitstoot steeds duurder maakt en daardoor bedrijven moest dwingen hun plannen uit te voeren. <\/p>\nWat resteert is een uitgekleed klimaatbeleid voor de industrie. Niemand weet wat er nog terecht komt van de klimaatdoelen van 2030, zoals deze in 2019 in het Klimaatakkoord zijn afgesproken. <\/p>\n
Onder meer de VVD stemde voor de motie, na een draai, en tegen de zin van de eigen minister. De heffing was de partij al langer \u201eeen doorn in het oog\u201d, verdedigde VVD-Kamerlid Peter de Groot dat besluit deze week. <\/p>\n
De druk op zijn partij was al maanden hoog. De industrie luidde meermaals \u2018de noodklok\u2019, dreigde met vertrek uit Nederland en stelde enorme last te hebben van de relatief hoge Nederlandse energiekosten. Een Nederlandse CO2<\/sub>-heffing zou de concurrentiepositie ten opzichte van de buurlanden alleen maar slechter maken. <\/p>\nTegelijkertijd maakte Hermans bekend dat het kabinet grotendeels stopt met gesprekken met uitstoters voor staatssteun bij vergroening: de zogenoemde \u2018maatwerkgesprekken\u2019. Het is met veruit de meeste van de grote uitstoters niet gelukt tot een afspraak te komen. Daarbij gaat het onder meer om raffinaderijen van bedrijven als Shell en BP, plasticfabrieken van SABIC en Dow, kunstmestfabrieken van Yara en OCI. Samen zijn zij verantwoordelijk voor meerdere procenten van de totale CO2<\/sub>-uitstoot van Nederland.<\/p>\n\nYara stak veel geld in de afvang van CO2<\/sub> om de heffing niet te betalen. Nu voelt het zich bestraft voor zijn rol als koploper <\/p>\n\n<\/footer>\n<\/blockquote>\nHet kabinet en het bedrijfsleven moeten, na jarenlang op deze ingeslagen weg plannen te hebben gemaakt, terug naar de tekentafel. \u201eWe benadrukten altijd dat we met een stabiel pad en een duidelijk doel stabiliteit moeten cre\u00ebren\u201d, zei ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis woensdag in een debat. Daar konden de coalitiepartijen op veel kritiek rekenen. Volgens Grinwis stemde de VVD \u201ein campagnetijd overnight<\/em> \u2013 op een achternamiddag \u2013 zomaar de CO2<\/sub>-heffing weg. Dat is allemaal niet heel doordacht klimaatbeleid.\u201d <\/p>\nNederland wilde koploper zijn<\/h2>\n Versnellen van de verduurzaming van de industrie was juist het doel geweest. \u201eWe gaan de ambitie in de industrie verhogen\u201d, klonk het in het regeerakkoord van 2022 van Rutte-IV. Er kwamen hogere doelen dan de EU-regels voorschreven. De coalitie van VVD, CDA, D66 en CU wilde met groene industriepolitiek \u201ekoploper\u201d in de EU zijn. <\/p>\n
De verwachtingen waren hooggespannen. Toenmalig minister Micky Adriaansens wilde snel \u2018intentieverklaringen\u2019 tekenen met de industriebedrijven, zei ze. In november 2022 zei ze nog te rekenen op vijf of zes van zulke verklaringen in dat jaar. Dat werden er drie. <\/p>\n
In de praktijk kwam het plan nauwelijks van de grond. Tot daadwerkelijke overeenkomsten is het de afgelopen jaren maar \u00e9\u00e9n keer gekomen, met chloorproducent Nobian. Dat komt door een scala aan oorzaken, zoals de stikstofproblematiek, die vergunningverlening in de weg zat. Soms waren plannen van bedrijven \u201eniet concreet genoeg\u201d, aldus Hermans afgelopen week in een Kamerbrief. Ook bleek de markt voor groene waterstof, een energiedrager waar veel bedrijven hun hoop op hebben gevestigd, niet snel genoeg van de grond te komen. <\/p>\n
\n
Dan zijn er nog andere \u2018marktomstandigheden\u2019 die de boel bemoeilijken. Veel van de betrokken bedrijven zijn wereldwijd actief, en hun Nederlandse fabrieken hebben het nu vaak lastig, onder meer vanwege relatief hoge gasprijzen en overcapaciteit in de chemie. Daardoor zien internationale hoofdkantoren, in Houston of Riad, soms af van investeringen. Chemiebedrijf LyondellBasell besloot al een fabriek in Rotterdam te sluiten. Hermans zegt dat deze \u201emarktomstandigheden\u201d onder meer de reden zijn dat het met Dow Chemicals in Terneuzen niet tot een afspraak kwam.<\/p>\n
\u2018CO2<\/sub>-reductie Dow nu in Canada\u2019 <\/h2>\nIn een eigen, opmerkelijke verklaring van afgelopen maandag wees Dow juist vooral naar de overheid. Problemen rondom netcapaciteit en stikstofuitstoot zouden hebben veroorzaakt dat Dow het \u201einvesteringsmomentum\u201d verloor. Zo \u201ewerd het projectbudget verplaatst naar andere landen, waaronder Canada, waar een CO2<\/sub>-reductieproject is gestart\u201d. Topvrouw Tabitha Verburg: \u201eIn andere landen zien we wat mogelijk is als overheid en bedrijfsleven samenwerken.\u201d Ook ExxonMobil haalt in een verklaring uit naar het \u201einvesteringsklimaat\u201d in Nederland. Dat is \u201eslecht door onvoorspelbaar beleid, ontbreken van een langetermijnperspectief en een ongelijk speelveld. Als dit niet wordt opgelost zullen wij niet in Nederland kunnen investeren.\u201d<\/p>\nInzichtelijk is ook het voorbeeld van kunstmestfabriek Yara in het Zeeuwse Sluiskil. Dat sprak in een intentieverklaring af in 2030 1,5 megaton CO2<\/sub> minder uit te stoten, met financi\u00eble hulp van de overheid. De bedoeling was dat een deel van de kunstmestproductie zou plaatsvinden op basis van groene waterstof. \u201eMaar die groene waterstof is er niet\u201d, zegt Gijsbrecht Gunter, lid van de directie van Yara. \u201eEn als die er zou zijn, is die onbetaalbaar.\u201d <\/p>\nDesalniettemin wil Yara tot 2030 de broeikasgasuitstoot met 1,1 megaton terugbrengen. Het concern gaat volgend jaar CO2<\/sub> afvangen en opslaan onder de Noordzee bij Noorwegen, en doordat het enkele nieuwe installaties in gebruik neemt, daalt ook de uitstoot van het broeikasgas lachgas. <\/p>\nYara investeerde 200 miljoen euro in dit verschepingsplan \u2013 en dat is nog zonder de operationele kosten. Gunter is dan ook verbaasd dat de CO2<\/sub>-heffing nu wordt afgeschaft. Yara was er nooit v\u00f3\u00f3r, maar nam wel een besluit op basis van het idee dat de heffing er zou komen. \u201eHet was een wet die was aangenomen.\u201d Yara investeerde in de afvang van CO2<\/sub> zodat het de heffing niet zou hoeven betalen. Nu heeft het bedrijf juist een beetje het gevoel dat het als koploper gestraft wordt, aldus Gunter. <\/p>\n\nVergroenen moet steeds vaker wijken voor zorgen over de internationale concurrentiepositie van de industrie<\/p>\n\n<\/footer>\n<\/blockquote>\nDemissionair minister Hermans schreef afgelopen week in haar Kamerbrief dat ze kijkt naar de gevolgen voor bedrijven die al investeringen deden. Nog niet erg concreet, maar Gunter van Yara heeft zijn hoop hierop gevestigd, zodat investeringen in vergroening geen concurrentienadeel worden. \u201eEr is nu veel onduidelijkheid.\u201d<\/p>\n
\u2018Langere termijn\u2019 staat nu centraal <\/h2>\n Hoe nu verder? Hermans wil met de industrie om tafel. V\u00f3\u00f3r 1 november moeten zij dan met een \u201eeindrapport\u201d komen, en duidelijkheid bieden over hoe de \u201ebenodigde CO2<\/sub>-reductie\u201d gehaald wordt. Het klimaatdoel voor de industrie blijft volgens haar staan, maar de manier waarop dit behaald zou moeten worden is compleet onduidelijk. Hermans bleef vaag over of er v\u00f3\u00f3r 2030 nog aanvullende klimaatmaatregelen uit de overlegtafel moesten rollen. Het ging haar voornamelijk over de \u201elangere termjn\u201d, na 2030.<\/p>\n Opvallend is dat de minister de CO2<\/sub>-heffing niet geheel afschafte, maar op nul euro zette tot 2030. Dat biedt ruimte voor een volgend kabinet om hier toch nog iets mee te doen. Dit tot woede van de industrie, die volledige afschaffing wilde. \u201eZolang de systematiek in stand blijft, blijft ook de onzekerheid\u201d, zegt voorzitter van industriebranchevereniging FME Theo Henrar.<\/p>\nDe wegebbende aandacht voor het verduurzamen van de industrie past in een Europese trend. Vergroenen moet steeds vaker wijken voor zorgen over de internationale concurrentiepositie van de sector. Terwijl de Europese Commissie klimaatdoelen afzwakt, zoekt ook het kabinet naar manieren om het speelveld met buurlanden gelijk te trekken. <\/p>\n
Eerder bracht Hermans al een geschrapte (fossiele) subsidie voor grote stroomverbruikers terug, nadat de industrie had geklaagd dat deze in buurlanden nog wel gold. Het geld om die regeling terug te brengen, kwam uit het Klimaatfonds \u2013 dat is bedoeld voor vergroeningsplannen. Volgens Hermans zou de subsidie elektrificatie van de industrie stimuleren.<\/p>\n
Klimaatwinst kan nog komen van een aantal maatwerkgesprekken die doorlopen. \u201eWe richten de energie op de bedrijven waarbij echt concrete, haalbare plannen liggen\u201d, aldus Hermans, die zich ook verzet tegen het beeld dat \u201eniets gebeurt\u201d. <\/p>\n
Een zo\u2019n bedrijf is Tata Steel, de grootste uitstoter van Nederland. Komt er bij de staalfabriek een maatwerkdeal, dan kan dat in theorie op termijn 6 \u00e0 7 procent van de Nederlandse CO2<\/sub>-uitstoot schelen. Zeker is dat niet: op duurzame wijze staal maken blijft een uitdagend verdienmodel. Recentelijk schrapten veel Europese staalfabrikanten hun verduurzamingsplannen.<\/p>\nSterfhuisconstructie<\/h2>\n Buiten de maatwerkafspraken om hebben een aantal industriebedrijven zelf plannen, of zelfs al investeringen gedaan, om de uitstoot terug te dringen. Dat geldt naast Yara voor onder andere Shell en ExxonMobil. Hoeveel uitstoot van CO2<\/sub> deze bedrijven daarmee denken te realiseren in 2030 willen ze echter niet zeggen.<\/p>\n<\/p>\n\n
\n\t\t\t\tLees ook\n\t\t\t<\/p>\n
Carbon credits spelen een cruciale rol in de nieuwe klimaatdoelen van de EU. Hoe werken ze en waarom zijn ze controversieel?<\/span>\n<\/div>\n
Er bestaat al jaren de vrees dat sommige multinationals ervoor kiezen hun Nederlandse fabrieken in te richten als sterfhuisconstructie. Niet vergroenen, maar zo lang mogelijk doordraaien en dan sluiten wanneer productie te duur wordt, bijvoorbeeld door een oplopende prijs voor CO2<\/sub> in het Europese emissiehandelsysteem. Met een gebrek aan beleid lijkt die keuze voor veel bedrijven een stuk logischer. <\/p>\nDelen<\/span>Mail de redactie<\/span>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Binnen \u00e9\u00e9n week verdween zowel de wortel als de stok om de industrie te vergroenen. Met honderden miljoenen euro\u2019s aan staatssteun konden de grootste industri\u00eble uitstoters als Shell, Tata Steel en Dow de vergroening van hun installaties betalen. Dat was tenminste het idee van de afgelopen twee kabinetten. Maar de meeste gesprekken met deze bedrijven …<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":119425,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119424"}],"collection":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=119424"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119424\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media\/119425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=119424"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=119424"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=119424"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}