{"id":134432,"date":"2025-10-27T12:27:27","date_gmt":"2025-10-27T12:27:27","guid":{"rendered":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/bedrijven-moeten-zich-beter-voorbereiden-op-aanvallen-uit-rusland\/"},"modified":"2025-10-27T12:27:27","modified_gmt":"2025-10-27T12:27:27","slug":"bedrijven-moeten-zich-beter-voorbereiden-op-aanvallen-uit-rusland","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/bedrijven-moeten-zich-beter-voorbereiden-op-aanvallen-uit-rusland\/","title":{"rendered":"&#8216;Bedrijven moeten zich beter voorbereiden op aanvallen uit Rusland&#8217;"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<div id=\"content\">\n<div data-sentry-element=\"StyledHeaderImage\" data-sentry-component=\"HeaderImage\" data-sentry-source-file=\"HeaderImage.tsx\" class=\"sc-62e3b9d6-0 bTCDnc\">\n<figure class=\"sc-9f391fae-4 dkXirV sc-62e3b9d6-1 eeQjSK\" data-sentry-element=\"Figure\" data-sentry-source-file=\"Image.tsx\"><button aria-label=\"Open deze afbeelding in volledig scherm. copyright: ANP\" id=\"image-153754931548343\" type=\"button\" data-tracking=\"eventName=open|eventContext=fullscreen|elementType=image|eventType=action\" data-sentry-element=\"Wrapper\" data-sentry-source-file=\"Image.tsx\" class=\"sc-9f391fae-1 dTzmzT\"><span class=\"sc-bcb3b750-0 gpSVnT\" data-sentry-element=\"Wrapper\" data-sentry-component=\"ResponsiveImage\" data-sentry-source-file=\"ResponsiveImage.tsx\"><picture><source media=\"(max-width: 37.5rem)\" sizes=\"(min-width: 786px) 786px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/96x72a.jpg 96w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/192x144a.jpg 192w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/288x216a.jpg 288w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/384x288a.jpg 384w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/480x360a.jpg 480w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/576x432a.jpg 576w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/768x576a.jpg 768w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/960x720a.jpg 960w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/1152x864a.jpg 1152w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/1440x1080a.jpg 1440w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/1920x1440a.jpg 1920w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/2400x1800a.jpg 2400w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/2880x2160a.jpg 2880w\"\/><source media=\"\" sizes=\"(min-width: 786px) 786px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/128x72a.jpg 128w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/256x144a.jpg 256w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/384x216a.jpg 384w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/512x288a.jpg 512w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/640x360a.jpg 640w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/768x432a.jpg 768w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/1024x576a.jpg 1024w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/1280x720a.jpg 1280w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/1536x864a.jpg 1536w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/1920x1080a.jpg 1920w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/2560x1440a.jpg 2560w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/3200x1800a.jpg 3200w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/3840x2160a.jpg 3840w\"\/><img alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"eager\" src=\"https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2025\/10\/27\/1286449\/1024x576a.jpg\" class=\"sc-bcb3b750-1 cULYcE\"\/><\/picture><\/span><span class=\"sc-568a4295-0 sc-9f391fae-3 ihkAIz kCYjyX\">ANP<\/span><span data-sentry-element=\"StyledCircleLabel\" data-sentry-source-file=\"Image.tsx\" class=\"sc-2214c8b3-0 sc-9f391fae-0 hVRkYh jxpcwn\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"24\" height=\"24\" viewbox=\"0 0 24 24\" data-sentry-element=\"FullscreenIcon\" data-sentry-source-file=\"Image.tsx\"><path fill=\"#fff\" d=\"M19.018 2.25a2.73 2.73 0 0 1 2.727 2.566l.005.166V8a.75.75 0 0 1-1.493.102L20.25 8V4.982c0-.638-.485-1.162-1.106-1.225l-.126-.007H16a.75.75 0 0 1-.102-1.493L16 2.25zM8 2.25a.75.75 0 0 1 .102 1.493L8 3.75H4.982c-.638 0-1.162.485-1.226 1.106l-.006.126V8a.75.75 0 0 1-1.493.102L2.25 8V4.982a2.73 2.73 0 0 1 2.565-2.727l.167-.005zm13 13a.75.75 0 0 1 .743.648l.007.102v3.018a2.73 2.73 0 0 1-2.565 2.727l-.167.005H16a.75.75 0 0 1-.102-1.493L16 20.25h3.018c.638 0 1.163-.485 1.226-1.106l.006-.126V16a.75.75 0 0 1 .75-.75m-18 0a.75.75 0 0 1 .743.648L3.75 16v3.018c0 .638.485 1.163 1.106 1.226l.126.006H8a.75.75 0 0 1 .102 1.493L8 21.75H4.982a2.73 2.73 0 0 1-2.727-2.565l-.005-.167V16a.75.75 0 0 1 .75-.75\"\/><\/svg><\/span><\/button><figcaption class=\"sc-9f391fae-2 gvnJpB\">Extra camera\u2019s bij Rotterdam The Hague Airport vanwege de NAVO-top eerder dit jaar in Den Haag<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<div data-sentry-element=\"ItemContainer\" data-sentry-source-file=\"Article.tsx\" class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<div data-tracking=\"nestType1=top\" data-sentry-element=\"Top\" data-sentry-source-file=\"Article.tsx\" class=\"sc-582b18e7-4 iiOkVi\">\n<p><span>NOS Nieuws<\/span><span class=\"sc-8127e027-1 dzIvNl\">\u2022<\/span><time datetime=\"2025-10-27T06:56:30+0100\" data-sentry-component=\"RelativeDate\" data-sentry-source-file=\"RelativeDate.tsx\">vandaag, 06:56<\/time><\/p>\n<\/div>\n<ul data-sentry-element=\"List\" data-sentry-source-file=\"Bios.tsx\" class=\"sc-5a4c6157-2 BEKFl\">\n<li class=\"sc-5a4c6157-0 hlPakX\">\n<div data-tracking=\"nestType1=bio|nestPos1=1\" data-sentry-element=\"Container\" data-sentry-component=\"Bio\" data-sentry-source-file=\"Bio.tsx\" class=\"sc-104f4c62-0 iRsldO\">\n<div data-sentry-element=\"Container\" data-sentry-component=\"NameAndDescription\" data-sentry-source-file=\"NameAndDescription.tsx\" class=\"sc-87f09551-0 gHWmjE\">\n<p data-sentry-element=\"Name\" data-sentry-source-file=\"NameAndDescription.tsx\" class=\"sc-87f09551-1 AgcKJ\">Bauke Haanstra<\/p>\n<p class=\"sc-87f09551-2 jvtcnd\">redacteur Binnenland<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"sc-1f721a4b-1 fDBFCQ sc-5a4c6157-1 jGtbUh\" data-testid=\"carousel\" data-sentry-element=\"CarouselContainer\" data-sentry-component=\"Carousel\" data-sentry-source-file=\"Carousel.tsx\">\n<div data-sentry-element=\"Viewport\" data-sentry-source-file=\"Carousel.tsx\" class=\"sc-1f721a4b-0 VprJh\">\n<ul data-sentry-element=\"SlideContainer\" data-sentry-source-file=\"Carousel.tsx\" class=\"sc-1f721a4b-2 kSTOcb\">\n<li class=\"sc-5a4c6157-0 hlPakX\">\n<div data-tracking=\"nestType1=bio|nestPos1=1\" data-sentry-element=\"Container\" data-sentry-component=\"Bio\" data-sentry-source-file=\"Bio.tsx\" class=\"sc-104f4c62-0 iRsldO\">\n<div data-sentry-element=\"Container\" data-sentry-component=\"NameAndDescription\" data-sentry-source-file=\"NameAndDescription.tsx\" class=\"sc-87f09551-0 gHWmjE\">\n<p data-sentry-element=\"Name\" data-sentry-source-file=\"NameAndDescription.tsx\" class=\"sc-87f09551-1 AgcKJ\">Bauke Haanstra<\/p>\n<p class=\"sc-87f09551-2 jvtcnd\">redacteur Binnenland<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"304162891861676\">De waterwerken, luchthavens of het telefoonverkeer. Allemaal interessante doelwitten in Nederland voor cyber- of hybride aanvallen vanuit landen als Rusland en China, zeggen inlichtingenexperts tegen de NOS. Bedrijven zijn daar volgens hen nog niet goed op voorbereid. In de Poolse hoofdstad Warschau spreken parlementari\u00ebrs uit NAVO-staten vandaag over deze dreigingen.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"826331105570255\">&#8220;In Nederland zijn cyber- en hybride dreigingen aan de orde van de dag&#8221;, zegt Rob Bauer. Hij was tot januari 2025 de hoogste militair bij de NAVO en is nu veiligheidsadviseur bij Deloitte. Volgens Bauer merken we niet alle aanvallen op, omdat een groot deel niet succesvol is.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"824699676261349\">Een voorbeeld van een cyberdreiging is de <a data-tracking=\"elementType=page|elementId=https:\/\/nos.nl\/artikel\/2568902-onbekende-russische-groep-achter-hack-nederlandse-politie|eventType=navigation|eventName=open\" target=\"_self\" href=\"https:\/\/nos.nl\/artikel\/2568902-onbekende-russische-groep-achter-hack-nederlandse-politie\" rel=\"noopener\">hack<\/a> waarbij vorig jaar priv\u00e9gegevens van politiemedewerkers openbaar werden. Een hybride dreiging vormen bijvoorbeeld de <a data-tracking=\"elementType=page|elementId=https:\/\/nos.nl\/artikel\/2585042-drones-al-weken-een-plaag-op-vliegvelden-europa-staat-op-scherp|eventType=navigation|eventName=open\" target=\"_self\" href=\"https:\/\/nos.nl\/artikel\/2585042-drones-al-weken-een-plaag-op-vliegvelden-europa-staat-op-scherp\" rel=\"noopener\">drones<\/a> die een aantal weken geleden boven verschillende Europese luchthavens te zien waren.<\/p>\n<\/div>\n<p><h2 class=\"sc-6b450628-0 kJgmeS\">Europese steun<\/h2>\n<\/p>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"166871204594312\">&#8220;Dat is nog niet per se het voorportaal voor een groot conflict, maar echt een test&#8221;, zegt Bauer. &#8220;Het doel bij die drone-acties kan zijn om mensen bang te maken en verdeeldheid te zaaien om daarmee bijvoorbeeld de Europese steun voor Oekra\u00efne te doen laten afnemen.&#8221;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"101590256290579\">Met Bauer zeggen verschillende experts dat er nog best wat stappen te zetten zijn als het gaat om de beveiliging van onze vitale processen en bedrijven.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<aside class=\"sc-7b5c2765-0 jEsyxy\" data-sentry-component=\"Textbox\" data-sentry-source-file=\"Textbox.tsx\">\n<h3 class=\"sc-6b450628-0 dToxYw\">Wat zijn vitale processen?<\/h3>\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB sc-7b5c2765-1 fybOMJ\">De Nationaal Co\u00f6rdinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) heeft <a href=\"https:\/\/www.nctv.nl\/onderwerpen\/v\/vitale-infrastructuur\/overzicht-vitale-processen\" data-tracking=\"elementType=external-link|elementId=https:\/\/www.nctv.nl\/onderwerpen\/v\/vitale-infrastructuur\/overzicht-vitale-processen|eventType=navigation|eventName=open\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">opgeschreven<\/a> wanneer processen vitaal zijn voor de nationale veiligheid. Het gaat om:<\/p>\n<div class=\"sc-2ea02837-0 sc-ebf4edff-0 fedhGB hlvwnQ sc-7b5c2765-1 fybOMJ\">\n<ul>\n<li>energievoorziening (zowel olie en gas als elektriciteit)<\/li>\n<li>telecommunicatie (internet en bellen)<\/li>\n<li>transport (luchtvaart, zeevaart en vervoer over de weg of het spoor)<\/li>\n<li>watervoorzieningen (waterkeringen, maar ook drinkwaterbedrijven)<\/li>\n<li>verwerking en opslag van chemisch en nucleair materiaal<\/li>\n<li>betalingsverkeer<\/li>\n<li>overheidsdiensten (bijvoorbeeld de basisregistratie personen)<\/li>\n<li>openbare orde en veiligheid (bijvoorbeeld communicatiemiddelen tussen hulpdiensten)<\/li>\n<li>defensie<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB sc-7b5c2765-1 fybOMJ\">Experts voegen daar nog de voedselvoorziening en zorg aan toe.<\/p>\n<\/aside>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"616748411483118\">De risico&#8217;s zitten niet puur bij de bedrijven en organisaties die gaan over deze vitale processen, zegt Willemijn Aerdts. Zij is deskundige bij de Universiteit Leiden op het gebied van inlichtingendiensten. &#8220;Je ziet dat vitale bedrijven zoals NS of ASML al heel goed weten wat ze doen. In dat geval kijken kwaadwillenden dus \u00f3\u00f3k naar de toeleveranciers van die bedrijven.&#8221;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"706132176484161\">Toeleveranciers leveren goederen of diensten aan andere (vitale) bedrijven. &#8220;Het kan een bedrijf zijn dat grondstoffen aanlevert, maar ook de cateraar. Dat klinkt als een gek voorbeeld, maar kan wel de weg naar binnen zijn bij een aanval. In vitale bedrijven moet je hier scherp op zijn&#8221;, legt Aerdts uit.<\/p>\n<\/div>\n<p><h2 class=\"sc-6b450628-0 kJgmeS\">Welvaartsziekte<\/h2>\n<\/p>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"211737312780144\">Bauer vindt het belangrijk dat er meer bewustzijn komt over veiligheid en weerbaarheid bij bedrijven. &#8220;Je merkt dat zij toch veel bezig zijn met aandeelhouders en veel minder met voorbereidingen op een eventueel conflict.&#8221;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"179436777702312\">Daar is Eric Schouten het mee eens. Hij hield vroeger voor de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) contact met het bedrijfsleven over dreigingen uit Rusland en China. Inmiddels werkt hij in de private veiligheidssector. &#8220;We lijden<strong> <\/strong>in Nederland aan welvaartsziekte. We denken dat het wel goed komt, maar realiseren ons niet dat het nu \u00e9cht anders is.&#8221;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"614367786148732\">Bedrijven die zich niet &#8216;vitaal voelen&#8217; zijn minder bezig met hun weerbaarheid, zegt Schouten. &#8220;Veel toeleveranciers van defensie maken hun producten bijvoorbeeld voornamelijk voor andere sectoren. Bij die bedrijven is echt nog veel na\u00efviteit over de veiligheid.&#8221;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 bqOWSF\">\n<blockquote data-testid=\"quote\" data-sentry-element=\"Wrapper\" data-sentry-component=\"Quote\" data-sentry-source-file=\"Quote.tsx\" class=\"sc-72c8a907-0 dDIjFt\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB sc-72c8a907-3 dsedzD\"> Je kunt niet voorkomen dat een schip bijvoorbeeld de Noordzee opvaart. <\/p>\n<footer class=\"sc-72c8a907-4 kmNbVL\">Rob Bauer, veiligheidsadviseur<\/footer>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"13458874777228\">Een bedrijf dat w\u00e9l investeerde in de weerbaarheid tegen aanvallen is Croonwolter&amp;dros. Het bedrijf levert beveiligings- en technische systemen voor klanten als Rijkswaterstaat en netbeheerder TenneT. &#8220;Waar cyberveiligheid vroeger werd gezien als optie, wordt het nu vooraf meegenomen in het proces&#8221;, zegt Frank van Olphen, directeur cyberveiligheid.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"643715262436332\">&#8220;In het verleden hoorden we nog vaak dingen als &#8216;het overkomt mij toch niet&#8217;, tegenwoordig zien we juist een toenemende bewustwording over hoe we omgevingen veiliger maken&#8221;, voegt hij toe. Het bedrijf heeft een team van dertig medewerkers die zich bezighouden met het veilig inrichten en veilig houden van de systemen waarmee ze werken.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"824670011478342\">Van Olphen vindt niet dat toeleveranciers verantwoordelijk zijn voor zwakke plekken in vitale processen. &#8220;Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor opdrachtgevers en leveranciers. Wij ervaren juist dat het ontbreken van een integrale aanpak de zwakke plek is.&#8221;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-582b18e7-1 ktbflI\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"667328699028321\">Of de NAVO-parlementari\u00ebrs vandaag in Warschau met concrete oplossingen komen, betwijfelt veiligheidsadviseur Bauer. &#8220;Het is lastig je goed tegen hybride aanvallen te wapenen. Je kunt niet voorkomen dat een schip bijvoorbeeld de Noordzee opvaart. Je kan hoogstens sneller of beter worden in het opsporen en indien nodig aanvallen.&#8221;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ANPExtra camera\u2019s bij Rotterdam The Hague Airport vanwege de NAVO-top eerder dit jaar in Den Haag NOS Nieuws\u2022vandaag, 06:56 Bauke Haanstra redacteur Binnenland Bauke Haanstra redacteur Binnenland De waterwerken, luchthavens of het telefoonverkeer. Allemaal interessante doelwitten in Nederland voor cyber- of hybride aanvallen vanuit landen als Rusland en China, zeggen inlichtingenexperts tegen de NOS. Bedrijven &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":134433,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134432"}],"collection":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=134432"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134432\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media\/134433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=134432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=134432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=134432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}