Zorgen over recycle-afspraken voor ‘vies’ beton

• 

  Daniël Heeringa

  verslaggever

Nederland wil de betonsector verduurzamen en meer beton recyclen. Daarvoor zijn jaren geleden al afspraken gemaakt. Maar partijen uit de bouw- en betonsector vragen zich af of die afspraken wel haalbaar zijn. Dat blijkt uit een rondgang van Nieuwsuur.

Voor beton is zand en grind nodig en die grondstoffen zijn steeds schaarser. En dat niet alleen: de betonsector is, vooral door de productie van cement, verantwoordelijk voor ongeveer 8 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Daarom moet de sector veel duurzamer gaan werken.

In 2018 werd het Betonakkoord gesloten. Om de milieu-impact te verminderen, kwam er een reeks afspraken tussen bedrijven in de beton- en bouwsector, verschillende ministeries en Rijkswaterstaat. Oud-minister van Milieu Jacqueline Cramer is als voorzitter verantwoordelijk voor het uitvoeren van de plannen. “Iedereen wil dit. Dus ik heb geen tegenstand vanuit de markt. Maar we moeten zorgen dat het nu ook gebeurt.”

De afspraken gaan onder meer over duurzamer beton, de vermindering van CO2-uitstoot en het hergebruik van betonafval. Dat begint bij de sloop waar bouwbedrijven beton scheiden van ander puin. Dat materiaal kan in speciale installaties op de bouwplaats of bij recyclingbedrijven vervolgens verwerkt worden tot een grondstof voor nieuw beton.

Somi Lotfi, betonexpert van recyclingbedrijf Renewi, legt het uit: “Wij hebben een slimme techniek ontwikkeld om beton naar drie componenten te kunnen recyclen: gerecycled grind, gerecycled zand en gerecycled cementsteen. Die materialen zijn allemaal geschikt en van hoge kwaliteit om her te gebruiken in de beton- en cementindustrie.”

De Amsterdamse betonproducent Albeton is een van de bedrijven waar ze het gerecyclede grind – ook wel betongranulaat genoemd – verwerken tot nieuw beton. “Het gaat de menger in, komt in de vrachtwagens en gaat daarna naar de aannemers. En over vijftig tot honderd jaar kunnen we het weer slopen en hergebruiken.”

Een belangrijke afspraak in het Betonakkoord is dat in 2030 van het vrijkomende betonpuin en betonelementen 100 procent hoogwaardig wordt hergebruikt. Maar betrokkenen maken zich zorgen over de haalbaarheid daarvan. Edwin Zoontjes van Veras, de brancheorganisatie van sloopbedrijven, zegt dat verplichtingen in de bouwregelgeving ontbreken. “Er zijn nog geen eisen voor het gebruik van nieuw beton, dat er een bepaald percentage oud beton in moet zitten. Zolang die eis er niet is, gaat het niet vanzelf.”

Ook Lotfi van Renewi denkt dat 100 procent hergebruik in 2030 niet realistisch is. “Zonder de ondersteuning van opdrachtgevers lukt het niet. De technologie is er, dus wij hebben geen probleem: materiaal kan hoogwaardig gerecycled worden. Maar wij krijgen niet al het betonpuin voor recycling.”

Want lang niet al het sloopafval wordt goed gescheiden. En hoewel er alternatieven zijn, gaat veel betonpuin nog steeds naar de fundering van nieuwe wegen. En dus niet naar de betonfabriek. Tot ergernis van betonproducent Jeroen Droog. “Dat is gewoon een manier om er vanaf te komen.”

Ook Bouwend Nederland zegt dat nog steeds veel sloopbeton als funderingsmateriaal in de wegenbouw terechtkomt. “Dat sluit niet aan bij de circulaire ambities. Andere reststromen, zoals metselpuin of materialen die vrijkomen bij sloop, zouden ook prima geschikt zijn voor de fundering van wegen”, aldus de brancheclub.

Voorzitter van het Betonakkoord Cramer blijft optimistisch. Ze wil de technologie verbeteren, het aanbod wettelijk garanderen en via opdrachtgevers de vraag stimuleren. Al erkent ze de krappe deadline. “Als het doel in 2030 niet wordt gehaald, dan zal het 2031 zijn. Maar het gaat gewoon gebeuren.”

Cramer voelt zich daarbij gesteund door een wet die op dit moment op tafel ligt. Daarin staan strengere milieu-eisen voor de weg- en waterbouw. De wet, die naar verwachting in 2027 ingaat, moet opdrachtgevers stimuleren meer gerecycled beton te gebruiken.

“Maar we hebben echt de overheid nodig om te sturen,” zegt Zoontjes. “Als je het aan de markt overlaat, gaat het te langzaam en redden we het nog niet eens in 2050.”