De Tweede Wereldoorlog opnieuw uitgevonden als musical, nu met een brandend vliegtuig en een echte trein

Terwijl vier acteurs op deze repetitiedag van de musical 40-45 zingen een zoet slapsticknummer over trouwen, ze dansen een swingende wals over een houten platform in een romantische picknickscène. Halverwege het nummer begint het platform plotseling te bewegen, samen met acht stands die in een halve cirkel om het platform heen zijn opgesteld. De stands bewegen uit elkaar en draaien, zodat ze tegenover elkaar staan ​​met het platform in het midden. Precies op de laatste noot van de muziek komen de acteurs, het platform en de stands tegelijkertijd tot stilstand.

“Oh, wat leuk,” zegt actrice Niniane Everaert (die ‘Marie’ speelt) na het nauwkeurig getimede einde. De acteurs – nog steeds in spijkerbroek of sportkleding – blijven staan ​​en luisteren naar de instructies van co-regisseur Tijl Dauwe. Dan klinkt er een luide hoorn door de zaal, een signaal dat de tribunes weer in beweging komen. De acht taartvormige tribunes worden aangestuurd door een lasergestuurd navigatiesysteem. Wie niet overreden wil worden, moet opletten. Als alles weer in de beginpositie staat, begint het nummer opnieuw.

Everaert en haar collega’s repeteren in de Midden Nederland Hallen in Barneveld, en voor het eerst met alle technische hoogstandjes. Hier in september 40-45 in première, een musical over de Tweede Wereldoorlog geproduceerd door Studio 100. Speciaal voor de musical werd op het terrein van de zalen een enorm theater gebouwd, dat zich van binnen het best laat omschrijven als een imposante zwarte doos van 85 meter breed, 75 meter diep en 20 meter hoog.

Dorian Bindels en Soy Kroon nemen weer plaats op het picknickplatform, naast Niniane Everaert (Marie) en Gaia Aikman (Leah). Hoofdrolspelers Bindels en Kroon spelen de Rotterdamse broers Dirk en Louis in de musical. Naast broers zijn ze ook boezemvrienden, die “elkaars lief en leed delen” tot de Tweede Wereldoorlog uitbreekt en ze allebei “een andere kant van de strijd” kiezen, hoor je de voice-over zeggen in de trailer van de musical. Universitair student Dirk sluit zich aan bij de nazi’s, automonteur Louis sluit zich aan bij het verzet.

De musical moet een spektakel worden. De toeristenindustrie van Barneveld ruikt kansen: restaurants bieden menu’s aan met gerechten uit de jaren veertig (45 euro voor 4 gangen) en er zijn speciale 40-45 hotelarrangementen.

Brandend vliegtuig

“Oh, daar gaat-ie”, zegt Marco de Koning, woordvoerder van Studio 100, terwijl hij op een van de tribunes in de enorme theaterzaal klimt en deze naar voren rolt, waarna de liefdesscène en het bijbehorende liedje nogmaals worden afgespeeld. Het idee is om de bezoeker visueel mee te nemen in het verhaal. Grote mobiele LED-schermen worden gebruikt als decor en om archiefbeelden uit de Tweede Wereldoorlog te tonen.

De rekwisieten zijn zoveel mogelijk authentiek. Vintage kleding hangt klaar op een rek in een van de hokjes naast de speelkamer en de acteurs gebruiken echte wapens, die klaarstaan ​​in de coulissen. Bezoekers zien fietsen, auto’s uit de jaren 40 en een echte trein voorbijkomen. “En we hebben een bommenwerper over het publiek vliegen,” vertelt De Koning enthousiast. Hij wijst naar een groot modelvliegtuig dat aan de ene kant van de kamer aan het plafond hangt. En voor wie nog niet gefascineerd is, zijn er de special effects. “Er komt vuur uit de gaten die je daar ziet,” zegt De Koning terwijl hij wijst naar een paar nauwelijks zichtbare gaten in de vloer. In een van de laatste scènes stort een Spitfire, een Brits gevechtsvliegtuig, neer en staat al te branden op het ‘toneel’.

Het gezang van de repeterende acteurs klinkt mager, totdat De Koning naar een koptelefoon wijst. Wie die opzet, hoort ineens het gezang kristalhelder, zelfs gefluister, plus een orkest en fluitende vogels als Dirk Marie ten huwelijk vraagt. “Dat moest gebeuren”, zegt De Koning. “In een ruimte als deze is het niet mogelijk om het geluid met speakers over te brengen.

Studio 100 heeft ervaring met megamusicals. In Nederland is de studio vooral bekend van K3, Kabouter Plop, Mega Mindy en de Plopsaland-pretparken, maar in België heeft het entertainmentbedrijf van Gert Verhulst ook een aantal musicals voor volwassenen en ‘spektakelmusicals’ geproduceerd. In 2008 produceerden ze Daenseen musical over 19e-eeuwse fabrieksarbeiders gebaseerd op de historische roman Pieter Daens door Louis Paul Boon. In 2014 volgde 14-18over de Eerste Wereldoorlog. Vanwege het grote succes werd er een vervolg gepubliceerd: 40-45De show trok in België ruim 750.000 bezoekers en daarom besloot Verhulst het evenement naar Nederland te halen.

Soldaat van Oranje

Bewegende tribunes, bijzondere decors, spectaculaire taferelen, waar kennen we dat van? Volgens De Koning is het concept voor 40-45 niet van Soldaat van Oranje gekopieerd – de immens populaire musical over de Tweede Wereldoorlog die al 14 jaar in Nederland draait. Kennelijk is er behoefte aan nog een musical over de oorlog, zegt De Koning. Want de eerste 85.000 kaarten zijn al verkocht en er zijn extra voorstellingen geboekt. “Grappig dat deze musicals met elkaar worden vergeleken”, zegt De Koning. “Er zijn zoveel films, tentoonstellingen en toneelstukken over de oorlog en je hoort die vergelijking nooit. Soldaat is qua vorm echt vernieuwend geweest in Nederland. Maar bij 40-45 er komt nog een schepje bovenop. Mensen denken misschien: ik heb Soldaat van Oranje al gezien. Maar het verhaal over twee broers die allebei een kant kiezen, is heel anders dan het verhaal over een verzetsheld.”

Hoe zorgen de makers ervoor dat het pretparkeffect niet de overhand krijgt op het overbrengen van emoties? Co-regisseur Tijl Dauwe, die tijdens de pauze even een frisse neus haalt, zegt: “De vorm die we hebben gekozen, is geen truc die je toepast, het is een manier om een ​​verhaal te vertellen.” Overigens is het woord ‘spektakel’ uit de titel geschrapt in de Nederlandse versie, waar het in België een ‘spektakelmusical’ heet. “Mensen bepalen zelf of ze het een spektakel vinden en bovendien is het in een land waar de Tweede Wereldoorlog nog springlevend is, niet helemaal op zijn plaats”, aldus De Koning.

Mensen denken misschien: Soldaat van Oranje heb ik al gezien, maar 40-45 is een ander verhaal

“Het is een zoektocht en een uitdaging geweest om het verhaal niet verloren te laten gaan”, zegt Dauwe. “Net als in een film kan het publiek grote beelden bekijken, maar in deze vorm kun je ook heel intiem gaan, net zo intiem als klein theater. Je zou verwachten dat de acteurs gigantisch spelen, maar omdat het publiek een koptelefoon op heeft, moet ik tijdens de repetities heel vaak tegen ze zeggen: kleiner, kleiner. Dat is ook heel fijn voor ze, het wordt puurder en dichterbij.”

Een bijkomend voordeel is dat deze vorm jongeren aanspreekt. “In Vlaanderen hebben we veel schoolkinderen naar het theater gekregen”, zegt Dauwe. “Van de tien voorstellingen per week waren er twee schoolvoorstellingen. Die zaten bomvol en ik dacht bij de eerste: die gaan schreeuwen en roepen. Dat was twee minuten zo en daarna gingen ze er helemaal in op.”

“Studio 100 zit ook in de pretparkwereld,” zegt De Koning, “en Gert Verhulst heeft zich op technisch vlak laten inspireren door pretparken.” Volgens De Koning is er niets mis met een pretparkervaring. “Hier is veel nagedacht over het creëren van een andere wereld waarin de bezoeker helemaal wordt ondergedompeld,” zegt hij. “Mensen moeten over hun puristen heen stappen en gewoon een leuke avond hebben.”

Delen





Stuur een e-mail naar de redactie