{"id":134521,"date":"2025-10-27T13:43:54","date_gmt":"2025-10-27T13:43:54","guid":{"rendered":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/de-een-zn-afvalberg-is-de-ander-zn-energiebron\/"},"modified":"2025-10-27T13:43:54","modified_gmt":"2025-10-27T13:43:54","slug":"de-een-zn-afvalberg-is-de-ander-zn-energiebron","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/de-een-zn-afvalberg-is-de-ander-zn-energiebron\/","title":{"rendered":"De een z\u2019n afvalberg is de ander z\u2019n energiebron"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<div>\n<p>Daar stond je vast niet bij stil: dat Nederland honderden bergen heeft. Mountainbikers fietsen over de <em>Col du Vam<\/em> in Drenthe en nabij Rotterdam, aan de Rotte in het Hoge Bergse Bos, glijden ski\u00ebrs van een flank af. Die \u2018bergen\u2019 rezen omhoog in de jaren zestig en zeventig toen mensen nog niet wisten wat ze met hun grote verzamelingen afval aan moesten en ze het simpelweg op een hoop gooiden , Een bijproduct van de consumptiemaatschappij.<\/p>\n<p>In Nederland groeit het aantal afvalbergen niet meer en op de meeste bestaande wordt geen afval meer gestort. In tegenstelling tot in bijvoorbeeld Argentini\u00eb of India, geldt in Europa en Noord-Amerika al decennialang een strenger afvalbeleid. Vuilnisbelten zijn nu de allerlaatste plek waar afval naartoe mag. Liever hergebruiken we afval, of verbranden we het. Nederland heeft nu nog enkele tientallen afvalbergen in gebruik als stortplaats. De overige \u2013 gesloten \u2013 afvalbergen liggen nu als puisten in het landschap verstopt onder een dekentje van skimatten, of onder een tapijt van gras en bomen. De meeste afvalbergrecreanten staan er vermoedelijk niet eens bij stil wat voor dampend mengsel zich op dat moment onder hen bevindt. <\/p>\n<p>Voor wie zich bezighoudt met het klimaat, zijn zowel de actieve als de gesloten stortplaatsen wereldwijd juist interessant. Bacteri\u00ebn die voedsel, papier en hout afbreken, stoten methaan (CH<sub>4<\/sub>) uit. Een kilo van dat gas heeft in de eerste twintig jaar na uitstoot een 87 keer groter effect op de opwarming van de aarde dan een kilo CO<sub>2<\/sub>. Wereldwijd heeft de methaanuitstoot, uit onder meer afvalbergen en veeteelt, sinds de industri\u00eble revolutie tot ongeveer 0,5 graden Celsius opwarming geleid.\u00a0Zelfs uit afgedekte stortplaatsen ontsnapt nog methaan, via kleine openingen in de grond. Tegelijkertijd kan methaan uit afvalbergen een bron zijn voor groene energie. Wat voor de \u00e9\u00e9n een stinkende afvalberg is, is voor de ander een kans om klimaatverandering tegen te gaan.<\/p>\n<p>Dat is niets nieuws. Al sinds eind vorige eeuw wordt in Europa met een soort stofzuigers methaan uit vuilnisbergen gezogen. Soms wordt het afgefakkeld, waarbij het methaan wordt omgezet in CO<sub>2<\/sub>, dat op korte termijn dus minder schadelijk is. Op plekken waar veel methaan wordt afgevangen, gaat het naar een installatie waarin het wordt omgezet in groene energie. Op die manier kunnen afvalbergbeheerders nog wat verdienen aan het afvangen. In Nederland leveren stortplaatsen zo\u2019n 16 gigawattuur (GWh) elektriciteit en 37 GWh groen gas per jaar op, <a data-id=\"https:\/\/energeia.nl\/amsterdamse-start-up-gaat-stortgasproductie-verbeteren\/\" data-type=\"link\" href=\"https:\/\/energeia.nl\/amsterdamse-start-up-gaat-stortgasproductie-verbeteren\/\">schreef nieuwssite Energeia<\/a>. <\/p>\n<h2 class=\"article-heading wp-block-heading\" data-styled=\"false\" data-text-align=\"left\">Effici\u00ebnter afvangen<\/h2>\n<p>Hoe kan het afvangen van methaan effici\u00ebnter? Die vraag leeft nu onder bedrijven, wetenschappers en overheden. Door ineffici\u00ebnte afvangsystemen en ontbrekend afvalbeleid in veel landen zijn vuilnisbelten nog steeds goed voor ongeveer 20 procent van de totale door de mens veroorzaakte methaanuitstoot. Afvalbergen zijn daarmee de derde belangrijkste oorzaak van menselijke methaanuitstoot.<\/p>\n<p>De Amsterdamse start-up Hydryx, met roots in Delft, houdt zich bezig met die vraag. Vorige maand haalde het bedrijf 2,5 miljoen euro op bij investeerders. De elf jonge ondernemers willen hun sensoren en computermodellen die het afvangen van methaan uit afvalbergen effici\u00ebnter moeten maken, op de markt gaan brengen.<\/p>\n<blockquote class=\"dmt-quote dmt-quote--type-streamer\" data-styled=\"false\">\n<p>Afvalbergen zijn de derde belangrijkste oorzaak van menselijke methaanuitstoot<\/p>\n<footer class=\"dmt-quote__attribution\">\n<\/footer>\n<\/blockquote>\n<p>\u201eWat er nu bijvoorbeeld in Nederland gebeurt\u201d, zegt medeoprichter Joren Tangelder, \u201eis dat er per kwartaal, of soms zelfs per halfjaar een <em>operator<\/em> over de stort loopt en gasmetingen uitvoert. Op basis van die metingen bepaalt de <em>operator <\/em>wanneer op welke plek de stofzuigers aangaan.\u201d Per kwartaal meten \u2013 laat staan per halfjaar \u2013 is overigens lang niet genoeg: het weer kan de situatie van de methaanproductie in de afvalberg een uur na de meting alweer veranderen, legt hij uit. \u201eZodra het regent, waait, of de temperatuur of luchtdruk verandert, ziet de methaanproductie  uit.\u201d Over het algemeen geldt bijvoorbeeld dat bij een oplopende temperatuur de methaanproductie zal toenemen, <a data-id=\"https:\/\/egusphere.copernicus.org\/preprints\/2025\/egusphere-2025-3369\/egusphere-2025-3369.pdf\" data-type=\"link\" href=\"https:\/\/egusphere.copernicus.org\/preprints\/2025\/egusphere-2025-3369\/egusphere-2025-3369.pdf\">zagen onderzoekers eerder dit jaar<\/a>.<\/p>\n<p>De Hydryx-sensoren \u2013 kleine zwarte kastjes op zonne-energie, gemonteerd aan het bestaande afvangsysteem \u2013 \u201emeten iedere vijftien minuten waar methaan vrijkomt. Op basis daarvan wordt het afvangsysteem afgesteld. De sensoren meten ook meteorologische omstandigheden en verzenden die naar de cloud, waar met algoritmes de methaanproductie kan worden voorspeld. Als je daar dan de stroomprijzen van dat moment naast legt, kan je zelf bepalen wanneer je meer of minder biogas uit de stort haalt.\u201d<\/p>\n<p>In een test in een stortplaats in Amersfoort leverde de technologie 40 procent meer groene energie op, zeggen ze bij de start-up. Dat percentage kan per stortplaats verschillen, afhankelijk van bijvoorbeeld hoeveel organisch afval er nog kan worden afgebroken door bacteri\u00ebn.<\/p>\n<p>Hydryx is een van de weinige bedrijven die zich bezighouden met het inzetten van vuilstorten voor het versnellen van de energietransitie. \u201eWij bieden bedrijven een abonnementsvorm aan. Zodra de afvalbergen nauwelijks methaan meer produceren, kan je die weer stopzetten.\u201d<\/p>\n<h2 class=\"article-heading wp-block-heading\" data-styled=\"false\" data-text-align=\"left\">Propvol stroomnet<\/h2>\n<p>\u201eAls je extra methaan kunt afvangen en lekkage kunt voorkomen, is dat absoluut klimaatwinst\u201d, zegt hoogleraar Biobased Economy Martin Junginger van de Universiteit Utrecht.\u00a0Hij plaatst wel een kanttekening bij het opvoeren van de omzetting van methaan in energie. \u201eMethaan uit afvalbergen wordt vaak omgezet in elektriciteit met warmtekrachtkoppelingsinstallaties (WKK). Dat was de afgelopen decennia nuttig, maar het \u00a0stroomnet is inmiddels propvol. Op zonnige, winderige dagen kunnen we alle elektriciteit uit zonnepanelen en windmolens niet kwijt op het net.\u201d En dus vraagt hij zich af: is m\u00e9\u00e9r omzetting in elektriciteit nu wel de beste oplossing?  \u201eEr is juist een groeiende behoefte aan methaan als bron voor transportbrandstof in de vorm van bio-lng of als groen gas voor de chemische industrie. Stortbedrijven kunnen hun afgevangen methaan ook daarvoor inzetten.\u201d<\/p>\n<p>Daarnaast vraagt de hoogleraar zich af of het investeren in afvalbergen niet te veel symptoombestrijding is. \u201eWe moeten juist stoppen met afvalbergen. In Oost- en Zuid-Europa wordt afval nog op die manier verwerkt, ook in Azi\u00eb of Zuid-Amerika ontbreekt streng beleid. Maar overal willen we een circulaire economie. De focus moet liggen op het beter scheiden van afval om te voorkomen dat het naar een afvalberg moet.\u201d<\/p>\n<p>Bij het Nederlandse bedrijf Nordsol \u00a0halen ze methaan uit gescheiden groente en fruit nog voor het naar de stortberg gaat. Dat zetten ze om naar bio-lng voor bijvoorbeeld vrachtwagens. Zo vermijd je stortplaatsen en haal je alsnog methaan uit organisch afval. Ze zien mogelijkheden om daarnaast ook het afgevangen methaan uit stortplaatsen, de focus van Hydryx, te gebruiken in hun omzetting, zegt een technisch medewerker van Nordsol.<\/p>\n<p>Tangelder is het ermee eens dat de afvalbergen snel verleden tijd moeten zijn. Maar symptoombestrijding of niet, de wereldwijde jaarlijkse afvalproductie groeit naar verwachting van 2 miljard ton naar 3,4 miljard ton in 2050, <a data-id=\"https:\/\/documents.worldbank.org\/en\/publication\/documents-reports\/documentdetail\/697271544470229584?utm_source=chatgpt.com\" data-type=\"link\" href=\"https:\/\/documents.worldbank.org\/en\/publication\/documents-reports\/documentdetail\/697271544470229584?utm_source=chatgpt.com\">aldus de Wereldbank<\/a>. \u201eNiet alle landen zullen als prioriteit hebben om snel te stoppen met hun afvalbergen. En al zou dat wel zo zijn, dan nog blijven de bestaande bergen tientallen jaren methaan uitstoten. Ik zie afvalbergen als de gasvelden voor hernieuwbare energie voor de komende decennia.\u201d<\/p>\n<aside class=\"dmt-author dmt-author--guest\">\n<img alt=\"\" class=\"dmt-author__image\" decoding=\"async\" height=\"96\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/images.nrc.nl\/\/Ikz9ok5fXI2i_g2Sz6UGtJeGcco=\/1280x\/smart\/s3\/static.nrc.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/10150114\/Bergshoef-Laura-2024-02-700-WEB.png\" width=\"96\"\/><\/p>\n<div class=\"dmt-author__container\">\n<div class=\"dmt-author__text\">\n<strong class=\"dmt-author__name\"><br \/>\n\t\t\t\tLaura Bergshoef<br \/>\n\t\t\t<\/strong><\/p>\n<p>\n<em>In de rubriek \u2018Als het maar verandert\u2019 schrijven vier auteurs over de dilemma\u2019s die opkomen door de grote transities in samenleving en economie door de noodzaak van verduurzaming.\u00a0Laura Bergshoef schrijft voor deze rubriek over de energietransitie.<\/em>\n<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/aside>\n<p><dmt-util-bar article=\"4910803\" data-paywall-belowarticle=\"\" headline=\"De een z&amp;#8217;n afvalberg is de ander z&amp;#8217;n energiebron\" url=\"https:\/\/www.nrc.nl\/nieuws\/2025\/10\/27\/de-een-zn-afvalberg-is-de-ander-zn-energiebron-a4910803\"><br \/>\n<button class=\"dmt-util-bar__button dmt-util-bar__button--gift\" data-button-share=\"gift\" slot=\"gift\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-container\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-title\">Geef cadeau<\/span><br \/>\n<dmt-icon aria-hidden=\"true\" class=\"dmt-util-bar__button-icon\" name=\"ic-gift\"\/><br \/>\n<\/span><br \/>\n<\/button><br \/>\n<button class=\"dmt-util-bar__button dmt-util-bar__button--share\" data-button-share=\"share\" slot=\"share\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-container\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-title\">Deel<\/span><br \/>\n<dmt-icon aria-hidden=\"true\" class=\"dmt-util-bar__button-icon\" name=\"ic-share-web\"\/><br \/>\n<\/span><br \/>\n<\/button><br \/>\n<button class=\"dmt-util-bar__button\" slot=\"contact\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-container\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-title\">Mail de redactie<\/span><br \/>\n<dmt-icon aria-hidden=\"true\" class=\"dmt-util-bar__button-icon\" name=\"ic-email\"\/><br \/>\n<\/span><br \/>\n<\/button><br \/>\n<\/dmt-util-bar><\/p>\n<div class=\"dmt-callout\" data-arrowpos=\"topleft\" data-js-gift-modal-callout=\"\" data-theme=\"arrowbox\" hidden=\"\">\n<div class=\"dmt-callout__text\">\n<p>\n<strong class=\"dmt-callout__title\">NIEUW: Geef dit artikel cadeau<\/strong><br \/>\n\t\t\tAls NRC-abonnee kun je elke maand <strong>10 artikelen<\/strong> cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.\n\t\t<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<aside data-article-id=\"4910803\" data-js-topic-preview=\"\" data-topic-id=\"26\" data-topic-name=\"Klimaatverandering\"\/>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Daar stond je vast niet bij stil: dat Nederland honderden bergen heeft. Mountainbikers fietsen over de Col du Vam in Drenthe en nabij Rotterdam, aan de Rotte in het Hoge Bergse Bos, glijden ski\u00ebrs van een flank af. Die \u2018bergen\u2019 rezen omhoog in de jaren zestig en zeventig toen mensen nog niet wisten wat ze &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":134522,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134521"}],"collection":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=134521"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134521\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media\/134522"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=134521"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=134521"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=134521"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}