{"id":88183,"date":"2024-11-16T22:03:33","date_gmt":"2024-11-16T22:03:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.irakezen.nl\/du\/column-wat-europa-moet-doen-om-geen-economisch-museum-te-worden\/"},"modified":"2024-11-16T22:03:33","modified_gmt":"2024-11-16T22:03:33","slug":"column-wat-europa-moet-doen-om-geen-economisch-museum-te-worden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/column-wat-europa-moet-doen-om-geen-economisch-museum-te-worden\/","title":{"rendered":"Column | Wat Europa moet doen om geen economisch museum te worden"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<div>\n<p class=\"has-drop-cap\">Wordt Europa een economisch museum? Die vraag zorgt al een tijdje voor <a href=\"https:\/\/www.nrc.nl\/nieuws\/2024\/09\/09\/als-europa-niet-meer-innoveert-volgt-een-langzame-doodsstrijd-zegt-mario-draghi-a4865039\">buikpijn<\/a> bij Europese bestuurders, want de Europese economie lijkt achter te blijven bij de Chinese en de Amerikaanse. En nu komt Donald Trump daar <a href=\"https:\/\/www.nrc.nl\/nieuws\/2024\/11\/08\/draghi-en-trump-dwingen-twee-zeventigers-europa-om-zich-opnieuw-uit-te-vinden-a4872456\">overheen<\/a> met zijn dreigement een handelsoorlog met de EU te ontketenen. <\/p>\n<p>Wat moet Europa doen om economisch het hoofd boven water te houden?<\/p>\n<p>Eerst en vooral onderhandelen met Trump. De EU exporteert meer goederen naar de VS dan we er vandaan importeren (bij diensten is het andersom). We hebben er dus alle belang bij om te voorkomen dat Trump op alle invoer uit Europa een \u2018belasting\u2019 heft van 10 of 20 procent . <\/p>\n<p>Die deal zou \u2013 in theorie \u2013 makkelijk te maken moeten zijn, want zo\u2019n handelslieverdje is de EU niet. De EU heft ook importtarieven op producten van buiten: 10 procent op auto\u2019s bijvoorbeeld, terwijl de VS het houden bij 2,5 procent. \u201eDe EU kan Trump voorstellen dat Europese tarief naar 2,5 procent te verlagen,\u201d zegt de Duitse econoom Daniel Gros. Hij was lang directeur van de Brusselse denktank Centre for European Policy Studies.<\/p>\n<p>Zelfs als Trump wel alle Europese export naar de VS te grazen neemt, is er nog hoop volgens Gros. Trump dreigt immers met nog veel hogere tarieven op Chinese producten: van 60 procent. Zolang Trumps tarieven op Europese producten lager zijn, heeft Europa een relatief voordeel. \u201eOp de Amerikaanse markt hebben Europese bedrijven dan geen last van Chinese concurrentie.\u201d Het is een klassieke economenwijsheid: als twee landen het moeilijk maken om met elkaar te handelen, kan de rest van de wereld winnen.<\/p>\n<blockquote class=\"dmt-quote dmt-quote--type-streamer\" data-styled=\"None\">\n<p>Het gevaar is nu  dat Europa zijn  grote bedrijven  gaat beschermen<\/p>\n<footer class=\"dmt-quote__attribution\">\n<\/footer>\n<\/blockquote>\n<p>Maar daarmee is Europa er nog lang niet. Want de EU lijkt economisch stil te staan terwijl de VS en China razendsnel vernieuwen.  De VS en China lopen voorop in nieuwe bedrijfstakken, zoals kunstmatige intelligentie (AI) en groene technologie. Op het lijstje met de grootste bedrijven ter wereld domineren de VS en China. <\/p>\n<p>Als Europa zichzelf niet als de donder opnieuw uitvindt, is het gedoemd tot \u201eeen langzame doodsstrijd\u201d, <a href=\"https:\/\/www.nrc.nl\/nieuws\/2024\/09\/09\/als-europa-niet-meer-innoveert-volgt-een-langzame-doodsstrijd-zegt-mario-draghi-a4865039\">waarschuwde<\/a> econoom Mario Draghi begin september in een rapport  over de staat van de Europese economie.  <\/p>\n<p>Wat moet Europa doen? Gros was in oktober een dag lang op het Ministerie van Financi\u00ebn om daarover zijn advies te presenteren en in discussie te gaan met andere economen. Hij is het eens met Draghi dat Europa meer moet innoveren. \u201eAls Europa wil meetellen in de wereld, onafhankelijk wil worden van de VS en de Russische wraakzucht wil kunnen weerstaan, moet Europa sterker worden in <em>high tech<\/em>,\u201d zegt hij aan de telefoon. Hij bedoelt: in zeer innovatieve techbedrijven zoals biotech, software, computertechniek, digitale diensten, AI.<\/p>\n<p>Voor innovatie en vernieuwing leunt de EU al decennia op wat Gros \u2018mid-tech\u2019- bedrijven noemt, zoals autofabrikanten. Die zijn middelmatig innovatief.  Terwijl in de VS de autofabrikanten in 20 jaar voorbij zijn gestreefd door techbedrijven als Google, Meta en Microsoft. <\/p>\n<p>Dat verklaart ook waarom bedrijven in de VS meer in innovatie investeren: dat doen hightechbedrijven nou eenmaal veel meer. Het probleem zit n\u00edet in Europese bedrijven zelf. Amerikaanse en Europese autofabrikanten geven evenveel uit aan R&amp;D. Het probleem zit in de structuur van de Europese economie: we hebben veel minder hooginnovatieve bedrijven. <\/p>\n<p>Hoe die structuur te veranderen? Draghi adviseert 800 miljard euro te steken in het stimuleren van innovatie en industrie. Gros betwijfelt of dat werkt. Het geld van overheden moet vooral anders worden besteed. De VS subsidi\u00ebren vooral zeer prille vindingen waarvan nog onduidelijk is of ze  levensvatbaar zijn, laat Gros in een <a href=\"https:\/\/www.econpol.eu\/publications\/policy_report\/eu-innovation-policy-how-to-escape-the-middle-technology-trap\">studie<\/a> met andere economen zien. De EU richt zich juist op vindingen en bedrijven die de zeer riskante fase zijn ontgroeit. Zo blijft de EU zich volgens Gros vernieuwen in bedrijfstakken die het al kent. Richt dat EU-geld op prillere vindingen. <\/p>\n<p>Draghi adviseert van de EU meer \u00e9\u00e9n markt te maken door regels te harmoniseren, bijvoorbeeld ook voor jonge bedrijven die financiering zoeken. Pas dan kunnen Europese bedrijven groot genoeg worden, en vertrekken veelbelovende jonge bedrijven minder vaak naar de VS.<\/p>\n<p>Dat is belangrijk, vindt ook Gros, maar niet de gouden sleutel. \u201eKijk naar Zwitserland, dat is geen onderdeel van de EU en heeft wel grote hoogtechnologische bedrijven.\u201d Gros denkt dat jonge vernieuwende bedrijven naar de VS vertrekken om een andere reden: ze zijn daar flexibeler. Ze kunnen een nieuwe afdeling openen en een andere sluiten omdat personeel makkelijker is te ontslaan. <\/p>\n<p>\u201eVeel ondernemers probeerden een elektrische auto te maken op hetzelfde moment als Elon Musk. De meeste  stopten. Musk kon het blijven proberen omdat hij mensen kon aannemen en ontslaan.\u201d Daar zit de kern van het Europese probleem volgens Gros: \u201eBedrijven in Europa hebben de neiging te investeren in wat ze kennen want de kosten van falen zijn heel hoog.\u201d Maak die kosten lager door ontslagregels te versoepelen. <\/p>\n<p>Het gevaar is nu dat de EU vooral zijn bestaande bedrijven meer gaat beschermen, bijvoorbeeld tegen concurrentie uit China. Draghi pleit voor minder strikte regels: om Europese kampioenen te cre\u00ebren zouden fusies tussen bedrijven vaker moeten worden <a href=\"https:\/\/www.nrc.nl\/nieuws\/2024\/09\/11\/fusies-makkelijker-maken-en-groeien-door-innovatie-wat-vinden-economen-van-het-draghi-rapport-a4865380\">toegestaan<\/a>. Maar op die manier wordt de EU niet opeens w\u00e8l hoogproductief. Integendeel. \u201eAls we onze auto-industrie afschermen voor concurrentie uit China is over tien jaar de hele wereld overgestapt op elektrische auto\u2019s en maken wij nog brandstofauto\u2019s.\u201d <\/p>\n<p>De les die de EU moet trekken uit het Chinese en Amerikaanse succes is niet: bescherm bestaande grote bedrijven meer tegen de tucht van de markt. Want dan krijg je het slechtste van twee werelden: bedrijven die markten domineren zoals de techbedrijven in de VS, maar die anders dan de Amerikaanse techbedrijven slechts middelmatig productief zijn. De les is wel: met slim beleid kunnen landen veel bereiken. <\/p>\n<p><em>Marike Stellinga (marike.stellinga@nrc.nl) is redacteur van NRC en kijkt op deze plek met een economische bril naar ontwikkelingen in politiek en samenleving.<\/em><\/p>\n<p><dmt-util-bar article=\"4873365\" headline=\"Wat Europa moet doen om geen economisch museum te worden\" url=\"https:\/\/www.nrc.nl\/nieuws\/2024\/11\/16\/wat-europa-moet-doen-om-geen-economisch-museum-te-worden-a4873365\"><br \/>\n<button class=\"dmt-util-bar__button\" slot=\"share\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-container\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-title\">Delen<\/span><br \/>\n<dmt-icon aria-hidden=\"true\" class=\"dmt-util-bar__button-icon\" name=\"ic-share-web\"\/><br \/>\n<\/span><br \/>\n<\/button><br \/>\n<button class=\"dmt-util-bar__button\" slot=\"contact\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-container\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-title\">Mail de redactie<\/span><br \/>\n<dmt-icon aria-hidden=\"true\" class=\"dmt-util-bar__button-icon\" name=\"ic-email\"\/><br \/>\n<\/span><br \/>\n<\/button><br \/>\n<\/dmt-util-bar> <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wordt Europa een economisch museum? Die vraag zorgt al een tijdje voor buikpijn bij Europese bestuurders, want de Europese economie lijkt achter te blijven bij de Chinese en de Amerikaanse. En nu komt Donald Trump daar overheen met zijn dreigement een handelsoorlog met de EU te ontketenen. Wat moet Europa doen om economisch het hoofd &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":88184,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88183"}],"collection":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88183"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88183\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88184"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}