‘Een monument voor vriendelijkheid’: de opkomst van de Britse gemeenschapsbioscopen | Filmindustrie
Dertig jaar geleden zou de strijd om een bioscoop te redden Jan Dunn en haar gemeenschap meenemen op een avontuur dat een film zelf waardig was.
Toen ze hoorde dat de Apollo, de laatste bioscoop in de omgeving, ging sluiten, kwam ze samen met een groep vrouwen die de bioscoop van de sloop redden, en zo ontstond de gemeenschapsbioscoop Plaza, gerund door vrijwilligers en een handvol medewerkers.
Lokale mensen verwijzen naar de Plein als een “mijlpaal” in Crosby, Merseyside, en spreek met trots over de locatie.
“Toen ik begon, was ik 42, nu ben ik 72”, zegt Jan, de overgebleven oprichter en voorzitter van de bioscoop van curatoren. “We waren gewoon een groep huisvrouwen en wisten niets van cinema, maar we leerden en waren vastbesloten.”
Jan zegt dat ze dit niet hadden kunnen doen zonder de “geweldige steun” van de gemeenschap.
Ze herinnert zich hun wanhoop om de bioscoop weer in orde te krijgen voor opening en schetst een levendig beeld van mensen die uren voor de grote opening hun best doen om de bioscoopstoelen opnieuw te bekleden.
Dat was in 1997. Nu heeft de bioscoop, een liefdadigheidsinstelling, een drukke groep vrijwilligers die helpen de bioscoop draaiende te houden. Ze hebben acht betaalde medewerkers en 60 tot 70 vrijwilligers in de leeftijd van 14 tot 80 jaar.
Een daarvan is Lola, 19, die zegt: “Er waren heel veel mensen van rond mijn leeftijd die op de Plaza begonnen en hun leven veranderden.”
Ze legt uit hoe het bij sommigen vertrouwen wekte en focus bood: “Ik ben opgegroeid in de buurt van de bioscoop, maar voelde me altijd een beetje ver verwijderd van de gemeenschap. Door daar vrijwilligerswerk te doen, leerde ik de omgeving kennen van andere vrijwilligers en daardoor voelde ik me echt verbonden.
“Alles op de Plaza draait om de gemeenschap en het organiseren van gemeenschapsevenementen en het laag houden van de kosten, zodat het toegankelijk is voor mensen.”
Kaartjes voor een gemeenschapsbioscoop kunnen vaak goedkoper zijn dan die voor reguliere locaties. Kaartjes bij de King’s Lynn Community Cinema Clubeen non-profitorganisatie, kost ongeveer £ 2,50 per film als je een seizoenslidmaatschap van £ 20 afsluit. Hiermee heb je gratis toegang tot alle films, ongeveer acht per seizoen, en er zijn twee seizoenen per jaar. Daglidmaatschap betekent dat je een film kunt kijken tegen € 6,- aan de deur.
Ondertussen is de Queer Boots filmclub in Lancaster, dat al iets meer dan een jaar bestaat en zichzelf omschrijft als “een samenwerkende gemeenschapsfilmgroep die zich toelegt op het vertonen en bespreken van films die de queer-ervaring benadrukken”, biedt een ‘pay-what-you-can’-optie, zodat mensen niets missen.
Deze maand viert de Britse gemeenschapscinema het 100-jarig jubileum van de lancering van de eerste Britse filmmaatschappij op 25 oktober 1925. Het geesteskind van culturele visionairs, waaronder de filmmakers Ivor Montagu en Anthony Asquith, de kunstenaar Augustus John en de econoom John Maynard Keyneshet hield zijn eerste vertoning in Regent Street, centraal Londen, waar onder meer de Duitse stille anthologiefilm van Paul Leni uit 1924, Waxworks, werd vertoond.
“Gemeenschapsbioscopen bieden betaalbare, lokale, veilige ruimtes waar mensen samen, als publiek, films kunnen zien”, zegt Jaq Chell, de CEO van Bioscoop voor iedereen, de nationale liefdadigheidsinstelling voor de ondersteuning en ontwikkeling van gemeenschapscinema. “Ze hebben een belangrijke impact op de filmindustrie, op filmeducatie, op de toegang tot kunst en cultuur en op het leven van mensen.”
Er zijn meer dan 1.600 communityschermen in het Verenigd Koninkrijk, en a Festival van de gemeenschapscinemadat loopt tot december, viert dit jubileum.
Giles Conlon, 48, uit Banbridge in County Down, Noord-Ierland, is niet verrast door de groeiende belangstelling voor deze filmbeweging. Hij heeft meer dan 25 jaar in de filmtentoonstellingsindustrie gewerkt. Hij begon zijn carrière in bioscoopcomplexen en werkte in onafhankelijke reguliere bioscopen.
Sinds 2024 is hij werkzaam als coördinator bij de Gemeenschapsbioscoop in Newcastle en vorig jaar opgericht Banbridge Cgemeenschap CBedankt – een kleinschalige pop-up met maandelijkse vertoningen in een restaurant.
“Ik denk dat dit nu is waar het hart en de liefde voor cinema echt liggen”, zegt Conlon. “De bioscopen en de grote ketens doen wat ze doen, maar ik denk dat voor de mensen die er werken en voor de mensen die erheen gaan, de beste ervaring vandaag de dag is met gemeenschapsbioscopen.”
Dit is iets dat aansluit bij degenen die betrokken zijn bij gemeenschapsbioscopen en reageerden op een online oproep. Velen spraken over hoe het mensen bij elkaar bracht en kansen creëerde voor nieuwe vriendschappen.
Het stelde hen ook bloot aan films die ze misschien niet hadden uitgekozen om te zien, maar waar ze blij mee waren dat ze dat deden. De King’s Lynn Community Cinema Club heeft bijvoorbeeld films vertoond uit negen landen, waaronder Iran Mijn favoriete taart.
Mensen gaven gemeenschapsbioscopen ook de eer om films toegankelijk te maken. Veel groepen noemden de discussie na de film een belangrijk onderdeel van een succesvolle vertoning. Anderen vertelden over het plezier dat ze hadden tijdens thema-verkleedavonden. De Queer Boots Film Club had bijvoorbeeld een Rocky Horror-dress-up met vertoning.
Een andere populaire film was Mooi ding. “De aanwezigen waren erg onder de indruk van de authenticiteit van de coming-of-age-ervaring van de arbeidersklasse”, zegt Sam Gibbons, die de club heeft opgericht.
Ondertussen is de Harrogate Filmverenigingdie de nadruk legt op World Cinema, vertoonde de animatie Mavka: Het boslied voor Oekraïense gezinnen in de omgeving.
Volgens Cinema for All is 31% van de gemeenschapsschermen actief op het platteland, vergeleken met slechts 3% van de commerciële locaties.
In de stad Cromarty in de Hooglanden, die 700 inwoners telt, heeft een klein team gewerkt aan het veiligstellen van de financiering voor de bouw van het 35 zitplaatsen tellende Cromarty Cgemeenschap CBedankt.
Tanya Karlebach, curator van de Cromarty en Resolis Film Society, een liefdadigheidsinstelling, zegt dat de bioscoop een waardevol onderdeel van de gemeenschap is geworden.
Na een vertoning van het drama Geluid van metaalze herinnert zich hoe ze naar de vrijwilligers en het publiek keek en besefte “hoe belangrijk het is om derde ruimtes te hebben waar mensen verbinding kunnen maken”.
Veel van de gemeenschapsbioscopen zamelen af en toe ook geld in voor goede doelen met hun vertoningen, terwijl andere trainingen aanbieden.
Neem de Ramsgate gemeenschapsbioscoopBijvoorbeeld. Evenals het vertonen van films, waaronder Zusters met transistorsHet is een documentaire over de onbezongen heldinnen van de elektronische muziek en biedt onderdak aan clubs, waaronder een club voor jeugdfilmmakers, die gratis is voor lokale jongeren en toegang biedt tot professionele mentoren van filmmakers.
Wat Lola betreft, ze is weg naar de universiteit, maar heeft haar vrijwilligersdienst op de Plaza gereserveerd voor als ze thuiskomt. “De Plaza is gebouwd op al dit werk dat mensen geheel gratis hebben gedaan”, zegt ze. “Het wordt onderhouden door mensen die het voor de lol doen, helemaal gratis. Het is als een monument voor vriendelijkheid en gemeenschap.”



