De stormbal is gehesen in het Europese bedrijfsleven. En de gure wind komt ditmaal niet uit het Westen (van Donald Trump), maar uit het Oosten: uit China.<\/p>\n
De China-angst die industriebedrijven en politici in Europa in korte tijd heeft bevangen is misschien het best te vatten in aantallen containers. In 2019, het laatste jaar voor de pandemie, kwamen er voor elke container met export die vanuit Europa naar China ging, twee\u00ebnhalve Chinese containers naar Europa terug. Anno 2026 is die verhouding drastisch schever geworden: voor elke Europese container komen er zes containers uit China terug, zo noteerde de Europese Kamer van Koophandel in Beijing deze week.<\/p>\n
\u201eOns handelstekort met China is nu 1 miljard euro. Per dag. [\u2026]\u201d, zei voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie deze maand in haar State of the Union.<\/a> \u201eIn samenlevingen en in fabrieken door de hele Europese Unie heen is die schok zichtbaar. Hij leidt tot de-industrialisatie in de industri\u00eble kerngebieden van Europa. Dit wordt onhoudbaar.\u201d<\/p>\n Volgende maand doet de Europese Commissie naar verwachting voorstellen om de EU-markt te beschermen tegen China, mogelijk met invoerheffingen. Zelfs met de zegen, zo lijkt het, van Duitsland, traditioneel fervent pleitbezorger van de vrijhandel omdat het een exportnatie is. Ook daar klinkt de roep om bescherming van de Europese markt, nu vele tienduizenden industriebanen verdwijnen. Vorige maand schreef de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid in een advies aan het kabinet: \u201eAls we niets doen, zullen onze afhankelijkheden toenemen en zullen we economisch hard geraakt worden.\u201d<\/p>\n Waar komt deze \u2018China-schok\u2019 vandaan en wat is het precies? Hoe oneerlijk is de Chinese concurrentie? En heeft Europa de schok ook aan zichzelf te wijten? Vijf verklaringen en grafieken.<\/p>\n Handelstekorten met China zijn allerminst een nieuw verschijnsel. Maar wat razendsnel is veranderd, is de inhoud van de containers uit China die op de Europese kades worden gehesen. In de eerste twee decennia van deze eeuw, na toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in 2001, ging het nog om goedkope oplaadkabeltjes, vrolijk gekleurd speelgoed, kleding en schoenen, meubels, computers en mobieltjes. De laatste jaren komen auto\u2019s, machines, onderdelen en chemische producten uit die containers. Precies de hoogwaardige producten waar Europese bedrijven decennialang leidend in waren.<\/p>\n In de jaren 2000, toen China zich van ontwikkelingsland omvormde tot exporterende industri\u00eble grootmacht, ging het vooral om producten waar veel arbeidskrachten voor nodig waren. Daardoor werd vooral de industrie in de Verenigde Staten getroffen. Pas jaren later, vanaf 2013, gaven Amerikaanse economen er een naam aan: de \u2018China-schok\u2019.<\/a><\/p>\n Die eerste China-schok werd dus pas vastgesteld toen hij al lang en breed een feit was \u2013 en er zo\u2019n miljoen banen in de VS waren verdwenen (later liep dit baanverlies nog op tot 2,4 miljoen). Anno 2026 loopt het debat in Europa anders. China-schok 2.0 is geen \u201eontdekking achteraf\u201d, maar vindt n\u00fa plaats. Het debat in Europa is een \u201ewaarschuwing\u201d, een alarmbel, schrijft econoom Adam Tooze<\/a>. Die alarmbel vindt direct weerklank, tot op het hoogste politieke niveau.<\/p>\n De China-schok is duidelijk zichtbaar op de Europese straten: de elektrische modellen van BYD, Geely, SAIC, Zeekr, Chery, Leapmotor en Jaecoo rukken op. Het Chinese marktaandeel in stekkerauto\u2019s ging tussen 2021 en 2025 van 2 naar 9 procent en lijkt dit jaar uit te komen op zo\u2019n 13 procent. Van de in Europa verkochte hybride auto\u2019s is nu een kwart Chinees<\/a>. China voert bovendien de markt aan van zonnepanelen, batterijen en windturbines, belangrijke producten voor de energietransitie die Europa wil maken.<\/p>\n China verleidt Europese klanten met grote prijsvoordelen. Vroeger was het label Made in China <\/em>vaak automatisch reden voor twijfel over de kwaliteit en de veiligheid van het product. Maar ook op dit punt maken de Chinezen een inhaalslag, zeggen onder meer Duitse machinebouwers<\/a>. En alsnog leveren Chinese concurrenten voor 50 tot 60 procent van de prijs van Europese machinebouwers. Een rapport van de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs noemt Chinese prijsvoordelen<\/a> van tussen de 17 procent (industri\u00eble robots) en 62 procent (zonnepanelen) ten opzichte van niet-Chinese bedrijven.<\/p>\n De handelscijfers liegen er dan ook niet om. Het handelstekort (export minus import) van de Europese Unie met China verdubbelde tussen 2019 en 2025 van 165 naar 371 miljard op jaarbasis. Sinds de pandemie zijn China\u2019s wereldwijde exportvolumes toegenomen met meer dan 40 procent, terwijl de [Chinese] import nauwelijks is toegenomen, schrijven de economen Sander Tordoir en Brad Setser in een paper <\/a>over China-schock 2.0.<\/p>\n Wie de beleidsdocumenten van de regering van Xi Jinping leest, had het kunnen weten. Want al in 2015 publiceerde Beijng het rapport Made in China 2025<\/em><\/a> (MIC2025). China\u2019s torenhoge industri\u00eble ambities staan erin opgesomd. \u201eEen door de staat gestuurde routekaart om het land van de fabrieksvloer naar de top van de geavanceerde maakindustrie te katapulteren\u201d, zoals China-expert Kaiser Kuo<\/a> van het World Economic Forum het beschreef. De Chinese overheid gaf gevolg aan het plan met omvangrijke, gerichte industriesubsidies aan high tech<\/em>-sectoren en kon daarbij gebruik maken van een zee aan werknemers. De prijzen van grondstoffen werden met subsidies gedrukt. <\/p>\n Het doel van Made in China 2025 is vooral internationale dominantie van de industrie, met als uiteindelijke doel \u201enationale kracht\u201d, \u201enationale veiligheid\u201d en het worden van een \u201ewereldmacht\u201d, zo valt erin te lezen<\/a>. China moet \u201ede ontwikkeling van de wereldwijde maakindustrie aanvoeren\u201d. Tegen 2025 moet het Chinese marktaandeel in hoogwaardige technologie \u201esterk worden verhoogd\u201d.<\/p>\n De kern van de strategie van de Chinese communistische partij bleef van kracht in het huidige Vijfjarenplan (2026-2030). Daarin wordt ook ingezet op technologie\u00ebn als AI, 6G en kernfusie. China is \u201evastbesloten import te vervangen in de weinige sectoren waar het nog wel afhankelijk is van buitenlandse leveringen\u201d, schrijven Tordoir en Setser, die ook de vliegtuig- en chipindustrie noemen als sectoren waarin China wil uitblinken. <\/p>\n Het industriebeleid heeft geresulteerd in overcapaciteit: er wordt door Chinese bedrijven meer geproduceerd dan klanten op de binnenlandse \u00e9n buitenlandse markt willen afnemen. Chinese bedrijven concurreren keihard op prijs, winst maken lijkt daarbij niet belangrijk. Volgens onderzoek<\/a> van de Amerikaanse centrale bank maakte 30 procent van de Chinese grote industriebedrijven eind 2025 verlies, tegen 20 procent voor de pandemie. Chinese (staats)banken houden verlieslatende bedrijven met leningen op de been.<\/p>\n Dat de Chinese containers vol hoogwaardige producten nu veelal in Europa belanden \u2013 en niet in de VS \u2013 komt mede door de factor-Donald Trump. Door de hoge tariefmuren van de Amerikaanse president kan China veel producten niet meer in de VS slijten en dus komen die in verhevigde mate naar Europa.<\/p>\n In China\u2019s handelspolitiek gaat het om groei van de export, maar ook om vermindering van de import. De \u201eafhankelijkheid\u201d van buitenlandse technologie moet \u201esignificant worden verminderd\u201d, staat in Made in China 2025. Europa merkt dat. Duitse machinebouwers bijvoorbeeld zien hun export naar China nu drastisch dalen: in de eerste helft van dit jaar lag deze krap 14 procent lager dan een jaar eerder. Duitse automerken zien hun verkoop in China kelderen. In het tweede kwartaal van 2026 lag deze voor de merken Mercedes-Benz, BMW en Porsche tussen de 30 en 41 procent lager dan in dezelfde periode vorig jaar.<\/p>\n De mogelijke gevolgen van China-schok 2.0 laten zich raden: Europese fabrieken zullen sluiten, Europese banen in de maakindustrie \u2013 ook de hoogwaardige \u2013 zullen verdwijnen. Sterker: ze verdwijnen al. Tussen 2019 en 2025 verdwenen 520.000 van de 7,7 miljoen industri\u00eble banen in Duitsland. Het Institut der deutschen Wirtschaft (IW), een onderzoeksinstituut gefinancierd door Duitse werkgevers, noemt het \u201eaannemelijk\u201d dat zo\u2019n vierhonderdduizend daarvan komen door de golf aan Chinese concurrentie.<\/p>\n Begin dit jaar schreef de Franse regeringsdenktank Haut-Commissariat \u00e0 la Strat\u00e9gie et au Plan (HCSP) dat de Europeanen de laatste tijd vooral bezig zijn geweest met \u201ereageren op het vuurwerk van Trump\u201d. \u201eMet deze dagelijkse afleiding zijn we bijna het zicht kwijtgeraakt op de Chinese economische bedreiging.\u201d Een kwart van de Franse export staat op het spel, aldus de denktank. Maar ook bijvoorbeeld Tsjechi\u00eb en Hongarije zijn kwetsbaar, schreven Ron Stoop en Geoffroy Fey onlangs in economenblad ESB<\/a>.<\/p>\n Containers in de haven van Lianyungang, in het oosten van China. <\/p>\n Foto AFP<\/small><\/figcaption><\/figure>\n1<\/span>Europa onderschatte het Chinese streven naar dominantie<\/span><\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/datawrapper.dwcdn.net\/ap0PO\/full.png\"\/)
![\"\"](\"https:\/\/images.nrc.nl\/Pt_-MsfvcrYsWU1iBlNWwW7dZsU=\/1920x\/filters:no_upscale()\/s3\/static.nrc.nl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/23102711\/250926ECO_2036214267_chinashock4.jpg\")
<\/picture>