{"id":95769,"date":"2025-01-11T01:49:27","date_gmt":"2025-01-11T01:49:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.irakezen.nl\/du\/voor-ruchama-noorda-1979-2024-bestond-er-geen-onderscheid-tussen-leven-en-kunst\/"},"modified":"2025-01-11T01:49:27","modified_gmt":"2025-01-11T01:49:27","slug":"voor-ruchama-noorda-1979-2024-bestond-er-geen-onderscheid-tussen-leven-en-kunst","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/irakezen.nl\/du\/voor-ruchama-noorda-1979-2024-bestond-er-geen-onderscheid-tussen-leven-en-kunst\/","title":{"rendered":"Voor Ruchama Noorda (1979-2024) bestond er geen onderscheid tussen leven en kunst"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\n

Half verborgen tussen verwaarloosd gemeentelijk groen staat een wit geschilderd houten huis vlakbij het Frederiksplein in Amsterdam. Het werd in 1878 gebouwd als politiepost, met een puntdak en een aangebouwde politiecel. Ooit waren het er ruim vijftig, nu zijn er nog maar drie over. Beeldend kunstenaar Ruchama Noorda gebruikte het de laatste jaren van haar leven als atelier.<\/p>\n

Hier heb ik haar voor het laatst ontmoet, in juni 2023. Ze was al ernstig ziek. Als ze zich sterk genoeg voelde, bracht ze hier de dag door, die dan begon met het verzamelen van naalden, spuiten en ander afval in de bosjes rond de studio. Geleidelijk aan zaaide en plantte ze geneeskrachtige planten en bloemen tussen het groen, groef waterbakken voor de vogels, plaatste gestapelde zuilen en ruggengraatachtige sculpturen en hing glinsterende dingen in de bomen.<\/p>\n

Ruchama vergeleek de studio met de hut van Baba Yaga. Deze heks uit Slavische sprookjes belichaamt vrouwelijke kracht en onafhankelijkheid en is de beschermer van de waterfonteinen van het leven. Baba Yaga woont in een kleine magische hut in het bos, versierd met slingers van botten en schedels. De hut staat op kippenpoten en kan ronddraaien en wild dansen, waarbij de botten ratelend heen en weer zwaaien. De gelijkenis met Baba Yaga is in meer dan \u00e9\u00e9n opzicht opvallend. Foto’s tonen Ruchama aan het werk terwijl hij kortstondige sculpturen bouwt van hout en modder. Besmeurd met klei roert ze in kookpotten en steekt ze het vuur aan.<\/p>\n

PhD kunstenaar<\/h2>\n

Ik kende Ruchama al vanaf haar tweede jaar aan de kunstacademie in Den Haag, ik was haar docent tot haar eindexamen in 2002. Later begeleidde ik samen met Kitty Zijlmans haar promotieonderzoek aan de Universiteit Leiden. In 2015 promoveerde zij als een van de eerste kunstenaars in Nederland op een proefschrift en tentoonstelling over de Lebensreform-beweging.<\/p>\n

De twintigste-eeuwse hervormingsbeweging, geworteld in de romantische traditie en in de theosofische en antroposofische denkscholen, richt zich op het verbeteren van de menselijke levenswijze door een terugkeer naar een denkbeeldige ‘natuurlijke’ en oorspronkelijke staat van zijn. Ruchama onderzocht de culturele, artistieke en spirituele erfenis van de hervormingsbeweging en de terug-naar-de-natuur-levensstijl die daarmee gepaard ging, van de zestiende-eeuwse anabaptisten tot de hippiebeweging in Californi\u00eb in de jaren zestig. Tegelijkertijd experimenteerde ze met reformidee\u00ebn in installaties, tekeningen, sculpturen, pamfletten en performances.<\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/picture>
Foto priv\u00e9archief<\/figcaption><\/figure>\n

<\/dmt-image-wrapper><\/p>\n

Zo richtte zij samen met drie collega-kunstenaars het collectief Civic Virtue (2009-2014) op, als tegengif voor wat zij beschouwden als een te individualistische cultuur. In navolging van de Grand Tour die kunstenaars in de klassieke West-Europese traditie maakten als onderdeel van hun opleiding, maakte Civic Virtue een ‘low-budget Grand Tour’ langs kunstenaarsinitiatieven in Nederland, Duitsland en Itali\u00eb. Als franciscaner bedelmonniken waren de leden afhankelijk van de vrijgevigheid van collega-kunstenaars. <\/p>\n

Er zat altijd een ironie in deze experimenten. Ruchama was zich scherp bewust van de problematische kanten van de geschiedenis van de hervormingsbeweging, vooral van de relatie tussen Lebensreform en het nationaal-socialisme. Ze noemde dit \u201cde modderige erfenis van Lebensreform\u201d. Er was een voortdurende spanning tussen de Lebens-reformidealen en de mystieke ervaring die daarmee gepaard ging en die zij ook deelden, enerzijds, en scepticisme en kritische distantie anderzijds. Deze spanning was vruchtbaar voor haar werk en weerhield haar er niet van om later betrokken te raken bij de Kabouterbeweging en bij de krakersgemeenschap in Ruigoord, vlakbij Amsterdam.<\/p>\n

\n

Besmeurd met klei roert ze in kookpotten en steekt ze het vuur aan<\/p>\n