<\/p>\n
Bijzonder hoogleraar en gezondheidspsycholoog Marije van der Lee (52) begeleidt mensen die geconfronteerd worden met kanker bij het psychologische proces rondom, maar vooral ook n\u00e1, de kankerdiagnose en behandeling. Om mensen getroffen door kanker betere zorg te bieden, pleit Van der Lee voor erkenning van de psychologische impact en het niet langer scheiden van lichaam en geest.<\/p>\n
Kanker is, hoe cru dat ook klinkt, niet meer weg te denken uit onze samenleving. 1 op de 2 Nederlanders krijgt namelijk kanker, blijkt uit de laatste cijfers. Eerder sprak Metro <\/em>met radioloog Sofie De Vuysere<\/a>, die zelf borstkanker kreeg, en psycho-oncologisch therapeut Eveline Trom<\/a> vertelde over hoe zij ongeneeslijk zieke mensen leert omgaan met de naderende dood.<\/p>\n Marije van der Lee is bijzonder hoogleraar klinische psycho-oncologie, gezondheidszorgpsycholoog en hoofd wetenschappelijk onderzoek bij het Helen Dowling Instituut, een organisatie die psychologische zorg biedt bij kanker. Daar komen mensen vaak na de medische behandeling terecht. Soms is de kanker dan genezen, soms ook niet, maar in beide gevallen kunnen psychische problemen ontstaan.\u00a0<\/p>\n \u201eIk begon daar ooit als student en interviewde vrouwen met borstkanker over emoties. Ik heb het altijd interessant gevonden hoe lichamelijke ziekten invloed hebben op hoe wij ons voelen. Mijn moeder was huisarts, dus er was bij mij daarnaast altijd een medische belangstelling. Maar ik kan niet tegen bloed\u201d, lacht Van der Lee. \u201eDus koos ik voor een medisch-psychologische richting.\u201d\u00a0<\/p>\n Van der Lee werkt inmiddels al lange tijd binnen de psycho-oncologie, een vakgebied waar aandacht is voor de psychologische impact van kanker. \u201eIk zie hoe mensen door kanker geraakt worden. Eerst is er de confrontatie met de diagnose, vaak gevolgd door heftige behandelingen, soms met lichamelijke gevolgen. Sommige mensen horen dan dat de behandeling nog een keer moet, dat het niet heeft geholpen of dat genezing niet mogelijk is. Voor mij is het normaal dat dat allemaal psychologische impact heeft. Toch is er in het medische traject, en ook de wereld daarbuiten, vaak weinig aandacht voor het psychologische stuk bij kanker.\u201d<\/p>\n Volgens de gezondheidszorgpsycholoog hebben veel mensen wel last van het psychologische stuk. \u201eAls de behandelingen bijvoorbeeld zijn afgerond, is het proces namelijk nog niet klaar. Toch denken we nog te vaak in het \u2018het is klaar\u2019-, \u2018schoon verklaard\u2019- en \u2018feest\u2019-principe, maar vaak zie je dat mensen eenzaam zijn in het proces na de behandelingen. Voor mij als psycholoog is dat vanzelfsprekend, maar als daarover meer bekend wordt, kun je de psychische impact van kanker verkleinen.\u201d<\/p>\n De bijzonder hoogleraar, die een leerstoel bekleedt aan TilburgUniversity, schreef daarom het boek De psychologische impact van kanker<\/a><\/em>. Bedoeld om een breder publiek aan te spreken over dit thema, maar ook om hulpverleners en medici hierover wakker te schudden.<\/p>\n Ze noemt een aantal psychologische worstelingen op waar mensen tijdens of na (een behandeling tegen) kanker tegenaan kunnen lopen. \u201eVaak zijn mensen langdurig vermoeid, somber, soms depressief, bang voor de terugkeer van kanker, onzeker en sommigen hebben zelfs een post-traumatische stressstoornis (PTSS) opgelopen door bepaalde gebeurtenissen. Maar kanker heeft bijvoorbeeld ook impact op iemands relatie. Hoewel iedere relatie hobbels kent, kunnen deze met kanker worden uitvergroot.\u201d <\/p>\n Ze vervolgt: \u201eStel: in een relatie heeft de ene partner een \u2018het glas is halfvol\u2019- en de andere een \u2018het glas is halfleeg\u2019-mentaliteit. Dat houdt elkaar in balans, zou je kunnen stellen. Maar bij kanker krijg je een ander effect. Als de partner die ziek is wat pessimistisch is, en de \u2018gezonde\u2019 partner steeds benadrukt dat \u201980 procent van de mensen kanker overleeft\u2019 en \u2018kop op\u2019 blijft zeggen, dan ontstaat er onbegrip. Maar het werkt ook andersom. Dat de partner die ziek is bijvoorbeeld heel optimistisch of zelfs ontkennend is, terwijl de ander meer vreest en pessimistischer naar de diagnose kijkt. Dat kan moeilijk zijn om over te praten.\u201d\u00a0<\/p>\n De gezondheidszorgpsycholoog legt uit dat het vaak om een samenspel van allerlei factoren gaat, die voor mensen getroffen door kanker de boel nogal op scherp kunnen zetten. \u201eDaarin hoor je verschillende ervaringen en verhalen. Mijn boek is juist bedoeld om aan te kaarten dat mensen zo kunnen verschillen.\u201d <\/p>\n Van der Lee vertelt dat die psychologische impact complex kan zijn. \u201eStel, je bent opgegroeid met hardwerkende ouders en een \u2018niet lullen maar poetsen\u2019-mentaliteit. Na de kankerbehandelingen vind je dat je snel weer aan het werk moet. Maar je hebt last van klachten, gaat daarover piekeren, slecht slapen, fouten maken op je werk en dat ervaar je als iets heel ergs. Dat alles versterkt elkaar en kan een negatieve spiraal worden.\u201d\u00a0<\/p>\n Ze vervolgt: \u201eJuist in dat soort gevallen is het belangrijk dat je om hulp kunt vragen, erover kunt praten, wellicht wat minder werkt of meer thuis werkt en bij jezelf kunt denken: \u2018Ik doe mijn best\u2019. Je hoeft namelijk niet in een negatieve spiraal te komen.\u201d <\/p>\n Er is volgens Van der Lee vaak een relatie tussen ervaringen uit het verleden en de omgang met een ziekte als kanker. \u201eSommige mensen hebben jong al dingen meegemaakt of weinig steun gehad. Ze leven vanuit bepaalde overtuigingen en geloven dat niemand hen helpt. Dat kan heel zwaar zijn bij kanker. Zeker als je in korte tijd zoveel ellende meemaakt en het je niet lukt om te herstellen. En dan kunnen ook financi\u00eble problemen, relationele problemen en de zorg voor kinderen nog om de hoek komen kijken en dat kan elkaar allemaal versterken.\u201d<\/p>\n Van der Lee: \u201eHet gaat namelijk niet om \u00e9\u00e9n specifieke reden, het is een versterking van allerlei factoren. Lichamelijk, psychisch, sociaal, oftewel: het is een heel netwerk. We zouden meer naar dat geheel moeten kijken.\u201d\u00a0Eerder had hoogleraar Anne-Mei The eenzelfde soort boodschap over mensen met dementie.<\/a><\/p>\n Volgens Van der Lee is ons zorgsysteem niet goed afgestemd op deze bredere blik op kanker. \u201eDe psychische en medische zorg zijn binnen ons zorgsysteem gescheiden, maar dat werkt niet. In ons lichaam zijn die twee namelijk ook niet gescheiden. Alles wat psychisch is, heeft lichamelijke componenten en andersom. Maar wij scheiden lichaam en geest, zowel in onze maatschappij als in ons zorgsysteem.\u201d\u00a0<\/p>\n Daarom moedigt de gezondheidszorgpsycholoog hulpverleners aan om dat netwerk meer te herkennen. \u201eZodat verschillende expertises kunnen samenwerken. En je dus niet de psychologie en geneeskunde van elkaar hoeft te scheiden. De geneeskunde richt zich, zoals het woord al doet vermoeden, voornamelijk op \u2018genezen\u2019, maar je gezond voelen, is minstens zo essentieel. Het is net zo goed van belang dat ook psychologen zich bewust worden van de lichamelijke processen bij kanker. De samenwerking tussen verschillende expertises hapert, dat hoor ik ook van oncologen. Daar kleeft ook nog een financieel aspect aan vast. Het is niet eenvoudig om die krachten te bundelen.\u201d\u00a0<\/p>\n Volgens Van der Lee is de zorg voor mensen die getroffen worden door kanker te veel versnipperd. \u201eZo ga je naar de oncoloog voor bijvoorbeeld MRI-scans en bloedonderzoeken, naar fysiotherapie voor de lymfe, dan is er nog een di\u00ebtist met voedingsadviezen en een psycholoog voor het psychische aspect. Maar eigenlijk hoort het allemaal bij elkaar. Neem als voorbeeld fysiotherapie en beweging. Dat is gunstig voor het fysieke herstel, maar ook goed voor het mentale welzijn en het voorkomt psychische problemen. Bij een kankerbehandeling kijken we heel technisch naar het lichaam, waardoor je als mens ook kunt vervreemden van je lichaam. Het is de bedoeling dat zo iemand zich weer \u00e9\u00e9n geheel voelt.\u201d<\/p>\nBijzonder hoogleraar over psychologische impact van kanker\u00a0<\/h2>\n
\u2018Proces gaat door na behandelingen\u2019<\/h2>\n
Psychologische klachten\u00a0<\/h2>\n
Mentaliteit<\/h2>\n
Zorgsysteem niet ingericht op brede blik\u00a0<\/h2>\n
De mens met kanker weer als geheel zien\u00a0<\/h2>\n