Waarom krijgen we nachtmerries?
‘Veel mensen hebben nare dromen, maar het is moeilijk te bewijzen waarom’, zegt Dresler. “Nachtmerries kunnen inderdaad deel uitmaken van dat natuurlijke gebeuren virtuele realiteit trainingsmechanisme waar we het net over hadden. De vraag is alleen of deze ‘training’ van onze overlevingstactieken in levensbedreigende situaties wellicht niet iets te ver is gegaan. Je ziet bijvoorbeeld vaak dat mensen wakker worden als een droom te eng wordt.”
Dresler noemt nog een mogelijke reden waarom nachtmerries worden afgebroken als er iets heel ergs gebeurt: bijvoorbeeld als je erin sterft. “Je brein weet ongeveer hoe het echte leven in elkaar zit, maar heeft geen ervaring met doodgaan. Een theorie is dat je op dat moment wakker wordt omdat je brein niet weet hoe hij de droom moet voortzetten.”
Waarom blijven dezelfde dromen terugkomen?
Dit gebeurt vooral bij nachtmerries, zegt Dresler, ook bij mensen die lijden aan een posttraumatische stressstoornis. “Ze kunnen last hebben van terugkerende nachtmerries waarin ze steeds één specifieke traumatische ervaring opnieuw beleven. Dat is een moment waarop het natuurlijke mechanisme van dromen niet meer goed functioneert.”
Het kan echter ook gebeuren bij ‘normale’ nachtmerries, legt Dresler uit. “Je hebt bijvoorbeeld een vreselijke nachtmerrie en wordt bijna getraumatiseerd wakker. Hoe intenser de emoties, hoe groter de kans dat deze droom in je geheugen verankerd raakt. Dit kan tot een vicieuze cirkel leiden. Elke keer dat je dezelfde nachtmerrie hebt, wordt dat geheugenspoor tijdens dromen sterker en sneller geactiveerd.”
Ellen Hoog zocht hulp vanwege slecht slaapritme van dochter Sev: ‘Ik had overal angst voor’
Hoe kom je van dat soort vervelende nachtmerries af?
Gelukkig is er ook een manier om dit patroon te doorbreken: imaginaire oefentherapie. Je schrijft de nachtmerrie zo gedetailleerd mogelijk op en kiest deze keer zelf een beter einde. Vervolgens moet je dit scenario de hele dag door in je hoofd herhalen, ongeveer elke twintig minuten.
Dit doe je om de nachtmerrie die in je geheugen zit te herschrijven. “Bij veel patiënten merk je dat hun nachtmerrie vervolgens een stuk rustiger eindigt en niet meer terugkeert. Het werkt uiteraard niet altijd meteen en bij iedereen, maar het is wel zeer effectief gebleken.”
Kunnen we onze dromen sturen?
Uit verschillende onderzoeken blijkt dat ongeveer de helft van de bevolking wel eens een lucide droom heeft gehad. Dit betekent dat je beseft dat je droomt, wat soms betekent dat je er ook regie over kunt hebben.
“Er zijn maar heel weinig mensen die elke week een lucide droom hebben”, zegt Dresler. “Als we uitgaan van de theorie dat dromen een simulatie zijn waarin je belangrijke vaardigheden traint, kan het logisch zijn dat dromen over het algemeen niet helder zijn. Want als je tijdens een droom meteen weet dat de monsters niet echt zijn, heb je niet langer de motivatie om te vechten.”
Er zijn echter strategieën die u kunnen helpen lucidere dromen te krijgen. Ook hier helpt het bijhouden van een droomdagboek. “Als je meer aandacht besteedt aan wat je droomt en de details opschrijft, kan dit leiden tot lucidere dromen. Je kunt ook gebruik maken van de informatie die je opschrijft. Als je bijvoorbeeld vaak over je basisschool droomt, kun je meerdere keren per dag aan je basisschool denken en keer op keer tegen jezelf zeggen: dit is een droom. Als die associatie sterk genoeg wordt, kun je beseffen wanneer je in je dromen een basisschool tegenkomt: dit is niet echt.”
Dat besef maakt het mogelijk om je dromen richting te geven. “Je kunt er bijvoorbeeld ook een gewoonte van maken om jezelf overdag af te vragen: droom ik of ben ik wakker? De kans is groot dat je dat in je dromen doet. Je kunt natuurlijk nog steeds denken dat het volkomen normaal is dat je vliegt en een pratend varken ziet.”
Waarom slaapt de één langer en valt de ander sneller in slaap? Deze neuroloog legt het uit
Hebben onze dromen betekenis?
Honderd jaar geleden waren onderzoekers meer bezig met de betekenis van dromen dan nu, zegt Dresler. Dit kwam door het Freudiaanse idee dat we in onze dromen ons onderbewustzijn zouden tegenkomen. Tegenwoordig houden de meeste droomonderzoekers zich hier niet meer mee bezig, zo ook Dresler. “Daarom kan ik er niet veel over zeggen”, zegt hij. “Behalve dat de meeste onderzoekers het erover eens zijn dat je de ‘droomhandleidingen’ die je bij de kiosk kunt ophalen, niet serieus moet nemen.
Tegelijkertijd zijn dromen niet zonder betekenis, omdat ze door een individueel brein worden gecreëerd. Uiteraard is er een verband met je persoonlijkheid, je ervaringen enzovoort. Wat dat betreft kun je er wellicht persoonlijke inzichten uit halen. Ik betwijfel alleen of nachtelijke dromen in dat opzicht anders zijn dan dagdromen. Sowieso neemt niemand het idee meer serieus dat dromen verborgen boodschappen bevatten of dat bepaalde symbolen voor iedereen dezelfde betekenis hebben.”
Dit artikel maakt deel uit van het LINDA.dossier ‘SLEEP’. Hieronder kunt u het gehele dossier lezen.
Het beste van LINDA. direct in uw e-mail? Schrijf u in voor onze nieuwsbrief.
Als ouders rusten, zorgt nachtoppas Chai voor de baby: ‘Drie uur slaap is een goede nacht’
