tachtigers als detective en een theepot als moordwapen

• 

  Fleur Launspach

  correspondent Verenigd Koninkrijk en Ierland

Wie fan is van moordmysteries, heeft waarschijnlijk dit beeld voor ogen: een geharde detective die peinzend over een verlaten landschap tuurt, op jacht naar de moordenaar van een vaak jonge vrouw, omgebracht met meerdere messteken. Ga je nu naar je lokale boekwinkel of favoriete streamingsdienst, dan zien moordmysteries er heel anders uit. Niet duister en grimmig, maar luchtig en humoristisch.

Dit nieuwe genre, ook wel bekend als cosy crime, wint snel aan populariteit. In deze verhalen wordt de misdaad opgelost door een amateur, vaak een oudere vrouw of gepensioneerde. De achtergrond is geen grimmige stad, maar een zonnig, kneuterig Brits dorpje. Het moordwapen is eerder een theepot dan iets bloederigs, en humor vervangt angst.

Op de voorgrond staat de Britse schrijver Richard Osman, die met zijn Thursday Murder Club-boekenreeks wereldwijd meer dan 10 miljoen exemplaren heeft verkocht. Online streaming-gigant Netflix zette flink in op de verfilming van Osmans werk en trok daar een blik grote acteurs voor open: van ex-James Bond Pierce Brosnan tot Oscarwinnaar Sir Ben Kingsley, en gerenommeerde Britse sterren zoals Celia Imrie en Dame Helen Mirren.

De film is geproduceerd door Steven Spielbergs productiebedrijf Amblin Entertainment, geregisseerd door Chris Columbus (Harry Potter, Home Alone), en is vanaf vandaag in Nederland te zien op Netflix.

“Het is een viering van de oudere generatie,” zegt de 72-jarige Brosnan tegen Nieuwsuur. “Oudere personages in de 70 of 80 die nog steeds een ‘drive’ hebben, een sterke persoonlijkheid bezitten, en wijsheid ontlenen aan hun verleden. Al die elementen, gecombineerd met een moord in hun midden, zijn verweven in een ‘whodunnit’ verhaal.”

Schrijver Richard Osman vertelt dat zijn inspiratiebron zijn eigen moeder was, die in een bejaardentehuis in het Engelse Sussex woont. “Als ik daar op bezoek kwam, raakte ik aan de praat met oudere bewoners en hoorde ik hun levensverhalen. En als ik dan weer vertrok, dacht ik: deze personages zijn fascinerend, deze verhalen zijn fantastisch. Wat als er een moord zou plaatsvinden in hun midden? Dan zouden ze het zeker oplossen, met al hun kracht en inzicht.”

“Het plot is een moordmysterie, maar eigenlijk draait het om de personages”, vervolgt de schrijver. Op de vraag of een bejaardentehuis als setting, met veel thee en taart, niet een beetje saai is, antwoordt hij dat het juist enorm veel biedt. “Vier tachtigjarigen zijn zoveel interessanter dan een groep Instagrammende twintigers.” Volgens Osman hebben ouderen diepte, zitten ze vol fascinerende verhalen, spreken ze de waarheid, en via hun levens kun je de geschiedenis en verschillende sociale klassen van Groot-Brittannië laten zien. “Het is een onuitputtelijke bron,” zegt hij. “Met op de achtergrond natuurlijk een moordmysterie”.

Daarbij gaat Osman thema’s als eenzaamheid, sterfelijkheid en verlies niet uit de weg. “Het is belangrijk om ook die kant te laten zien. Het ligt immers voor ons om de hoek,” zegt Celia Imrie, verwijzend naar zichzelf en haar collega’s op leeftijd. “In ons hoofd voelen we ons 26 jaar, al is de realiteit anders. Dit verhaal omarmt dat, maar laat ook het plezier zien in het leven. Het is evenwichtig en sensitief gedaan.”

Sir Ben Kingsley sluit zich daarbij aan. Hij merkt op dat het thema sterfelijkheid voortdurend op de achtergrond aanwezig is, maar vindt dat juist een mooi en menselijk onderdeel.

Ook in Nederland wint het ‘gezellige moorddrama’ terrein. Zo schreef radiomaker en schrijver Chris Bajema De Mosterdmoorden, waarin de amateurdetective een oudere, gescheiden vrouw is. Een historisch dorp dat doet denken aan Doesburg vormt het decor. Bajens legt de aantrekkingskracht van het genre als volgt uit: “Het is luchtig en je kunt er volledig in verdwijnen. Het is een vorm van escapisme, zodat we even kunnen wegdrijven van het nieuws en ons kunnen bevinden in een warme, vertrouwde en humoristische omgeving. Dat is precies wat cosy crimes bieden.”

Zo ziet bestsellerauteur Osman het ook: in een wereld vol onoplosbare problemen biedt dit genre een geruststellende structuur. Je bent vertrouwd met de personages en het decor waarin het verhaal zich afspeelt is een plek waar je je thuis kunt voelen. “Dat dit genre ons zo trekt, komt doordat we in een volle, drukke en chaotische wereld leven, het voelt vaak alsof er geen oplossing is voor problemen. Dit soort verhalen bieden de kans daar even uit te stappen.”