{"id":150162,"date":"2026-05-26T04:02:16","date_gmt":"2026-05-26T04:02:16","guid":{"rendered":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/het-wilde-westen-van-de-duizenden-chemicalien-die-uit-plastic-lekken\/"},"modified":"2026-05-26T04:02:16","modified_gmt":"2026-05-26T04:02:16","slug":"het-wilde-westen-van-de-duizenden-chemicalien-die-uit-plastic-lekken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/het-wilde-westen-van-de-duizenden-chemicalien-die-uit-plastic-lekken\/","title":{"rendered":"Het wilde westen van de duizenden chemicali\u00ebn die uit plastic lekken"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\n

Na de natuurbranden in januari vorig jaar, toen hele buitenwijken van Los Angeles in vlammen opgingen, leken sommige huizen ongeschonden de vuurzee te hebben doorstaan. Ze stonden onaangetast overeind, binnen lagen zelfs de kussens nog op de bank. Er hing alleen een vreemde geur.<\/p>\n

Bewoners ontdekten na verloop van tijd dat hun \u2018gespaarde\u2019 huis vol zat met giftige stoffen. Een vader ontdekte dat er lood in het jurkje van zijn dochter zat. Een auto van een gezin stond intact op de oprit, maar het schuim van het kinderzitje testte positief op het giftige cyanide. Een ander stel kreeg na onderzoek van experts het advies hun huis alleen nog te betreden met mondmaskers, gezichtsmaskers en wegwerpoveralls.<\/p>\n

Het voorbeeld, naar onderzoek van The New York Times<\/em><\/a>, staat in Lek<\/em>, een boek van de Belgische journalist Isabelle Vanhoutte. Dat er inmiddels overal microplastics gevonden worden \u2013 in regendruppels, sneeuw op Antarctica, zelfs in de navelstreng \u2013 is bekend. Minder mensen weten dat plastic ook schadelijke stoffen lekt. Haar boek vraagt daar aandacht voor.<\/p>\n

Naast Lek <\/em>verschijnt dit najaar ook Gif<\/em>, geschreven door de Nederlandse toxicoloog Jacob de Boer en politicoloog Rolf Reynen. Gif <\/em>gaat naast plastic over veel ander gif om ons heen, bijvoorbeeld in pesticiden. De boodschap van de twee boeken lijkt op elkaar, namelijk: het toezicht op chemicali\u00ebn faalt.<\/p>\n

Trui of bankbekleding<\/h2>\n

Terug naar het voorbeeld uit Los Angeles, waar de gespaarde huizen waren aangetast door rookschade van andere brandende huizen. Alledaagse spullen kunnen giftig worden bij verhitting. Uit brandend rubber zoals van een tuinslang, of autoband, komt benzeen. Uit polyester, zoals van een trui of bankbekleding, kunnen kankerverwekkende gassen vrijkomen.<\/p>\n

Chemicali\u00ebn lekken niet alleen bij hitte. Ze komen los van autobanden, weken los door het zuur van frisdrank, of door het vet van babymelk. Ze komen vrij door regen, of simpelweg door de lucht. Vanhoutte wijst in haar boek op die typisch chemische geur die in een nieuwe auto hangt. De moleculen van additieven zijn niet altijd stevig gebonden aan de lange koolstofketens waaruit plastic is opgebouwd, zo legt ze uit. Ze kunnen door hun kleine formaat en beweeglijkheid eenvoudig uit plastic ontsnappen.<\/p>\n

Plastic dringt sinds de jaren 50 steeds meer onze levens binnen. Het heeft overduidelijke voordelen: eten blijft er langer in houdbaar, auto\u2019s worden lichter en dus zuiniger. Maar plastic bestaat niet alleen uit plastic. Om het de juiste eigenschappen te geven, worden er additieven uit de chemische industrie toegevoegd. Die maken het rekbaar, geven het glans, verminderen de brandbaarheid of beschermen het tegen zonlicht of schimmels.<\/p>\n

\n
\n

Er zit een groot verschil tussen het toezicht op chemicali\u00ebn om ons heen, en toezicht op de geneesmiddelenindustrie <\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

Zo zijn de doorzichtige medische slangetjes in het ziekenhuis vaak gemaakt van pvc \u00e9n van weekmakers om ze flexibel te maken. Weekmakers zijn hormoonverstoorders, en komen in het bloed terecht van de mensen (ook baby\u2019s) die met slangetjes aan apparaten verbonden zijn.<\/p>\n

Het probleem met additieven is hoe weinig we ervan weten, schrijft Vanhoutte. Inmiddels is veel bekend over PFAS (bekend van de onrust over zeeschuim en hobbykipeieren), of bisfenol A. Maar over een flink deel van zulke stoffen weten we \u201epraktisch niets\u201d en zeker niet over wat een cocktail van verschillende stoffen met ons doet. Ze wijst op onderzoek uit 2024 in opdracht van de Noorse overheid. Daaruit bleek dat er tot wel zestienduizend verschillende chemische stoffen in plastic kunnen zitten.<\/p>\n

Er zit een groot verschil tussen het toezicht op chemicali\u00ebn om ons heen, en het toezicht op de geneesmiddelenindustrie. Medicijnen worden jarenlang onderworpen aan dierproeven en klinische studies, en moeten hun veiligheid uitgebreid bewijzen v\u00f3\u00f3r ze op de markt komen. \u201eAdditieven kunnen zonder gedetailleerd toxicologisch onderzoek in ziekenhuizen, slaapkamers en magnetrons belanden\u201d, schrijft Vanhoutte.<\/p>\n

Toch heeft Europa het meest uitgebreide toezicht van de wereld, genaamd REACH. Producenten moeten bij hoge productie van een stof aantonen dat een stof veilig genoeg is. Maar omdat bedrijven dat z\u00e9lf moeten aantonen, wordt belangrijke informatie soms achtergehouden door het bedrijfsleven. Bij een tussentijds evaluatierapport van REACH bleek de helft van de veiligheidsdossiers onvolledig.<\/p>\n

Als autoriteiten een stof die al op de markt is toch te gevaarlijk vinden, kan deze worden verboden. Maar de bewijslast ligt dan bij overheid \u2013 een ingewikkeld en jarenlang proces. Bovendien brengen producenten bliksemsnel een chemisch sterk gelijkend alternatief op de markt. In Lek<\/em> wordt dit vergeleken met het spel Whack a mole<\/em>: je slaat de ene stof weg, en er duiken drie nieuwe op.<\/p>\n

\n
\n

Additieven kunnen zonder gedetailleerd toxicologisch onderzoek in ziekenhuizen, slaapkamers en magnetrons belanden<\/p>\n<\/blockquote>\n