NOS Nieuws••Aangepast
De situatie in Gaza en het handelen van Israël hebben geleid tot een uitzonderlijke situatie in de Tweede Kamer. Een ingelast debat over eventuele maatregelen tegen Israël is zonder uitkomst beëindigd en wordt vrijdag, na de wekelijkse ministerraad, voortgezet.
Het debat verliep chaotisch en de emoties liepen regelmatig hoog op. Een motie van wantrouwen tegen demissionair minister van Buitenlandse Zaken Veldkamp (NSC) hangt tot vrijdag in de lucht.
De botsing tussen de Kamerleden en de minister ontstond toen Veldkamp niet duidelijk kon zeggen welke voorstellen van de Kamer het kabinet bereid is uit te voeren en welke niet. Een deel van de Kamer wil bijvoorbeeld een volledig Nederlands handelsverbod voor producten zoals olijfolie en keppeltjes uit alle illegale nederzettingen in bezet Palestijns gebied. Ook ligt er een motie om geen defensiematerieel meer in te kopen bij Israël. Materieel waar Defensie mogelijk niet buiten kan.
Ook regeringspartij NSC schaart zich nu volledig achter een Nederlands handelsverbod voor producten uit alle illegale nederzettingen omdat “de emmer nu echt begint over te druppelen”, zei NSC-fractievoorzitter Van Vroonhoven. “Een ministapje”, noemden onder andere SP en GL-PvdA het.
Te veel polarisatie
Veldkamp gaf zelf de opening dat hij bereid is nieuwe maatregelen tegen Israël te nemen. Hij denkt daarbij aan een “handelsverbod op producten uit illegale nederzettingen”. Maar toen de Kamer wilde weten of dat door het hele kabinet wordt gesteund, moest Veldkamp het antwoord schuldig blijven. Ook op de vraag of Defensie zonder het Israëlisch defensiematerieel kan, kon hij geen antwoord geven. En hij sloot uit dat het ministerie van Defensie dat nu al kan zeggen.
Dat vonden grote oppositiepartijen als GL-PvdA, SP en D66 onaanvaardbaar. Zij waren naar het debat gekomen om concrete afspraken te maken “omdat er een genocide plaatsvindt en dagelijks mensen sterven”, zo zeiden de Kamerleden.
Oud-diplomaat Veldkamp reageerde door de heftigheid van de discussie minder diplomatiek en zei dat hij zich ergerde aan het gepolariseerde debat in de Kamer. “Ik steek mijn nek uit, zet me voor alle mogelijkheden in, nationaal en internationaal. Daar heb ik me de afgelopen weken op geconcentreerd”, zei Veldkamp. “Misschien ben ik te weinig bezig geweest met het debat in Nederland. En dat ergert me, hoe debat hier verloopt. Er is te veel polarisatie.”
De NSC-minister bekende min of meer dat hij de randen heeft opgezocht van wat politiek haalbaar is binnen het kabinet met coalitiegenoten VVD en BBB.
Uitkomst ongewis
Maar veel oppositiepartijen hadden daar geen oren naar. Zij wilden van Veldkamp weten welke maatregelen het kabinet wel of niet bereid is om uit te voeren, maar het werd pijnlijk duidelijk dat hij het nog niet weet. Hij verwees naar de ministerraad van vrijdag, waar dat zal moeten blijken. Daarop besloot de Kamer dat het pas zin heeft om over alle moties verder te praten na afloop van de ministerraad.
Van Vroonhoven nam het in het debat op voor Veldkamp en zei dat hij juist “zijn kop durft uit te steken”. Achter de schermen wil Veldkamp al langer meer maatregelen tegen Israël, zeggen bronnen rond het kabinet. Daarover is flinke verdeeldheid: Veldkamp vindt vooral BBB en in mindere mate VVD tegenover zich.
Van Vroonhoven: “Als de ene helft van de Kamer ons als NSC verwijt dat we niet ver genoeg gaan en de andere helft dat we te ver gaan dan komen we nergens.”
Na de ministerraad van vrijdag en het vervolg van het Kamerdebat wordt er alsnog gestemd over de moties. De motie van wantrouwen tegen Veldkamp haalt vrijwel zeker geen meerderheid. Dat geldt ook voor moties die het kabinet oproepen de Palestijnse staat te erkennen en als Nederland een volledige boycot van Israël af te kondigen. Van de andere moties is de uitkomst ongewis.
