‘Wie zijn de bank? Wij zijn de bank!’ ABN Amro-medewerkers staken, en dat is voor het eerst deze eeuw
‘Actie, actie, actie!’ In park de Koekamp in Den Haag staan deze regenachtige, winderige dinsdagmiddag duizenden in rode hesjes gehulde schoonmakers, docenten en ambtenaren om te protesteren tegen de bezuinigingen van het kabinet op de sociale zekerheid.
Tussen die rode hesjes zingt één beroepsgroep het minst makkelijk mee met de leuzen: de bankmedewerkers van ABN Amro. Zo’n 170 van hen staken deze dinsdag, en dat is voor het eerst deze eeuw. Er zitten hypotheekmedewerkers tussen, websitebouwers, witwasbestrijders – niet traditioneel mensen die worden geassocieerd met actievoeren. Wat brengt hen hier?
De hoogte van het loon is onder deze groep een minder grote zorg dan voor sommige andere aanwezige beroepsgroepen. De meesten hier hebben een „goed” salaris, zegt Matthijs Marks (31), platform engineer bij de bank. „Maar we zijn solidair met de rest van Nederland.”
Op de achtergrond speelt er meer. Er is onvrede binnen de bank, vertellen aanwezige medewerkers. De komende tijd verdwijnen er ruim 5.000 banen. „Dan zou het zomaar kunnen dat je toch een beroep moet doen op een uitkering”, zegt Marks. En medewerkers zijn boos over de cao – waarin nu slechts 1,5 procent loonstijging is afgesproken, ondanks miljardenwinsten bij de bank.
Voor Philbert de Zwart (52) is het de eerste keer dat hij staakt. Hij werkt in de fraudebestrijding en staat onder het drukbevolkte ABN Amro-tentje. „Ik dacht altijd, ik werk in de IT en IT’ers zijn schaars. Dus dat komt wel goed.” Maar nu kunstmatige intelligentie „gepusht” wordt, is hij daar niet zo zeker van. Vorige week gaf hij een presentatie aan zijn teamleden over de staking. „Ik ben nog nooit zo zenuwachtig geweest.”
Dat hoorde Rowan Verbraak (31), website- en appontwerper bij de bank en als FNV-kaderlid intensief betrokken bij de staking, de laatste tijd vaker. Veel medewerkers die hij sprak, hadden het gevoel dat staken niet bij bankiers hoort, vertelden ze hem. „Ze zeiden: wat zal mijn leidinggevende hier wel niet van vinden? Of mijn klanten?”
Cupcakes en een petitie
Het balletje begon te rollen rond mei, zegt Verbraak, toen er nieuwe cao-onderhandelingen waren. Verbraak en een groepje van dertien actieve leden deelden flyers uit, maakten cupcakes, stuurden mails en een petitie rond. „En we waren gewoon heel veel aan het praten”, zegt Verbraak. „Dan wordt het vanzelf een gespreksonderwerp.” Dat merkte De Zwart ook, toen hij zijn presentatie gaf. „Ik dacht: bij een bank werken alleen maar rechtse types. Maar er werd eigenlijk vooral positief gereageerd.”
Toch is het niet voor het eerst dat bankpersoneel staakt. Al in 1926 protesteerden medewerkers van de Rotterdamse Bankvereeniging tegen het uitblijven van de ‘dertiende maand’. Al was deze werkonderbreking met twee minuten wel de kortste staking in de Nederlandse geschiedenis, schrijft historicus Sjaak van der Velden in zijn proefschrift over stakingen in Nederland.
Van der Velden telde in totaal twaalf naoorlogse stakingen van bankmedewerkers. Medewerkers van ABN Amro (en de twee banken die in 1991 fuseerden om ABN Amro te worden) staakten drie keer eerder, onder meer voor loonsverhoging, voor een 36-urige werkweek en tegen de fusie. De laatste keer was in 1993.
„Historisch gezien zijn bankmedewerkers niet de mensen die ieder jaar hun werk neerleggen”, zegt Rosa Kösters, historicus bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis en gespecialiseerd in stakingen. Daarbij wordt eerder gedacht aan treinpersoneel (die staken woensdag) en havenmedewerkers (die legden vorige week het werk neer).
Toch komen acties vanuit de dienstensector steeds vaker voor, zegt Kösters, bijvoorbeeld in het onderwijs en de zorg. „Het beeld van de klassieke staking door fabrieksmedewerkers klopt allang niet meer. Sinds de jaren zeventig de-industrialiseert Nederland en wordt Nederland steeds meer een diensteneconomie, het is dan ook niet gek dat je stakingen vanuit die sectoren vaker ziet.”
Kunstmatige intelligentie
„Wie zijn de bank? Wij zijn de bank!”, klinkt het bij het ABN Amro-tentje op de Koekamp. De sfeer zit er inmiddels goed in, toch vinden sommige medewerkers het nog spannend om hier te zijn. Twee vrouwelijke collega’s van in de zestig staan zij aan zij bij de tent, ze kijken stilletjes toe terwijl de vakbondsleden op het veld vanaf het podium worden opgezweept.
De vrouwen werken als klachtenbehandelaar en bedrijfsanalist bij ICS, een dochteronderneming van ABN Amro waarvan een groot deel van de activiteiten vanaf 2028 zal worden uitbesteed. Na lang twijfelen – „Hoe weten we dat je wel echt bij NRC werkt?” – willen ze wel praten met de verslaggever, maar niet met hun naam in de krant. En ze willen zijn perskaart zien.
Eerst waren ze niet van plan om mee te doen, vertellen ze. Uiteindelijk lieten ze zich toch overtuigen door de kaderleden om mee te komen. „Door de uitbesteding dreig ik mijn baan te verliezen”, zegt een van de vrouwen. „Ze willen gaan werken met AI.” Hun namen zijn wel bekend bij de redactie.
De afgelopen tijd schoten ze zelfs andere collega’s aan om ze te overtuigen om mee te staken. „Maar toen werd er zo mat gereageerd, terwijl het om onze rechten gaat.”
Ook platform engineer Matthijs Marks ziet dat de die hard bankiers niet aanwezig zijn, maar hij is desondanks blij met de opkomst. „Het is goed om te weten dat we in staat zijn om te mobiliseren.” Even later staan de twee ICS-vrouwen nog altijd zij aan zij bij het ABN Amro-tentje. „Wat gaan we doen!”, roept SP-leider Jimmy Dijk vanaf het podium. „Winnen!”, roepen ze nu zachtjes mee.
