{"id":89791,"date":"2024-11-28T22:20:21","date_gmt":"2024-11-28T22:20:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.irakezen.nl\/du\/terwijl-twee-ministeries-ruzieen-raken-de-klimaatdoelen-steeds-verder-uit-zicht\/"},"modified":"2024-11-28T22:20:21","modified_gmt":"2024-11-28T22:20:21","slug":"terwijl-twee-ministeries-ruzieen-raken-de-klimaatdoelen-steeds-verder-uit-zicht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/terwijl-twee-ministeries-ruzieen-raken-de-klimaatdoelen-steeds-verder-uit-zicht\/","title":{"rendered":"Terwijl twee ministeries ruzie\u00ebn, raken de klimaatdoelen steeds verder uit zicht"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<div>\n<p>Conflict tussen verschillende ministeries frustreert de verduurzaming van de Nederlandse industrie. Fundamenteel andere idee\u00ebn over de vergroeningsafspraken met grote uitstoters als Yara en Dow Chemicals, heeft meermaals geleid tot discussie tussen Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Infrastructuur en Waterstaat (IenW), en tot verwarring bij bedrijven. Dat blijkt uit documenten over deze zogeheten maatwerkafspraken die <em>NRC<\/em> opvroeg met een beroep op de Wet open overheid (Woo).<\/p>\n<p>Om klimaatdoelen te halen is het noodzakelijk dat de industrie, goed voor een derde van de Nederlandse CO<sub>2<\/sub>-uitstoot, verduurzaamt. In 2024 stootte de industrie nog zo\u2019n 46 megaton CO<sub>2<\/sub> uit, in 2030 moet dat zijn gedaald tot 29 megaton. De maatwerkafspraken waren voor Rutte IV d\u00e9 manier om dat voor elkaar te krijgen. <\/p>\n<p>Het vorige kabinet ging met de twintig meest vervuilende bedrijven om tafel. Als zij m\u00e9\u00e9r zouden verduurzamen dan wettelijk verplicht, konden zij op financi\u00eble steun rekenen van het Rijk. Daarvoor is zeker 3 miljard euro gereserveerd. Primair ligt de verantwoordelijkheid voor die afspraken bij EZK, maar ook IenW praat mee over onderwerpen als leefomgeving, stikstof en milieu.<\/p>\n<p>In 2022 was de hoop dat er in 2023 afspraken zouden liggen, maar de plannen zijn inmiddels vrijwel volledig vastgelopen. Er bestaat veel scepsis in de Tweede Kamer en industrie of er nog afspraken komen.<\/p>\n<p>In de documenten die NRC in handen heeft over de onderhandelingen met zes bedrijven (ExxonMobil, Yara, Dow, Shell, BP, Zeeland Refinery), blijkt dat de afgelopen jaren de spanning tussen de twee departementen rondom deze afspraken geregeld opliep. IenW moet zich nu \u201eecht partner gaan tonen\u201d en \u201emet spoed met beleidsvoorstellen\u201d komen, schreven EZK-ambtenaren vorige zomer in een intern advies. <\/p>\n<h2 class=\"gn4-crosshead wp-block-heading article-heading\" data-styled=\"false\">Onderhandelingen<\/h2>\n<p>EZK en IenW lagen begin dit jaar ook overhoop over de verplichting tot het gebruik van waterstof. EZK wil een markt cre\u00ebren voor waterstof door olieraffinaderijen te verplichten dit af te nemen. Maar IenW ziet hier niks in. <sub\/>Dit dreigt ervoor te zorgen dat Shell een waterstoffabriek niet in gebruik neemt, noteerden ambtenaren in januari 2024.       <\/p>\n<p>Er zijn meer problemen. Ook de industrie-onderhandelaars moeten geregeld terug naar hun internationale hoofdkantoren om goedkeuring te krijgen. Zo liet BP tijdens de onderhandelingen weten tijd nodig te hebben om \u201eintern draagvlak\u201d te cre\u00ebren voor de afspraken.<\/p>\n<p>Over de onderhandelingen krijgt de buitenwereld weinig tot geen informatie. Sophie Hermans, minister van Klimaat en Groene Groei (VVD) en inmiddels eindverantwoordelijke voor de afspraken, zei  onlangs in debat met de Tweede Kamer dat \u201etempo\u201d nodig is en er snel \u201eresultaten\u201d moeten komen. <\/p>\n<p>De documenten die nu naar buiten komen, geven voor het eerst meer inzicht in de onderhandelingen. NRC zette vijf grote struikelblokken op een rij.<\/p>\n<h2 class=\"gn4-crosshead wp-block-heading article-heading\" data-styled=\"false\">1. Onontgonnen terrein<\/h2>\n<p>De maatwerkafspraken zijn een experiment: bedrijfsleven en overheid  praten intensief over verdienmodellen en staatssteun, een samenwerking waarvoor geen precedent is. Ze zijn deze vorm van samenwerking niet gewend, blijkt uit de stukken. Wat is nou precies de bedoeling?<\/p>\n<p>In juni 2023 lijkt er een misverstand te zijn met kunstmestfabrikant Yara over geld. Yara heeft gevraagd of het ministerie al zicht heeft op miljoenensteun voor een project om CO<sub>2<\/sub> af te vangen.<\/p>\n<blockquote class=\"dmt-quote\" data-styled=\"false\">\n<p>Gaan we in de meewerkstand of terugduwen?<\/p>\n<footer class=\"dmt-quote__attribution\">\n<span class=\"dmt-quote__attribution-source\">Een ambtenaar van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland <\/span><br \/>\n<\/footer>\n<\/blockquote>\n<p>Volgens een ambtenaar van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), een agentschap van het ministerie van EZK, is dit nog helemaal niet aan de orde en bevindt het overleg zich nog in een eerdere fase. \u201eGaan we in de meewerkstand of terugduwen?\u201d, mailt deze RVO\u2019er intern. Volgens de e-mailer heeft Yara met eerdere uitleg van het ministerie \u201eniks gedaan\u201d. Nu vraagt het \u201edoodleuk 88 mln\u201d steun. \u201eDan heb je het niet goed begrepen, of je trekt je daar niks van aan.\u201d<\/p>\n<p>Uiteindelijk komt er een voorlopige afspraak voor 30 miljoen euro steun, vooruitlopend op de grotere maatwerkafspraak. Uit de evaluatie die een medewerker van RVO achteraf invult, blijkt dat veel moeizaam ging. \u201eBrandjes blussen\u201d bepaalde de agenda en er kwam nooit een goed beeld van de \u201etoekomstscenario\u2019s\u201d van de fabriek. <\/p>\n<p>Yara zou het proces niet goed hebben begrepen. Informatie werd te laat gedeeld, wat geen vertrouwen gaf. \u201eIk begrijp nog steeds niet waarom Yara zo terughoudend is met het  delen [van informatie].\u201d Dat Yara adviesbureau Berenschot inhuurde, leidde tot verwarring, aldus de ambtenaar. \u201eIn sommige gevallen leek het alsof er ook met Berenschot onderhandeld moest worden.\u201d Als er verder wordt gepraat, moet dit allemaal echt anders, is de conclusie.<\/p>\n<h2 class=\"gn4-crosshead wp-block-heading article-heading\" data-styled=\"false\">2. Ministeries zitten elkaar in de weg<\/h2>\n<p>De twee ministeries die zich bezighouden met deze afspraken, botsten vanaf het begin al met elkaar over de precieze invulling. EZK wil in 2022 dat de afspraken alleen gaan over CO<sub>2<\/sub>-uitstoot, terwijl IenW verwacht dat er ook verplichtingen komen om stikstof te verminderen of de leefomgeving te verbeteren. Als IenW  dit een voorwaarde wil maken, reageert EZK intern afwijzend: \u201eHierin overvraagt IenW [\u2026] Verbetering van leefomgeving moet zeker een plaats hebben, maar is niet altijd mogelijk.\u201d<\/p>\n<p><a class=\"dmt-article-suggestion\" href=\"https:\/\/www.nrc.nl\/nieuws\/2024\/11\/21\/enkele-honderden-ambtenaren-protesteren-met-brandbrief-tegen-klimaatbeleid-a4874046\"><br \/>\n<dmt-icon class=\"dmt-article-suggestion__icon\" name=\"ic-forward\"\/><\/p>\n<div class=\"dmt-article-suggestion__text\">\n<p>\n\t\t\t\tLees ook\n\t\t\t<\/p>\n<p><span>Enkele honderden ambtenaren protesteren met brandbrief tegen klimaatbelei<\/span>\n<\/div>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"Tata Steel in Velsen Noord, het voormalige Hoogovens, is een staalproducent die veel vervuiling veroorzaakt. Foto Olivier Middendorp \" class=\"dmt-article-suggestion__image\" src=\"https:\/\/images.nrc.nl\/9AxcaYo_beWk5soE-52hjmv7jmE=\/160x96\/smart\/filters:no_upscale()\/s3\/static.nrc.nl\/images\/gn4\/stripped\/data124701354-36fd54.jpg\"\/><br \/>\n<\/a><\/p>\n<p>De twee ministeries hebben verschillende belangen. Zo is EZK verantwoordelijk voor de energietransitie, en IenW bijvoorbeeld voor  vergroening van het wegverkeer. Als Shell een elektrolyser bouwt en de waterstof die dat oplevert, wil gebruiken om de eigen raffinaderij te verduurzamen, is EZK blij. IenW niet. Dat ministerie ziet liever een andere inzet van waterstof die ook het klimaatdoel \u2018mobiliteit\u2019 ten goede komt. Volgens IenW \u201ebetaalt de automobilist\u201d via duurdere brandstoffen voor de verduurzaming van de industrie.<\/p>\n<p>Als IenW daartoe een nieuw voorstel doet, staat in een ambtelijk advies van EZK dat \u201ehet huidige voorstel van IenW weinig soelaas biedt\u201d voor Shell en het bedrijf om die reden de elektrolyser \u201emogelijk niet in gebruik neemt\u201d. Shell zou de waterstof niet kunnen verkopen.<\/p>\n<p>Ander voorbeeld: in de energietransitie gaat het transport van ammoniak flink groeien, is de verwachting. De stof is  belangrijk omdat je er waterstof mee kan transporteren. Kunstmestfabrikant Yara heeft veel ervaring met ammoniak en wil in de vergroeningsplannen uitgroeien tot \u2018ammoniakhub\u2019. <\/p>\n<p>EZK ziet wel wat in dat plan, maar bij IenW schrikken ze. In het plan zal dan ook veel transport van ammoniak plaatsvinden, en dat is nieuw. Op het ministerie ontstaat \u201espanning\u201d: ammoniak is een gevaarlijke stof en voor grootschalig transport is nog geen beleid.<\/p>\n<p>IenW zit hier \u201eiets conservatiever\u201d in, schrijft een ambtenaar, en is meer gericht op \u201eveiligheid\u201d. Besloten wordt dat \u201eop hoger niveau\u201d overleg plaatsvindt. Maar daar loopt het vast.<\/p>\n<p>Zo tekent zich een patroon af: de twee departementen hebben andere idee\u00ebn over vergroening, verwijzen problemen door naar boven waar ze er vervolgens lang niet altijd uit komen. <\/p>\n<h2 class=\"gn4-crosshead wp-block-heading article-heading\" data-styled=\"false\">3. Stikstof komt er nog eens bij<\/h2>\n<p>Op 9 november 2023 mailt een ambtenaar van de provincie Zeeland naar het ministerie van Economische Zaken. De provincie wil graag \u201eop heel korte termijn\u201d overleg over de afspraken met plasticproducent Dow  Terneuzen.<\/p>\n<p>Dow is al ver met het maken van maatwerkafspraken wanneer er een probleem blijkt te zijn met stikstof. De nieuwe, groene installaties die de fabriek wil bouwen en die minder CO2 uitstoten, zullen onder een strengere stikstofnorm vallen. Dat is Europees beleid: wie een nieuwe fabriek bouwt, krijgt vaak te maken met normen die strenger zijn dan de regels voor huidige fabrieken.<\/p>\n<p>Alleen, de nieuwe, groene fabrieken kunnen de strengere norm voor stikstof niet halen \u2013 en dat terwijl de stikstofuitstoot lager zal zijn dan bij de huidige installaties het geval is.<\/p>\n<blockquote class=\"dmt-quote\" data-styled=\"false\">\n<p>Het lijkt of de tijdlijn niet bij iedereen hetzelfde is<\/p>\n<footer class=\"dmt-quote__attribution\">\n<span class=\"dmt-quote__attribution-source\">Jo-Annes de Bat <span class=\"qttl\"\/><\/span><br \/>\n<span class=\"dmt-quote__attribution-description\">Gedeputeerde Zeeland<\/span><br \/>\n<\/footer>\n<\/blockquote>\n<p>Het leidt tot maandenlang  overleg tussen provincie, ministerie en Dow. Zijn er toch manieren om de uitstoot te vergunnen? Kan deze gedoogd worden? De landsadvocaat bestudeert de kwestie. Bij de Europese Commissie wordt ge\u00efnformeerd over  opties, omdat het gaat om Europese regelgeving.<\/p>\n<p>Vooral de provincie lijkt grote zorgen te hebben. Daar zien ze een belangrijk verduurzamingsproject bij een van de grootste werkgevers van Zeeland mislukken. Op 19 februari concludeert gedeputeerde Jo-Annes de Bat dat alles nu wel erg lang duurt. \u201eHet lijkt of de tijdlijn niet bij iedereen hetzelfde is\u201d, staat in de notulen van een vergadering.<\/p>\n<p>Eind maart 2024 blijkt dat er geen alternatieven zijn. Gedogen is \u201eerg risicovol\u201d, aldus een notitie, bijvoorbeeld doordat milieugroep MOB een rechtszaak zou kunnen aanspannen. <\/p>\n<p>Dow moet terug naar de tekentafel en nieuwe plannen indienen. Sindsdien is over de vergroening van de plasticfabriek weinig meer vernomen.<\/p>\n<h2 class=\"gn4-crosshead wp-block-heading article-heading\" data-styled=\"false\">4. Regels, regels, regels<\/h2>\n<p>In de onderhandelingen vragen bedrijven  om aanpassingen in wet- en regelgeving. Ook uiten zij zorgen over het verdwijnen van \u2018fossiele\u2019 subsidies en het investeringsklimaat. Zo zetten ze de overheid onder druk.<\/p>\n<p>Shell vraagt bijvoorbeeld om een minimum hoeveelheid gerecycled plastic in plastic producten.  Ook sprak voormalig minister voor Economische Zaken en Klimaat, Micky Adriaansens (VVD), met de topman van Shell over de geplande afbouw van fossiele subsidies die Nederland voor ogen had. Het verdwijnen van belastingvoordelen op fossiele brandstoffen maakt groot verschil voor het bedrijf. Voor Shell zijn de fossiele subsidies een \u201egrote investeringsonzekerheid\u201d, staat in een ambtelijk advies eind vorig jaar. <\/p>\n<p>Ook bij de gesprekken met Yara komen deze onderwerpen terug. Het plan van Rob Jetten, indertijd minister voor Klimaat en Energie (D66), om een vrijstelling voor gasbelasting stop te zetten, wordt besproken in het onderhandelingsteam. Yara is een grootverbruiker van gas. Minister Adriaansens krijgt instructies om in een gesprek met de topman van Yara te benadrukken dat er \u201ezeer serieus\u201d gekeken wordt naar de gevolgen van het vervallen van deze vrijstelling.  <\/p>\n<p>Bij Yara speelt ook een ander probleem dat het bedrijf tegenhoudt: vanuit Brussel dreigt een andere verplichting om waterstof af te nemen. Maar Yara wil CO2 afvangen en wil d\u00e1\u00e1rin investeren. Waterstofverplichtingen doorkruisen dat plan.<\/p>\n<p>Zo is beleid dat het ene bedrijf  helpt, juist een probleem voor het andere \u2013 en blijft de vergroening steken. <\/p>\n<p>Ondertussen wordt vanuit bedrijven de druk  opgevoerd. Het risico dat maatwerkafspraken niet lukken, bestaat ook. Zo komt het met ExxonMobil niet tot een eerste intentieverklaring en liggen de afspraken met BP zo goed als stil. Dow Chemicals dreigt in een notitie voor EZK met het \u201estoppen van activiteiten in Zeeland\u201d. <\/p>\n<p>Volgens Dow is het een re\u00eble optie dat het hoofdkantoor besluit om niet te investeren in de klimaatplannen in Nederland. \u201eDaarbij wordt gekeken naar de kosten (1,4 miljard euro) en of deze in verhouding zijn met de risico\u2019s.\u201d Om tot een positief besluit te komen is \u201ehulp nodig van de overheid\u201d, zo klinkt het. <\/p>\n<h2 class=\"gn4-crosshead wp-block-heading article-heading\" data-styled=\"false\">5. Gebrek aan resultaat<\/h2>\n<p>In de herfst van 2023 slaat het sentiment om. In een  analyse concluderen ambtenaren dat bedrijven de boot afhouden. \u201eWe zien de afgelopen tijd een toenemende terughoudendheid van buitenlandse hoofdkantoren op besluitvorming ten faveure van Nederland\u201d, klinkt het. In de zomer zijn er in een eerdere notitie al zorgen geweest: \u201eZoals verschillende keren aangegeven, is het ambitieniveau van bedrijven en mate van concreetheid na 2030 ook niet zonder zorgen.\u201d<\/p>\n<p>Ambtenaren wijzen erop dat door kostenstijgingen en inflatie veel projecten niet meer rendabel zijn. De \u201ediscussie over fossiele subsidies\u201d speelt daar ook een rol in. Ondertussen investeren bedrijven wel in andere landen: Dow stopt bijvoorbeeld 6 miljard euro in een project in Canada. \u201eNederland is, wat betreft de basisindustrie, een \u2018filiaal-land\u2019 geworden\u201d, concluderen ambtenaren. Met andere woorden: internationale industri\u00eble bedrijven kunnen makkelijk ergens anders investeren dan in Nederlandse vestigingen.<\/p>\n<p>Ambtenaren stellen voor een hardere toon aan te slaan richting bedrijven. \u201eAnders duurt het te lang en wordt het onmogelijk om de klimaatdoelstellingen van 2030 te halen.\u201d<\/p>\n<p>Rond de verdere voortgang van de afspraken is het nu al bijna een jaar lang tamelijk stil. Er is nog geen enkele bindende afspraak gemaakt. Nu Adriaansens\u2019 opvolger Sophie Hermans is aangetreden, breekt de laatste kans aan voor de maatwerkafspraken. <\/p>\n<p><dmt-util-bar article=\"4874865\" headline=\"Terwijl twee ministeries ruzie\u00ebn, raken de klimaatdoelen steeds verder uit zicht\" url=\"https:\/\/www.nrc.nl\/nieuws\/2024\/11\/28\/conflict-tussen-ministeries-frustreert-verduurzaming-van-nederlandse-industrie-a4874865\"><br \/>\n<button class=\"dmt-util-bar__button\" slot=\"share\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-container\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-title\">Delen<\/span><br \/>\n<dmt-icon aria-hidden=\"true\" class=\"dmt-util-bar__button-icon\" name=\"ic-share-web\"\/><br \/>\n<\/span><br \/>\n<\/button><br \/>\n<button class=\"dmt-util-bar__button\" slot=\"contact\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-container\"><br \/>\n<span class=\"dmt-util-bar__button-title\">Mail de redactie<\/span><br \/>\n<dmt-icon aria-hidden=\"true\" class=\"dmt-util-bar__button-icon\" name=\"ic-email\"\/><br \/>\n<\/span><br \/>\n<\/button><br \/>\n<\/dmt-util-bar> <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Conflict tussen verschillende ministeries frustreert de verduurzaming van de Nederlandse industrie. Fundamenteel andere idee\u00ebn over de vergroeningsafspraken met grote uitstoters als Yara en Dow Chemicals, heeft meermaals geleid tot discussie tussen Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Infrastructuur en Waterstaat (IenW), en tot verwarring bij bedrijven. Dat blijkt uit documenten over deze zogeheten maatwerkafspraken die &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":89792,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89791"}],"collection":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89791"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89791\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media\/89792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}