Nigeria maakt zich klaar voor ‘Afrika’s grootste beursgang ooit’

Het moet, aldus Afrika’s rijkste man, een beursgang van „de gewone man” worden. „Onze chauffeurs, koks, bedienden en managers moeten allemaal de kans hebben een aandeel in deze raffinaderij te bezitten”, sprak de Nigeriaanse magnaat Aliko Dangote (68) aan de vooravond van wat mogelijk de grootste beursgang ooit op het continent gaat worden, die van Dangote Petroleum Refinery & Petrochemicals, de inmiddels belangrijkste tak van zijn Dangote Group.

Deze maandag hoopt Dangote aan de aandelenbeurs in Lagos omgerekend zo’n 1,6 miljard euro op te halen om zijn ambities voor deze tak – met een omzet in de eerste helft van dit jaar van bijna 14 miljard dollar – in Nigeria en elders op het continent te helpen financieren. Voorop staat de uitbreiding van zijn nog geen drie jaar oude olieraffinaderij in het Nigeriaanse Lekki, nu al de grootste op het continent, met drieduizend werknemers en een capaciteit van ruim 650.000 vaten olie per dag, die worden verwerkt tot benzine, diesel en kerosine.

Sinds de spanningen rond de Straat van Hormuz heeft deze raffinaderij van Dangote de go-to-man gemaakt voor zowel Afrika als Europa. Zo is hij inmiddels Europa’s belangrijkste leverancier van vliegtuigkerosine.

Maar de ambities van de magnaat, die eerder een fortuin vergaarde in onder meer de cement- en suikerindustrie, reiken verder. Zo begint eind deze maand aan de Keniaanse kust de bouw van een tweede olieraffinaderij, net zo groot als die in Lekki nu (geschatte kosten 14,5 miljard euro), terwijl in Ethiopië de bouw is begonnen van een kunstmestfabriek die, wederom, één van de grootste op het continent moet worden (à 1,4 miljard euro).

Zoom in

Al deze projecten moeten Afrika minder afhankelijk maken van import, benadrukte Dangote bij een tekenceremonie voor de beursgang. Van het lonkende nog veel grotere zakelijke succes van zijn raffinaderij- en petrochemietak wil hij „gewone Afrikanen” laten meeprofiteren – via de uitgifte van aandelen. „We creëren grote bedrijven en we willen niet de enigen zijn die daar beter van worden.”

Alle financiële ogen van Afrika zijn komende maandag dan ook gericht op de beurs in Lagos waar Dangote Petroleum Refinery & Petrochemicals ruim vier miljard aandelen zal uitgeven à 525 naira, zo’n 36 eurocent, met een minimumafname van tien. „Dat is heel cheap”, zegt bankier en analist Bismarck Rewane telefonisch vanuit Lagos, een stad waar volgens een recent rapport 80 procent van de werkenden minder dan 60 euro per maand verdient. „Vandaar dat er zoveel euforie omheen is ontstaan.” Een aandeel met een dergelijk ontploffingspotentieel is zeldzaam op de Nigeriaanse beurs.

De afgelopen maanden leidden speculaties over de beursnotering van Dangotes raffinaderij in Nigeria dan ook tot een dusdanige gekte dat toezichthouder Securities and Exchange Commission (SEC) in juni met een waarschuwing kwam. Daarin hekelde de commissie de „ongezonde en manipulatieve praktijken”, wijzend op onder meer flyers van effectenmakelaars die rondgingen in WhatsApp-groepen, met beloftes dat mensen zich via hen vroegtijdig voor de uitgifte konden inschrijven.

Op dat moment, schreef de SEC, had zij überhaupt nog geen verzoek van het oliebedrijf voor een beursgang ontvangen. Laat staan dat deze was goedgekeurd. Dat verzoek kwam later wel en kreeg vorige week groen licht. In de aanloop versoepelde Nigeria’s nationale pensioencommissie alvast de regels voor beleggingen in aandelen, zodat ook pensioenfondsen straks kunnen deelnemen.

Telefoon die ‘non-stop’ overgaat

Met de beursgang zet Dangote in op een waardering van bijna 50 miljard dollar (zo’n 33 miljard euro) voor de Dangote Petroleum Refinery & Petrochemicals. Hoewel sommige analisten zich afvragen of dat niet te hoog is, gezien de volatiliteit van de markt, wijst de tycoon graag op zijn telefoon die ‘non-stop’ overgaat. Niet alleen kopers voor benzine en kerosine melden zich, maar ook beleggers die in hem willen investeren.

Zo vertelde de Nigeriaanse zakenman Femi Otedola met sjeu aan journalisten hoe hij bij de tycoon erop aandrong („Ik ben wel 25 keer bij hem langsgeweest”) om hem 100 miljoen dollar in de raffinaderij te laten investeren. Otedola is de voorman van de holding die ook First Bank omvat, één van Nigeria’s grootste banken. Hij had zijn ogen gericht op een onderhandse aandelenplaatsing – de verkoop van nieuwe aandelen aan een beperkte groep, meestal grote institutionele beleggers – die in juli voorafgaand aan de beursgang plaatsvond.

Otedola was niet de enige. Volgens een verklaring van Dangote Petroleum Refinery & Petrochemicals, het dochterbedrijf waaronder de raffinaderij valt, overtrof de vraag naar de aandelen voorafgaand aan de onderhandse plaatsing bijna vier keer de hoeveelheid die beschikbaar was. Het bedrijf haalde 2,1 miljard euro op. Daar kwam later nog de garantie van twee investeringspartijen bij om zich samen voor omgerekend 350 miljoen euro aan aandelen in te schrijven bij de aanstaande beursgang, een zogenoemde onderschrijving.

Zoom in

Zoom in

Een olieopslagtank van een van Dangotes bedrijven. En rechts een olieschip bij een raffinaderij van Dangote, allebei in Lagos.

Foto Sodiq Adelakun/REUTERS

Het tekent het vertrouwen dat Dangote heeft weten te wekken met wat velen – hemzelf inbegrepen – zagen als zijn grootste zakelijke gok. Toen de tycoon ruim een decennium geleden aankondigde een megaraffinaderij te willen bouwen in een moeras net buiten Lagos, werd hij voor gek verklaard. Banken wilden nauwelijks krediet verstrekken. Het merendeel van de benodigde 17 miljard euro kwam uit zijn Dangote Groep, het conglomeraat dat hij de afgelopen decennia opbouwde en dat nu alles van cement en kunstmest tot energie bestrijkt.

Met de raffinaderij wilde Dangote een van Nigeria’s grootste kwalen oplossen: nergens in Afrika wordt zoveel olie opgepompt als hier – zo’n 1,6 miljoen vaten per dag – maar zonder werkende raffinaderijen van naam moest het land bijna al zijn benzine importeren. Moest, want inmiddels is Nigeria, dankzij Dangotes raffinaderij, een exporteur.

Sinds begin dit jaar is het megacomplex volledig operationeel. Met de productie van ruim 650.000 vaten per dag, is de Dangote-raffinaderij een van de grootste ter wereld. Alleen de raffinaderij van de Indiase tycoon Mukesh Ambani komt daar (ver) boven, met een capaciteit van 1,4 miljoen vaten olie per dag. Een groot deel van Dangote’s verwerkte olie gaat naar de Nigeriaanse markt, maar sinds de Amerikaanse aanvallen op Iran en de afsluiting van de Straat van Hormuz wordt vanuit heel Afrika en Europa bij hem aangeklopt.

„Het is een crazy situatie momenteel”, zei de tycoon in maart tegen een Economist-journalist. „Mensen zijn bereid elke prijs te betalen.” De afgelopen twee jaar groeide zijn eigen vermogen volgens zakenblad Forbes van 12 miljard tot 27,5 miljard euro.

Dangote wil de capaciteit van zijn Lekki-raffinaderij, waar ook polypropyleen voor plastic en kunstmest wordt geproduceerd, nu verdubbelen tot 1,4 miljoen olievaten per dag, evenveel als de capaciteit van Ambani’s Jamnagar. Zijn nieuwe raffinaderij in Kenia moet vooral Oost-Afrika bedienen, waar leiders hem de afgelopen maanden het hof maakten. De komende jaren wil de zakenman op deze wijze in totaal bijna 40 miljard euro in Afrikaanse projecten steken. „Als wij Afrikanen niet de leiding nemen in industrialisering van ons continent, dan zal Afrika nooit industrialiseren”, zei hij hierover tegen de Economist.

Monopolieposities

Er is ook een schaduwzijde. Critici wijzen erop dat de handelaar uit Nigeria’s noordelijke stad Kano alleen de magnaat kon worden die hij nu is dankzij zijn warme banden met Nigeria’s politieke leiders. Dat leverde de zakenman niet alleen gunstige belastingafspraken op, maar, crucialer, ook monopolieposities. Eerst voor zijn cement- en suikerdivisies, en nu ook, klinkt het verwijt, voor Dangotes olieraffinaderij.

Ook is Dangote verwikkeld in allerlei rechtszaken en ruzies. Een daarvan is met de toezichthouder van Nigeria’s oliesector, die strengere regels wil om „concurrentieverstorende praktijken” tegen te gaan, terwijl Dangote een uitzonderingspositie wil. Eerder dit jaar sleepte hij de toezichthouder voor de tweede keer voor de rechter omdat zij importlicenties voor brandstof had afgegeven. Dit zou zijn raffinaderij „ondermijnen”.

Voor het gros van de 240 miljoen Nigerianen heeft Dangote misschien één probleem opgelost: het steeds terugkerende brandstoftekort waar Nigeria mee kampte. Maar daar kwam een nieuw probleem voor in de plaats: de prijs aan de pomp. Die steeg de afgelopen jaren fors nadat een kostbare brandstofsubsidie werd geschrapt en de prijzen geliberaliseerd. Dangotes raffinaderij, de grootste leverancier van diesel en benzine, is daardoor de belangrijkste bepaler van de prijzen.

Het tekent de twee gezichten van de tycoon die Nigerianen kennen, zegt Ikemesit Effiong, analist bij SBM Intelligence, een consultancykantoor in Lagos. „Hij zet zichzelf neer als een ‘nuchtere man van het volk’-zakenman. Iemand die bedrijven runt die inspelen op de dagelijkse behoeften van Nigerianen. Maar hij is ook door en door een kapitalist die ervoor zorgt dat zijn bedrijven zoveel mogelijk winst maken.”

Het verklaart volgens de analist mede de buzz rondom Dangotes aanstaande beursgang. „Veel Nigerianen zien hem toch als voorbeeld van iemand die door veel toewijding relatief moeilijke dingen gedaan krijgt, in een complexe context als Nigeria.” Een deel is ook Fear Of Missing Out, zegt investeringsanalist Adelokiki Gbemisola. ”De belangstelling voor de aandelen groeit al maanden. Niemand wil degene zijn die achteraf moet zeggen dat hij niet heeft meegedaan.”

Maar een beursgang van het volk? Zo zou Effiong het niet willen noemen. „Dangote weet hoe hij iets moet verkopen. Het is politiek correct om te zeggen dat hij wil dat ook chauffeurs en koks in zijn bedrijf kunnen investeren. Maar hij weet dat als de beurs maandag opengaat, het verkoopbedrag van zijn aandelen door het dak zal gaan.”

Zoom in

Dangote heeft al gehint dat het niet bij deze beursgang zal blijven. Uiteindelijk wil hij zijn Dangote Petroleum Refinery & Petrochemicals ook in Londen naar de beurs brengen. Dat hij nu in eerste instantie voor Lagos kiest, lijkt deels een strategische keuze: de raffinaderij draait nog maar net op volle capaciteit. Maar de keuze is ook ideologisch. „We willen dat dit aandelen worden zoals die van Amazon of Apple”, zei Dangote in juni tegen journalisten. „Dat is wat we naar Afrika willen brengen.”

Geef cadeau





Deel





Mail de redactie