{"id":140468,"date":"2026-02-11T18:03:38","date_gmt":"2026-02-11T18:03:38","guid":{"rendered":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/romeinse-steen-in-museum-heerlen-is-bordspel\/"},"modified":"2026-02-11T18:03:38","modified_gmt":"2026-02-11T18:03:38","slug":"romeinse-steen-in-museum-heerlen-is-bordspel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/romeinse-steen-in-museum-heerlen-is-bordspel\/","title":{"rendered":"Romeinse steen in museum Heerlen is bordspel"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<div xmlns:default=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" id=\"content\">\n<div xmlns:default=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" data-sentry-element=\"StyledHeaderImage\" data-sentry-component=\"HeaderImage\" data-sentry-source-file=\"HeaderImage.tsx\" class=\"sc-62e3b9d6-0 bTCDnc\">\n<figure class=\"sc-9f391fae-4 dkXirV sc-62e3b9d6-1 eeQjSK\" data-sentry-element=\"Figure\" data-sentry-source-file=\"Image.tsx\"><button aria-label=\"Open deze afbeelding in volledig scherm. copyright: Het Romeins Museum\" id=\"image-9113498101331\" type=\"button\" data-tracking=\"eventName=open|eventContext=fullscreen|elementType=image|eventType=action\" data-sentry-element=\"Wrapper\" data-sentry-source-file=\"Image.tsx\" class=\"sc-9f391fae-1 dTzmzT\"><span class=\"sc-bcb3b750-0 gpSVnT\" data-sentry-element=\"Wrapper\" data-sentry-component=\"ResponsiveImage\" data-sentry-source-file=\"ResponsiveImage.tsx\"><picture><source media=\"(max-width: 37.5rem)\" sizes=\"(min-width: 786px) 786px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/96x72a.jpg 96w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/192x144a.jpg 192w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/288x216a.jpg 288w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/384x288a.jpg 384w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/480x360a.jpg 480w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/576x432a.jpg 576w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/768x576a.jpg 768w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/960x720a.jpg 960w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/1152x864a.jpg 1152w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/1440x1080a.jpg 1440w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/1920x1440a.jpg 1920w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/2400x1800a.jpg 2400w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/2880x2160a.jpg 2880w\"\/><source media=\"\" sizes=\"(min-width: 786px) 786px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/128x72a.jpg 128w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/256x144a.jpg 256w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/384x216a.jpg 384w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/512x288a.jpg 512w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/640x360a.jpg 640w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/768x432a.jpg 768w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/1024x576a.jpg 1024w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/1280x720a.jpg 1280w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/1536x864a.jpg 1536w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/1920x1080a.jpg 1920w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/2560x1440a.jpg 2560w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/3200x1800a.jpg 3200w, https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/3840x2160a.jpg 3840w\"\/><img alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"eager\" src=\"https:\/\/cdn.nos.nl\/image\/2026\/02\/10\/1324304\/1024x576a.jpg\" class=\"sc-bcb3b750-1 cULYcE\"\/><\/picture><\/span><span class=\"sc-568a4295-0 sc-9f391fae-3 ihkAIz kCYjyX\">Het Romeins Museum<\/span><span data-sentry-element=\"StyledCircleLabel\" data-sentry-source-file=\"Image.tsx\" class=\"sc-2214c8b3-0 sc-9f391fae-0 hVRkYh jxpcwn\"><default:svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"24\" height=\"24\" viewbox=\"0 0 24 24\" data-sentry-element=\"FullscreenIcon\" data-sentry-source-file=\"Image.tsx\"><default:path fill=\"#fff\" d=\"M19.018 2.25a2.73 2.73 0 0 1 2.727 2.566l.005.166V8a.75.75 0 0 1-1.493.102L20.25 8V4.982c0-.638-.485-1.162-1.106-1.225l-.126-.007H16a.75.75 0 0 1-.102-1.493L16 2.25zM8 2.25a.75.75 0 0 1 .102 1.493L8 3.75H4.982c-.638 0-1.162.485-1.226 1.106l-.006.126V8a.75.75 0 0 1-1.493.102L2.25 8V4.982a2.73 2.73 0 0 1 2.565-2.727l.167-.005zm13 13a.75.75 0 0 1 .743.648l.007.102v3.018a2.73 2.73 0 0 1-2.565 2.727l-.167.005H16a.75.75 0 0 1-.102-1.493L16 20.25h3.018c.638 0 1.163-.485 1.226-1.106l.006-.126V16a.75.75 0 0 1 .75-.75m-18 0a.75.75 0 0 1 .743.648L3.75 16v3.018c0 .638.485 1.163 1.106 1.226l.126.006H8a.75.75 0 0 1 .102 1.493L8 21.75H4.982a2.73 2.73 0 0 1-2.727-2.565l-.005-.167V16a.75.75 0 0 1 .75-.75\"\/><\/default:svg><\/span><\/button><figcaption class=\"sc-9f391fae-2 gvnJpB\">Het kalkstenen bordspel<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<div data-sentry-element=\"ItemContainer\" data-sentry-source-file=\"Article.tsx\" class=\"sc-a1c58157-1 eCyimv\">\n<div data-tracking=\"nestType1=top\" data-sentry-element=\"Top\" data-sentry-source-file=\"Article.tsx\" class=\"sc-a1c58157-4 eIVwUh\">\n<p><span>NOS Nieuws<\/span><span class=\"sc-8127e027-1 dzIvNl\">\u2022<\/span><time datetime=\"2026-02-10T23:13:25+0100\" data-sentry-component=\"RelativeDate\" data-sentry-source-file=\"RelativeDate.tsx\">gisteren, 23:13<\/time><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"sc-a1c58157-1 eCyimv\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"795012345819241\">Een team van onderzoekers heeft met hulp van AI achterhaald waarvoor een bijna 2000 jaar oude witte steen diende die in het bezit is van Het Romeins Museum in Heerlen. In het ovalen stuk kalksteen is een rechthoek gekerfd met daarbinnen vier schuine strepen. Onduidelijk was wat daarvan de bedoeling was.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-a1c58157-1 eCyimv\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"519862329946539\">Onderzoekers hebben nu ontdekt dat het om een strategiespel gaat dat met pionnen van glas, bot of aardewerk werd gespeeld. Doel van het spel is het blokkeren van de pionnen van de andere speler. Zulke spellen waren al bekend uit de middeleeuwen. De vondst in Heerlen bewijst dat ze eeuwen eerder werden gespeeld dan tot nu toe aangenomen, aldus de onderzoekers.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-a1c58157-1 eCyimv\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"824304654069870\">Het onderzoek begon met het maken van zeer gedetailleerde 3D-scans. &#8220;Die scans maken de sporen op de steen goed zichtbaar&#8221;, zegt Luk van Goor van restauratieatelier Restaura in Heerlen.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-a1c58157-1 eCyimv\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"67829761329349\">&#8220;Sommige ervan zijn een fractie van een millimeter dieper dan andere. Die sporen werden dus intensiever gebruikt. Ook zien we dat de randen van de steen mooi afgewerkt zijn, wat erop wijst dat dit een eindproduct is en niet een steen die nog verder bewerkt moest worden.&#8221;<\/p>\n<\/div>\n<p><h2 class=\"sc-6b450628-0 kJgmeS\">Slijtagepatroon<\/h2>\n<\/p>\n<div class=\"sc-a1c58157-1 eCyimv\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"444980555088675\">Voor het achterhalen van de spelregels werd AI ingezet. Dat gebeurde bij de Universiteit Maastricht waar een project loopt dat strategiespellen onderzoekt die in de loop der eeuwen zijn gespeeld. Medewerkers trainden AI-model Ludii met spelregels van zo&#8217;n honderd middeleeuwse of oudere spellen uit hetzelfde culturele gebied.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-a1c58157-1 eCyimv\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"153931770267175\">&#8220;We vonden tientallen mogelijke spelregels&#8221;, zegt onderzoeker Dennis Soemers. &#8220;Met die regels speelde Ludii tegen zichzelf en ontdekte zo een paar varianten die voor mensen leuk zijn om te spelen.&#8221;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-a1c58157-1 eCyimv\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"356634384862241\">Vervolgens keken de onderzoekers of de bewegingen van de pionnen overeenkwamen met de slijtage op de steen in het museum. Het spelen met \u00e9\u00e9n set regels leidt inderdaad tot het met de 3D-scans ontdekte slijtagepatroon.<\/p>\n<\/div>\n<p><h2 class=\"sc-6b450628-0 kJgmeS\">Geen twijfel mogelijk<\/h2>\n<\/p>\n<div class=\"sc-a1c58157-1 eCyimv\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"827497332593333\">Volgens conservator Karen Jeneson van Het Romeins Museum is er geen twijfel mogelijk. &#8220;We hebben natuurlijk ook naar andere mogelijkheden voor het gebruik van de steen gekeken, zoals een decoratief element in de architectuur, maar we konden geen andere verklaring vinden. Het gaat dus echt om een onbekend spel uit de Romeinse tijd.&#8221;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"sc-a1c58157-1 eCyimv\">\n<p class=\"sc-2ea02837-0 fedhGB\" id=\"418537921695262\">Op de site van de Universiteit Maastricht <a href=\"https:\/\/www.maastrichtuniversity.nl\/nl\/file\/speel-als-een-romein-universiteit-maastricht-2026-02-10pdf?_gl=1*bbebla*_up*MQ..*_gs*MQ..&amp;gclid=Cj0KCQiAy6vMBhDCARIsAK8rOgmJybMajvlf5lfvFcDyF-nhIh1THkmPGjqpZMnQZWbK8auSZ3q7zzAaAkg0EALw_wcB&amp;gbraid=0AAAAADp6NCZmrgGQTeap3I3YcEIPcmPYS\" data-tracking=\"elementType=external-link|elementId=https:\/\/www.maastrichtuniversity.nl\/nl\/file\/speel-als-een-romein-universiteit-maastricht-2026-02-10pdf?_gl1*bbebla*_up*MQ..*_gs*MQ..&amp;gclidCj0KCQiAy6vMBhDCARIsAK8rOgmJybMajvlf5lfvFcDyF-nhIh1THkmPGjqpZMnQZWbK8auSZ3q7zzAaAkg0EALw_wcB&amp;gbraid0AAAAADp6NCZmrgGQTeap3I3YcEIPcmPYS|eventType=navigation|eventName=open\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">staan de spelregels<\/a> voor wie het spel zelf wil proberen.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Het Romeins MuseumHet kalkstenen bordspel NOS Nieuws\u2022gisteren, 23:13 Een team van onderzoekers heeft met hulp van AI achterhaald waarvoor een bijna 2000 jaar oude witte steen diende die in het bezit is van Het Romeins Museum in Heerlen. In het ovalen stuk kalksteen is een rechthoek gekerfd met daarbinnen vier schuine strepen. Onduidelijk was wat &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":140469,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[154],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140468"}],"collection":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=140468"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140468\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media\/140469"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=140468"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=140468"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=140468"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}