Vertaald door: Hamed Ahmed
De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) onthulde in een rapport dat sinds begin 2025 meer dan 1.200 gezinnen de ontheemdenkampen hebben verlaten, van wie de meerderheid terugkeerde naar de gouvernementen Nineveh en Salah al-Din. Tegelijkertijd heeft het totale aantal ontheemden dat de kampen sinds januari 2024 heeft verlaten ongeveer 10.802 gezinnen bereikt. De organisatie gaf aan dat de kwestie van huisvesting nog steeds een van de meest prominente behoeften is die door terugkerende gezinnen wordt gemeld, aangezien 67% van deze gezinnen in gasthuizen of in huurwoningen woont.
Er zijn nog steeds 1.031.475 binnenlandse ontheemden in Irak, waaronder 102.530 mensen die in 20 ontheemdenkampen in de Koerdische regio van Irak wonen. Onder deze groep leven 19.337 ontheemde gezinnen – bestaande uit niet minder dan 93.000 individuen – in 15 kampen in het Dohuk-gouvernement en de regering van Zakho, terwijl 1.062 gezinnen (5.363 individuen) in twee kampen in het Erbil-gouvernement verblijven, en 912 gezinnen (4.556 individuen) in drie kampen ten oosten van Mosul.
Uit het rapport blijkt dat sinds begin 2025 1.221 gezinnen (5.580 personen) de kampen hebben verlaten, en dat de meerderheid is teruggekeerd naar hun herkomstgebieden, vooral de gouvernementen Nineveh, Saladin en Erbil. Dit brengt het totale aantal ontheemden dat de kampen sinds januari 2024 heeft verlaten op 10.802 gezinnen, oftewel iets minder dan 50.000 individuen.
Sinds 2020 faciliteert IOM de implementatie van het Voluntary Relocation Program (FVM), dat ontheemden in Irak helpt terug te keren naar hun gebied van herkomst of hun verblijfplaats op een veilige en vrijwillige manier te veranderen. Dit programma is bedoeld om individuen en gezinnen te ondersteunen die bereid zijn ontheemde gebieden te verlaten en hun leven weer op te bouwen in hun oorspronkelijke gemeenschap of op nieuwe locaties buiten de kampen.
Sinds 12 juli 2024 zijn de overheidsprocedures voor het uitchecken uit ontheemdenkampen opgeschort. Tot nu toe blijft de Internationale Organisatie voor Migratie het enige officiële kanaal om de kampen te verlaten, aangezien het Ministerie van Migratie en Ontheemding de uitcheckdiensten nog niet heeft hervat.
De Internationale Organisatie voor Migratie stelt in haar rapport dat haar programma voor het faciliteren van vrijwillige terugkeer tot juli 2025 is opgeschort, in afwachting van de noodzakelijke goedkeuringen voor toegang tot kampen en locaties voor informele ontheemding. Vóór de opschorting vertrokken 904 jezidi-families (5.424 mensen) vanuit kampen in het gouvernement Dohuk naar Sinjar en Al-Baaj, via het vrijwillige terugkeerprogramma in 2025.
Het rapport gaf aan dat de onzekerheid rond de opschorting van financiële subsidies voor degenen die vertrokken, een negatieve invloed had op de wens van ontheemde gezinnen om terug te keren. Ondanks hun registratie staan veel ontheemde gezinnen nog steeds op de wachtlijst en hebben ze de subsidie nog niet ontvangen. Deze dubbelzinnigheid droeg bij aan de aarzeling van gezinnen om na te denken over het verlaten van de kampen.
De situatie in de ontheemdenkampen in Irak bleef in 2025 grotendeels stabiel, waarbij de diensten grotendeels werden verleend door overheidsinstanties, ondersteund door een reeks humanitaire actoren. Verminderingen in de humanitaire hulp hebben geleid tot tekorten in de hulp, vooral in de gezondheidszorg, en vooral in de geestelijke gezondheidszorg, wat de situatie voor velen, vooral jezidi-vrouwen, heeft verergerd.
De situatie in de kampen in het oosten van Mosul blijft verslechteren, omdat de levensstandaard lager blijft in vergelijking met andere kampen. Gezien de beperkingen die worden opgelegd aan de verplaatsingen van bewoners buiten het kamp, zijn de bewoners volledig afhankelijk van de kampdiensten, die intermitterend en onbetrouwbaar blijven.
De recente aankondiging door het Ministerie van Migratie en Ontheemding dat degenen die tot eind 2025 in de kampen blijven, als geïntegreerd, gevestigd en niet langer ontheemd zullen worden beschouwd, heeft de angst en onzekerheid onder de ontheemdengemeenschap vergroot, wat de frustratie heeft vergroot. Voor bewoners van de kampen in Oost-Mosul is integratie in de ontheemdenzone een uitdaging gezien hun gebrek aan bewegingsvrijheid. De aankondiging heeft tot bezorgdheid geleid dat dit de tijd die nodig is om hun complexe problemen op te lossen alleen maar zal vergroten.
Nu de winter nadert, is er een dringende noodzaak om de omstandigheden van onderdak en de toegang tot verwarmingsmaterialen en brandstof te beoordelen, en om materialen te leveren voor rehabilitatie of woningverbetering, aangezien veel gezinnen nog steeds in door het Ministerie van Migratie en Ontheemding geleverde tenten wonen die hun nuttige leven hebben overleefd, waardoor ze ongeschikt zijn voor branden en extreem weer. Er is nog steeds een gebrek aan budget om deze te vervangen, en deze risico’s worden vergroot door de verouderende en overbelaste elektrische infrastructuur, die al tot verschillende verwoestende branden heeft geleid.
Huisvesting blijft een van de meest prominente behoeften van terugkerende, intern ontheemde en lokaal geïntegreerde gezinnen. Aanvankelijk werd 70% van de gezinnen gehuisvest zonder huur te betalen of accommodatie te huren bij familieleden of uitgebreide familie, terwijl 6% in tenten of informele nederzettingen verbleef. Negen maanden later zijn deze percentages nog steeds weinig veranderd: 67% van de gezinnen huurt of huurt nog steeds. Onder de gezinnen die informele woningen huurden, onderdak verleenden of er in woonden, daalde het percentage mensen dat bang was voor uitzetting van 37% naar 31%. Terwijl 85% van de gezinnen zich aanvankelijk ‘thuis’ voelde, gaf 15% aan zich ontheemd te voelen vanwege gebrek aan huisvesting of verhuizing. Tegen het einde van de periode meldde 90% van de gezinnen dat ze zich gesetteld voelden in hun huidige woonplaats.
Over de internationale website “Relief Web”.
