Liang Wenfeng: de techno-optimist met een ‘angstaanjagend vermogen om te leren’

Op het Chinese internet werd 23 juli een artikel massaal verspreid: „Vier uur lang, 118 antwoorden, Liang Wenfeng behandelt alles in deze interne communicatie.” De titel beloofde niets te veel. Het uitgelekte verslag van een investeerdersbriefing met Liang Wenfeng, de ceo van het Chinese AI-bedrijf DeepSeek, geeft nieuwe details over zijn visie op AI – en gaat in op politiek gevoelige onderwerpen. Zoals zijn voorkeur voor chips van Nvidia, de Amerikaanse chipmaker waarvan China juist minder afhankelijk wil worden.

DeepSeek heeft niet bevestigd dat het uitspraken van Liang zijn. Wel legde het bedrijf een paar dagen later een lopende investeringsronde stil. Volgens berichtgeving van persbureau Bloomberg kwam dit door Liangs frustratie over het lek. De 41-jarige miljardair – aan wie een vermogen van 36 miljard dollar wordt toegeschreven – staat bekend om zijn terughoudendheid.

Begin 2025 veroorzaakte DeepSeek internationaal een schok door een hoogwaardig AI-model te lanceren dat tegen relatief lage kosten was ontwikkeld. Het succes liet zien dat de Chinese AI-sector in opkomst is, ondanks strenge Amerikaanse restricties op de export van AI-chips naar China, en wakkerde de techoorlog tussen beide landen verder aan. Inmiddels gooien ook andere Chinese AI-bedrijven, zoals Zhipu AI en Moonshot AI, hoge ogen in het buitenland.

Maar sinds dat ‘DeepSeek-moment’, waarmee de start-up binnen China in één klap een nationale kampioen werd, sprak Liang niet één keer met de Chinese of internationale pers. En ook vóór die doorbraak gaf Liang maar een handjevol interviews. Samen met spaarzame details die de Chinese pers opviste bij mensen die Liang persoonlijk kennen en uit socialemediaberichten – hij zou van voetbal houden, en als twintiger met zijn Fiat een keer naar Tibet zijn gereden – bepalen die het beeld van de entrepreneur.

Uit de interviews komt een beeld naar voren van een selfmade man, een nerd in hart en nieren die de technische details beter beheerst dan zijn werknemers, met een „angstaanjagend vermogen om te leren” en een diepe passie voor de zoektocht naar AGI, de AI die de mens op alle terreinen moet overtreffen. Het kan nog even duren, zegt hij daarover, maar zijn generatie gaat die superintelligentie meemaken.

Afkomstig uit een dorp in Zuid-China, belandde Liang met zijn wiskundig talent op een Chinese topuniversiteit in Hangzhou, de stad waar naast Shanghai veel Chinese techbedrijven zijn gevestigd. Hij studeerde elektrotechniek en leerde er ook over vroege vormen van AI.

Die kennis zette hij eerst in bij een kwantitatief beleggingsfonds dat hij samen met studiegenoten oprichtte, waar met modellen en algoritmes de handel zoveel mogelijk werd geautomatiseerd. Hij werd er rijk mee en begon steeds meer tijd en geld te besteden aan het ontwerpen van grotere AI-modellen, wat zijn collega’s in eerste instantie beschouwden als een „dure hobby”, vertelde een voormalig werknemer van Liangs fonds vorig jaar aan Bloomberg.

In april 2023, kort na de lancering van het revolutionaire ChatGPT 3.5-model van OpenAI, begon Liangs fonds AI-talent te werven voor „een nieuwe koers”. Boven de vacature stond een citaat van de Franse nouvelle vague-regisseur François Truffaut: „Je moet gek zijn in je ambitie, en gek in je oprechtheid.” Een paar maanden later werd DeepSeek opgericht.

Innovatie van eigen bodem

Hoewel Liang bekend staat als een bijzonder stille man, zijn er een paar onderwerpen waar hij niet over uitgepraat raakt – zoals de potentie van Chinees talent. Veel Chinese AI-technici studeerden in de Verenigde Staten of werkten in Silicon Valley voor ze terug naar China kwamen. Maar DeepSeek staat erom bekend dat het vooral jonge afgestudeerden van Chinese topuniversiteiten in dienst heeft.

Die krijgen veel vrijheid bij het bedrijf om hun eigen tijd in te delen en ze worden volgens Liang niet afgerekend op zogenoemde key performance indicators, scores waarmee je kunt nagaan of iemand een doelstelling haalt. Bij Chinese techbedrijven staan die meestal centraal. Voormalige stagiairs van het bedrijf vertellen dat ze gelijk mochten meewerken in de belangrijkste teams. 

Liang gelooft dat Chinese bedrijven af moeten van het idee dat innovatie uit het buitenland komt. De afgelopen decennia zou een rolverdeling in de wereldwijde techsector zijn ontstaan, waarbij het fundamentele onderzoek in plekken als Silicon Valley gebeurt en Chinese bedrijven zich toeleggen op toepassingen ervan.

Zoom in

Hij wijt dat verschil aan een gebrek aan zelfvertrouwen en onvoldoende ruimte voor nieuwsgierigheid binnen Chinese bedrijven. Inmiddels is het land dat stadium ontgroeid, vertelt hij in een interview uit 2024 met Chinese techwebsite Waves. „In de afgelopen dertig jaar van de IT-revolutie hebben we nauwelijks meegedaan in het ontwerpen van de belangrijkste technologieën. China moet in dit economische stadium geleidelijk meer gaan bijdragen.”

Dat het ook binnen China anders kan, laat Liangs eigen traject zien. Volgens zijn voormalige leerkrachten pakte hij ook als tiener zijn rust als hij die nodig had, anders dan gebruikelijk in het zeer competitieve Chinese onderwijssysteem. „Hij had zijn eigen ‘leermethode’”, vertelde lerares Rong aan lokale media, met een goede balans tussen studie en ontspanning, en was volgens haar zeker geen boekenwurm.

En hij volgde al zijn onderwijs binnen China. De Zhejiang-universiteit waaraan hij studeerde, is internationaal niet erg bekend, maar was dit jaar het hoogst geklasseerde onderzoeksinstituut op de Nature Index, een database die de wetenschappelijke publicaties van onderzoeksinstellingen bijhoudt. Daarmee staat het boven het Amerikaanse Harvard, dat de afgelopen tien jaar op de eerste plaats stond. 

„Hij is niet echt een internationaal persoon,” zegt ook Afra Wang, een Chinese techjournalist die mensen rond Liang sprak. „Hij staat bekend als erg technisch, erg low-key.” De rijke ceo „wordt wel eens aangezien voor een assistent”.

Binnen DeepSeek wil Liang Chinese innovatie stimuleren, door zijn werknemers vrijheid te bieden en zich te richten op onderzoek. Tegen Waves zei hij daarover: „Voor toptalent is het aantrekkelijkste wat je ze kan aanbieden de kans om te werken aan het moeilijkste probleem ter wereld.”

‘Nuttige’ AI

Voor Liang is dat ‘moeilijkste probleem’ van onze tijd zonder twijfel het bereiken van AGI, Artificial General Intelligence. In dat opzicht verschilt hij weinig van zijn concurrenten in Silicon Valley en hun focus op de singularity, het moment waarop AI de mens gaat overtreffen. Maar over de doelen achter deze missie zegt hij weinig, in tegenstelling tot vakgenoten als Dario Amodei (Anthropic) of Arthur Mensch (Mistral). Zijn spaarzame opmerkingen hierover betreffen de ontwikkeling van AI die „nuttig” is voor de mensheid en verbetering van de „sociale efficiëntie”.

Zo vertelde Liang, volgens de onlangs uitgelekte gespreksnotities, aan potentiële investeerders dat AI-modellen nu eerst beter moeten worden in autonoom leren. Daarna kan de stap naar ‘fysieke AI’ – robots – veel gaan opleveren in de ouderenzorg of op het gebied van huishoudelijke hulp.

DeepSeek maakte in augustus een investering in het Chinese Unitree, dat als eerste robotbedrijf een notering op beurs in Shanghai kreeg – en daar een spectaculaire koerssprong van ruim 500 procent boekte. De bedrijven gaan elkaar ondersteunen bij het ontwikkelen van nieuwe modellen en robots.

Over de weg daarheen is Liang spraakzamer. Hij is een groot voorstander van de open modellen waarmee Chinese AI-bedrijven zich onderscheiden, in tegenstelling tot Amerikaanse concurrenten die minder prijsgeven. Naast het feit dat DeepSeeks modellen gratis te downloaden zijn, verwierf het bedrijf een reputatie met de gedetailleerde uitleg over hoe het modellen traint. Die data werden in wetenschappelijke tijdschriften als Nature gepubliceerd.

In Silicon Valley wordt dat gewaardeerd. Zo zei Meta-baas Mark Zuckerberg na de doorbraak van DeepSeek in januari 2025 dat de innovaties van DeepSeek „gelukkig” ook openbaar waren gemaakt zodat zijn bedrijf ervan kon leren. „Het is altijd interessant als er iemand is die iets beter doet dan jij.”

Volgens Liang brengt die transparantie „geen significante verliezen” met zich mee. Hij lijkt oprecht blij met alle erkenning uit Silicon Valley en noemt het een „eer” om iets terug te geven aan de technische gemeenschap.

Daarmee maakt hij deel uit van een opensourceinternetcultuur die ook al decennia een grote Chinese inbreng kent. Tekenend is dat opensourceplatform GitHub een van de grootste buitenlandse websites is die niet geblokkeerd worden in China, vanwege het belang van de site voor programmeurs. Ook maken Chinese bedrijven als Huawei veel gebruik van het bekende opensourcebesturingssysteem Linux.

Maar in de context van de techcompetitie tussen China en de VS wordt die samenwerkingscultuur politiek gevoeliger. En nu AI-modellen steeds krachtiger worden, wordt er zowel in Washington als in Beijing gesproken over meer overheidscontrole op open modellen.

Boegbeeld van ‘team China’

Sowieso moet DeepSeek zich als het boegbeeld van Chinees AI-succes verhouden tot de Chinese overheid. Liang lijkt te accepteren dat zijn bedrijf een symbool is geworden in de AI-concurrentie tussen China en de VS.

Hij kan ook eigenlijk niet anders. Zelf klinkt Liang meer als een techno-optimist die trots is op de snelle modernisering van zijn land dan als iemand met uitgesproken nationalistische ideeën. Hij wil dat China beter wordt in innovatie, maar spreekt over de ontwikkeling van AGI als een „mondiaal” project dat goed zou zijn voor de hele mensheid.

In de huidige geopolitieke realiteit betekent zijn succes dat hij nu uithangbord is voor ‘team China’. Kort na DeepSeeks doorbraak in 2025 volgde een ontmoeting met president Xi Jinping, die de bebrilde, tengere Liang met een glimlach de hand schudde.

Zijn achtergrond als homegrown techneut past perfect bij China’s nationale strategie om technologisch onafhankelijk van de VS te worden. DeepSeek werkt dan ook voor de ontwikkeling van betere Chinese AI-chips nauw samen met Huawei. Dit grote Chinese techbedrijf werd al tijdens Trumps eerste termijn als president van de Amerikaanse markt geweerd omdat het een gevaar voor de nationale veiligheid van de VS zou vormen.

Ook valt op dat DeepSeek geen Amerikaanse investeerders lijkt te willen. Na een periode waarin het volledig werd gefinancierd door Liangs beleggingsfonds, haalt het bedrijf dit jaar extern geld op in de aanloop naar een beursgang. Dat doet het bij grote, uitsluitend Chinese techbedrijven en bij een nationaal overheidsfonds voor AI. Tot voor kort was aantrekken van Amerikaans kapitaal juist het doel van Chinese techbedrijven.

Grote ambities

Waarom is Liang zo’n stille AI-leider? Toen de Amerikaanse AI-expert Nathan Lambert dit jaar in zijn nieuwsbrief schreef dat het hem tijdens een bezoek aan China opviel dat de Chinese topbestuurders zo „bescheiden” waren, kreeg hij kritiek van Chinese techjournalisten. Naast mogelijke karaktereigenschappen kun je die terughoudendheid namelijk niet los zien van de Chinese politieke context.

Een eerdere generatie Chinese entrepreneurs was juist graag in het nieuws. Maar de afgelopen jaren houden vrijwel alle jongere techbestuurders zich op de vlakte. Ze herinneren zich waarschijnlijk nog maar al te goed hoe Jack Ma, de charismatische oprichter van Alibaba, in 2020 maandenlang verdween nadat hij harde kritiek had geleverd op het Chinese bankwezen. Kort daarop kwam er veel nieuwe regelgeving voor de Chinese techsector.

Techjournalist Wang: „De nieuwe generatie stelt zich coöperatief op ten opzichte van de lokale overheid en probeert niet in de media te verschijnen of iets te zeggen dat tot problemen leidt.”

Gezien het groeiende belang van AI en gerelateerde technologie is er wel veel steun voor nationale initiatieven vanuit de Chinese overheid. Ook Jack Ma werd vorig jaar weer omarmd. Maar de boodschap is duidelijk: Chinese techleiders mogen – anders dan hun Amerikaanse evenknieën – geen belangrijke politieke stemmen worden. Die rol is alleen voor de Chinese Communistische Partij weggelegd.

Als je in China op dit moment grote ambities koestert, zoals Liang, houd je je rustig.

Geef cadeau





Deel





Mail de redactie