expert waarschuwt voor 4 signalen die je kunt her kennen

Ook jonge en sportieve Nederlanders kunnen trombose krijgen, waarschuwt de Trombosestichting. Rond Wereld Trombose Dag op 13 oktober vraagt de organisatie aandacht voor een aandoening die jaarlijks ruim 100.000 Nederlanders treft. Welke symptomen mag je niet missen?

Als je nu denkt: ik ben jong, leef gezond en beweeg regelmatig, dus dat gaat mij allemaal niet aan, dan heb je het mis. Trombose kan iedereen treffen, ook jonge en sportieve mensen. Zelfs bij baby’s komt het voor. Voor een aandoening die iedereen kan overkomen én ieder uur elf mensen treft, weten we er maar weinig van af. Wat gebeurt er bij trombose, wat maakt je vatbaar en welke klachten moet je (her)kennen?

Metro spreekt met directeur van Trombosestichting Nederland Tom Bos.

Wat gebeurt er in je lichaam als een bloedstolsel een bloedvat afsluit?

Je hart pompt je bloed door je lichaam en voorziet zo alle spieren van zuurstof en voedingsstoffen. Bij trombose blokkeert een bloedstolsel een bloedvat, waardoor het bloed niet meer verder kan stromen en er te weinig zuurstof op die plek in het lichaam komt. Dat kan overal in het lichaam voorkomen, van het oog tot de buik, de benen, longen en het hart, en leiden tot blijvende schade en zelfs tot overlijden.

„Dat bloed stolt, is in principe goed”, zegt Bos. „Als je je knie tot bloedens toe stoot, zorgt het stollen van het bloed ervoor dat de wond stopt met bloeden. Maar het kan ook zo zijn dat je lijf bloedstolsels aanmaakt zónder dat er een wond is. Dan is er sprake van trombose.”

Wat veel mensen zich volgens Bos niet realiseren, is dat het woord trombose ook schuilgaat achter een hartinfarct, herseninfarct of longembolie. „Dat zijn allemaal aandoeningen die ontstaan na een stolsel in een bloedvat.”

Deze 3 factoren vergroten de kans op trombose

Er zijn drie factoren die bepalen dat je een trombose krijgt, legt Bos uit:

1. Schade aan de wand van het bloedvat. Bijvoorbeeld door een wond, aderverkalking of een operatie. 
2. Stroomsnelheid van het bloed. Door immobiliteit kan je bloed langzamer gaan stromen, bijvoorbeeld door stilzitten tijdens een lange vlucht.
3. Samenstelling van het bloed. Door een infectie, hormonen (bijvoorbeeld in de anticonceptiepil of tijdens de zwangerschap) kan de samenstelling van je bloed veranderen.

„Een combinatie van deze factoren kan ertoe leiden dat bloed ongewenst gaat stollen en een vat afsluit.”

Trombose herkennen: 4 soorten alarmsignalen die je moet kennen

Volgens Bos is het belangrijk dat we ons ervan bewust zijn dat iedereen trombose kan krijgen. „Een gezonde leefstijl (lees: gezond en gevarieerd eten, op je gewicht letten, niet roken en genoeg bewegen) helpt om het risico te verkleinen, maar honderd procent voorkomen dat je het krijgt, kan niet.”

Dat maakt het belangrijk dat je je bewust bent van de klachten die kunnen optreden. Ook omdat de klachten weleens gemist worden. „Zelfs door de arts”, benadrukt Bos. Het kan dat slechts één van de symptomen optreedt, waardoor trombose niet als zodanig wordt herkend. Ook kunnen de klachten vaag zijn, en bijvoorbeeld beginnen met een lichte pijn in de borst. 

De pil, zwangerschap en lang stilzitten: wanneer neemt het risico toe?

Het risico op een trombose neemt toe bij eerdere trombose, erfelijke belasting (zoals factor V Leiden), zwangerschap, de pil, overgewicht, kanker of chemotherapie, een recente operatie en een leeftijd vanaf 40 jaar. 

Ook lange vluchten kunnen trombose veroorzaken, mede door de lage luchtdruk in een vliegtuig. „Bij meer dan vier uur vliegen krijgt ongeveer 1 op de 4500 mensen trombose, weten we uit wetenschappelijk onderzoek. Dat klinkt weinig, maar alleen al op Schiphol stapten in 2025 bijna 20 miljoen mensen op een intercontinentale vlucht. Reken maar uit, dan lopen de aantallen snel op.”

Waarom ook jonge sporters trombose kunnen krijgen

Trombose is absoluut niet iets dat alleen oudere mensen overkomt, zegt Bos stellig. „De risicofactoren stapelen zich met de leeftijd op, bijvoorbeeld omdat je aderen slijten, je minder mobiel wordt of je misschien een andere aandoening hebt, maar ik ken voorbeelden van jonge topsporters en mensen die na vlak een triatlon trombose kregen.” 

Ook voor (jonge) vrouwen die met de pil beginnen is het belangrijk alert te zijn. „Informeer of trombose voorkomt in je familie. Dan bestaat er een kans dat je erfelijk belast bent en kun je in overleg met de dokter beter een ander voorbehoedsmiddel gebruiken.”

Jaarlijks treft trombose ruim 100.000 Nederlanders; één op de vier overlijdt uiteindelijk aan de (in)directe gevolgen ervan. Het is een onderbelichte doodsoorzaak, meent Bos. „En wie trombose overleeft, kan last blijven houden van de gevolgen: tot wel 50 procent krijgt het posttrombotisch syndroom, met levenslange vermoeidheid, pijnlijke benen en een beperkt functioneren.” 

En dan is er nog de mentale impact, die ook onder jongere mensen groot is, weet Bos. „Na een trombose vertrouwen veel mensen hun lichaam niet meer. Hoe kan dit je opeens overkomen als je gewoon gezond bent? En kan het je weer overkomen? Daar moeten veel mensen psychisch overheen komen.”

Het is belangrijk dat mensen weten wat trombose is én op welke klachten je alert moet zijn. „En nog een tip voor iedereen die dit leest en binnenkort een lange vlucht maakt”, sluit Bos af, „draag ruimvallende kleding (dus geen strakke sportlegging), drink geen alcohol en wel veel water, span regelmatig je kuit- en bilspieren en strek om de één à twee uur je benen. Zo hou je je bloedsomloop stabiel. En gebruik geen slaappillen, want door die diepe slaap beweeg je niet.” 

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Reacties