Diane Keaton moderniseerde de Screwball-heldin: waardering van de criticus

Er is een heel grappige scène in Ron Howard’s schuimige interspecies-romcom uit 1984, Plonswaarin Daryl Hannah, die een zeemeermin speelt in Manhattan die haar staart inruilt voor benen, naar buiten springt om geschikte landkledij te kopen. Aangezien ze naakt uit de zee is gekomen, stelt ze een outfit samen uit de kast van het Tom Hanks-personage.

De ‘vis uit het water’ duikt op op de dameskledingvloer van Bloomingdale in een zwart herenpak, wit overhemd, zwartleren derby’s en wat lijkt op een schooldas. Het ensemble brengt meteen een geschokte verkoopster naar zich toe rennend: “Oh mijn God, schat, schat, schat! Die outfit is om van te sterven! Wat er is gebeurd, heb je gezien Annie Hall honderd keer? Die blik wel over.”

Dat was zeven jaar na de release van Annie Hall en de afdruk op mode en populaire cultuur van Diane Keaton‘s iconische uiterlijk als titelpersonage bleef een onmiddellijk herkenbare referentie.

Zelfs meer dan Marlene Dietrich in de jaren dertig had gedaan in witte das- en smokingensembles, was Keaton in Annie Hall bracht een golf van genderloze kleding op gang met haar herenoverhemden en brede stropdassen, slouchy broeken en oversized jasjes, vesten met knopen en gleufhoeden.

Wat de gelaagde garderobetrend deed resoneren – en nog steeds te zien is bij stijlvolle vrouwen vandaag de dag – was hoe moeiteloos cool het er uitzag bij Keaton. Haar outfits waren excentriek maar eenvoudig, tomboy-achtig maar duidelijk vrouwelijk. Ze zorgden ervoor dat haar karakter zelfverzekerd overkwam, zelfs op de meest onzekere manier. En hoewel de kostuums voornamelijk afkomstig waren van winkelexpedities bij Ralph Lauren en andere herenkledingwinkels, weerspiegelden ze 100 procent Keatons persoonlijke stijl buiten de camera.

De misvatting dat komedie gemakkelijk is – en dat Keaton in wezen een versie van zichzelf speelde – veroorzaakte een aantal stille rimpelingen van ontevredenheid toen ze de concurrentie met onder meer Anne Bancroft, Jane Fonda en Shirley MacLaine in dramatische rollen versloeg en in 1977 de Oscar voor beste actrice mee naar huis nam.

Maar de terecht geëerde prestatie van Keaton in Annie Hall blijft bestaan ​​om redenen die veel verder gaan dan de synthese van haar personages op en buiten het scherm. Ze heeft in wezen de klassieke heldin opnieuw uitgevonden voor een meer sociaal geëvolueerd tijdperk. Annie kwam bij een toevallige waarnemer misschien over als een gekke idioot, maar ze was slim, geestig, getalenteerd, een spons voor kennis en uiteindelijk een assertieve stem voor haar eigen onafhankelijkheid.

Ze ontstond in de jaren zeventig en begin jaren tachtig met een golf van actrices die de traditionele normen van glamour op het witte doek trotseerden door volkomen natuurlijk te zijn, onder wie Karen Allen, Brooke Adams, JoBeth Williams, Jill Clayburgh en Margot Kidder. En toch Keaton was in hoge mate origineelmaakt nooit deel uit van een pakket.

De aankondiging van haar onverwacht overlijden op 79-jarige leeftijdminder dan een maand later Robert RedfordHet overlijden van de film vertegenwoordigt opnieuw een pijnlijk verlies voor het pantheon van New Hollywood in de decennia voordat de grote studio’s grotendeels afstand deden van het maken van films voor volwassenen.

Ongeacht uw mening over de nu controversiële figuur van Woody Allende films die hij met Keaton maakte, zowel tijdens als na hun romantische betrokkenheid, behoren nog steeds tot haar meest opmerkelijke filmwerk: Annie Hall En Manhattan in het bijzonder.

Dat komt in ieder geval gedeeltelijk omdat de personages van Keaton weliswaar geamuseerd waren door de intelligente breedsprakigheid en de zichzelf wegcijferende neuroses van Allens alter ego’s, maar dat ze er nooit door werd geïntimideerd of overtroffen. Ze daagde haar schrijver-regisseur en co-ster uit op een manier die maar weinig andere vrouwen in zijn films ooit hebben gedaan.

Keaton’s aangeboren uitstraling en enthousiasme zorgden ervoor dat ze geboren was om komedie te spelen, maar ze was niet minder begaafd als dramatisch acteur. De vrouwen in Francis Ford Coppola’s Peetvader trilogie zijn over het algemeen onderdanig. Maar Keaton maakte van Kay Adams-Corleone – een aanvankelijk naïeve buitenstaander, die liefde prefereert boven duidelijkheid als ze ermee instemt om met Michael Corleone van Al Pacino te trouwen – de morele band met de buitenwereld, voorbij de wrede criminele ondernemingen van de maffiadynastie. Ze komt tegen Michael op en loopt weg, zoals maar weinig anderen doen.

Hetzelfde jaar Annie Hall werd vrijgelaten, nam Keaton een riskante rol op zich voor een rijzende steractrice Op zoek naar meneer Goodbar. In een onverschrokken optreden speelde ze Theresa Dunn, een toegewijde onderwijzeres wier repressieve katholieke opvoeding en geschiedenis van kinderziekten de brandstof vormen voor haar uitdagende seksualiteit. Nadat Theresa zich tijdens haar eerste ervaringen met mannen gebruikt en niet gerespecteerd heeft gevoeld, stort ze zichzelf in een steeds duisterdere spiraal van smerige pick-up bars en afspraken met vreemden, uiteindelijk met fatale gevolgen.

Met een mindere vertolker zou de film misschien alleen maar een sensationele shocker zijn geweest, maar Keaton bracht integriteit en emotionele openhartigheid in Theresa’s rommelige zoektocht om zichzelf te definiëren. Dat maakte het voor die tijd tot een zeldzaam voorbeeld van een karakterstudie die schaamteloos de erotische verlangens van een moderne vrouw onderzocht.

Keaton was stoer, gepassioneerd en uiteindelijk hartverscheurend als feministische journalist en sympathisant van de Russische Revolutie Louise Bryant, met in de hoofdrol tegenover schrijver-regisseur (destijds offscreen partner) Warren Beatty als Boheemse communistische activist John Reed in zijn historische epos uit 1981, Rood.

Maar haar dramatische bekroning kwam misschien wel het jaar daarop in Alan Parkers rauwe, onverschrokken weergave van huwelijksbreuk. Schiet op de maanmet in de hoofdrol tegenover Albert Finney. In een extatische toestand New Yorker beoordelingPauline Kael beschreef hun personages als verscheurd vanuit de schrijver, regisseur en de twee sterren. Faith Dunlop was een rol die Keaton in staat stelde zowel depressie als standvastig zelfbeheersing te omarmen, en weigerde nog meer pijn te verdragen van de man met wie ze trouwde, zelfs ten koste van groot leed voor hun kinderen.

“Diane Keaton acteert op een ander vlak dan haar vorige filmrollen”, schreef Kael. “Ze brengt het personage een volledige mate van angst en bewustzijn, en doet het op een speciale, intuïtieve manier die goed is voor filmacteren. Niets lijkt gerepeteerd, maar toch is het allemaal volledig gecreëerd.”

Afgezien van Paolo Sorrentino, die Keaton rood vlees gaf om op te kauwen als de formidabele Amerikaanse non en spirituele consigliere in de HBO-serie De jonge paushet is teleurstellend dat regisseurs in de latere jaren van haar carrière van zes decennia meestal stopten met het uitdagen van Keaton.

Vaker leunden ze op haar kenmerkende eigenaardigheden en maniertjes, waardoor ze soms tot het punt van zelfkarikatuur werd gedreven. Maar Keaton kon zelfs in alledaags materiaal schitteren en er zitten pareltjes tussen de vele schattige komedies die ze kon maken met haar handen op haar rug gebonden.

Eén zo’n keeper is De Eerste Vrouwenclubeen bruisende feministische wraakkomedie waarin Keaton, Goldie Hawn en Bette Midler vrouwen spelen die opzij zijn geschoven voor jongere modellen die de rollen omdraaien van hun flirtende echtgenoten. Een andere is de rol die Keaton haar vierde Oscar-nominatie opleverde, in de romantische komedie voor gevorderden van Nancy Meyers. Er moet iets geven. Ze schittert als een superslimme toneelschrijver die veel meer is dan een tegenwicht voor de zelfvoldane playboy van Jack Nicholson, die er trots op is alleen met vrouwen onder de dertig te daten.

Alleen al met haar pure, onverminderde aantrekkingskracht bleef Keaton een pittige berisping voor dat soort leeftijdsdiscriminatie in Hollywood. Haar vitaliteit was niet te doven. We zijn blij dat we zoveel van haar leven hebben gedeeld.