Op vijftienjarige leeftijd wordt er een tumor ontdekt in Laura’s ribben. Na een zware periode van chemotherapie wordt ze in 2012 kankervrij verklaard – totdat er een jaar later uitzaaiingen worden gevonden. Ze blijkt terminaal ziek en kiest voor kwaliteit van leven: weg van ziekenhuizen en artsen. In haar boek LIVE! ze schrijft over die keuze en hoe ze het leven intenser ervaart sinds haar diagnose. Er wordt ook een toneelstuk over haar gemaakt.
Uiteindelijk trekt Laura zich terug uit de media, omdat ze wil dat haar leven meer is dan alleen haar ziekte; er is nog te veel leven om te leven. Ze woont in Amsterdam, heeft een parttime baan in de horeca, wordt verliefd en studeert cum laude af in de rechten. Een deel van die studie rondt ze af aan de Cornell University in de Verenigde Staten. Op 15 augustus 2019 overlijdt ze op 25-jarige leeftijd aan haar ziekte.
Dit was ‘LEEF!’-auteur Laura Maaskant (25): ‘Leven in het hier en nu’
Wijsheid
Laura’s leven is kort maar rijk, vertelt haar moeder ons in haar boek Je bent daar zie opnieuw. “Ik zie de dood als het volgende station: een promotie. We laten alle bagage achter ons. Nou, Lau was daar klaar voor. Ze zei altijd: ‘Ik verbied iedereen om te zeggen dat ik te jong ben. Want wie zegt wat beter is?’”
In 2016 vertelt Laura in het programma van Coen Verbraak Kijken in de ziel waarom ze niet probeert haar leven te verlengen: “Toen ik wist dat ik niet zou herstellen, stierf mijn verre toekomst eigenlijk.” Het is het soort uitspraak dat haar optredens kenmerkt: hoe moeilijk het onderwerp ook is, ze lijkt altijd precies te weten hoe ze het onder woorden moet brengen.
Die wijsheid zat er al vroeg in, zegt Rianne. “Het zat altijd al in haar, maar door haar ziekte kwam het meteen tot bloei. Zeker toen ze uitzaaiingen bleek te hebben en haar boek ging schrijven. Ze zat meteen vol zelfvertrouwen, van: oké, dit is goed voor mij. Dat was ongelofelijk om te zien en het stelde me ook in staat om mijn eigen angst onder ogen te zien. Natuurlijk sloop de angst om mijn kind te verliezen erin. Maar die moest ik loslaten om helemaal vrij naast Laura te kunnen staan.”
Limieten
Rianne deelt in haar boek herinneringen aan periodes waarin het goed ging met Laura. Tegelijkertijd is ze eerlijk over de moeilijkheidsgraad van de laatste jaren. “Vooral het laatste jaar was een beetje moeilijk, omdat haar fysieke conditie zo schommelde. Al mocht ik dat soms niet tegen haar zeggen, dat het allemaal best zwaar was. ‘Dit is het, mam’, zei ze dan. Ze kon zich helemaal overgeven, accepteerde wat haar overkwam op een actieve manier. Daarom was ze zo rustig. Stralend. En ze kon de leider zijn van haar eigen proces. Behalve als ze echt ziek was, dan nam ik het over en werd ik een leeuwin, voor haar. Zo vulden we elkaar goed aan.”
Het boek laat de hechte moeder-dochterband zien van twee vrouwen die behoorlijk op elkaar lijken. “Ik kon haar goed volgen, mede omdat haar manier van denken ook in mij zit. De onafhankelijkheid die ze had, was een zegen voor mij. Zodra zij zich wat beter begon te voelen, kon ik een beetje loslaten. Op mijn eigen manier: ik had altijd mijn telefoon hard staan, want ‘wat als er iets gebeurt’. Maar zij wilde onafhankelijk zijn, in Amsterdam wonen. En dat was de beste beslissing. Zo konden we naast elkaar lopen, al was dat wel een heel proces.”
Rianne beschrijft hoe Laura op een gegeven moment om wat afstand vroeg. “Ze was op haar vijftiende al heel wijs en zelfstandig. Ze wist toen al: ik ben degene die dit moet doen. Maar ergens zat ik nog in de moederrol, denk ik. Zo van: ‘Schatje, dat doe ik voor je’. Daarom hadden we die clash nodig. En ze kon zo goed communiceren. Zo vanuit haar hart en liefdevol. Ze zei: ‘Hé mam, jij daar en ik hier.’ Dat was natuurlijk even heel heftig, maar daarna was het veel rustiger. Want daardoor voelde ik ook: ik kan ook mijn eigen leven leiden.”
Zwolle
Wat Laura kenmerkt is dat ze tot het einde toe actief blijft. Altijd zorgend voor anderen, maar ook voor zichzelf. In de laatste periode van haar leven krijgt ze stekende pijnen in haar longen en schrijft de huisarts morfinetabletten voor. Ze komt nog steeds haar moeder helpen met haar nieuwe huis in Zwolle.
Toen ze aan het schilderen waren, hoorde Rianne dat ze een kast mocht ophalen. Maar dan moest ze wel twee uur weg. “Ik twijfelde omdat Lau het werk alleen zou doen. Maar ze zei: ‘Mam, doe het gewoon, dan zit je straks op een goede plek. Laat mij gewoon mijn ding doen.’ Toen ik terugkwam, leek het wel alsof ze een schildersbedrijf had ingehuurd. Alsof er een engel aan het werk was geweest. En dat ontroert me nog steeds. Ik kon nauwelijks geloven hoe ze dat had gedaan. Want ze was die week niet lekker geweest en had al zo hard gewerkt.”
Vijf dagen later kreeg Laura een longbloeding. Riannes nieuwe huis had “al een metamorfose ondergaan”, vertelt ze. “Alles was geverfd en ze had ook al nagedacht over welke apparaten er in de keuken moesten komen. Ze zei steeds: ‘Nou mam, dit is de laatste keer dat ik je help verhuizen.’ Als ik terugkijk, is het bijna alsof het zo moest zijn. Ik ben vooral dankbaar dat ik erbij was toen ze die longbloeding kreeg en dat ze niet alleen was.”
Verder
Na de werkweek in Zwolle breekt de laatste periode van Laura’s leven aan. Haar familie laat haar niet meer alleen. Ze houden de wacht, samen met Tirza; de zwarte labrador die jarenlang Laura’s hulphond was. In de zomer van 2019 kiest ze voor euthanasie – thuis, omringd door familie. Ze rijden langs haar favoriete plekken in Amsterdam en toosten op haar leven met champagne. En dan vertrekt ze. Het is veelzeggend dat ze zelfgemaakte hartige taarten en soep achterlaat voor haar dierbaren; zorgzaam en proactief tot het einde.
“In die laatste weken was er veel rust en veel liefde. Dat was goed voor Laura, en ze nam iedereen mee. Ook de mensen die het moeilijk hadden. Ze bleef maar zeggen: ‘We hebben tien jaar gehad.’ Onbewust, want het leven ging gewoon door na de uitzaaiingen.”
Na het overlijden van haar dochter voelt Rianne naast het immense verdriet ook ruimte. Want hoe zelfstandig Laura ook was, Rianne stond altijd klaar om voor haar te zorgen. “Je bent tenslotte moeder. En toen zij er niet meer was, kwam er weer ruimte vrij. Ruimte die je ook nodig hebt om te kunnen rouwen. Wat dat ook mag zijn. Ik ben blij dat ik toen al zestig was, met de nodige bagage in mijn rugzak om dat proces aan te durven.”
Waar er tijdens Laura’s leven vooral acceptatie was, is er na haar dood ook een enorme leegte. “Hoe dan? En waar ben je nu? De mooie wijsheid die Laura ons had meegegeven, zat in mijn hart, maar de filosofische vragen kwamen toen echt binnen. Want wat moest ik nu?”
Interviewer Fokke Obbema: ‘Praten over de dood brengt mensen dichter bij elkaar’
Rug
Rianne wil in die eerste periode alleen zijn en neemt afstand van haar omgeving. Het leven gaat door – “en zo hoort het ook”, benadrukt ze – maar nog niet voor haar. “Ik wilde dat het leven even stilstond, zodat ik het verdriet kon vastleggen. Het was alsof ik Laura’s dood nog niet wilde accepteren, omdat ik het verdriet eerst helemaal moest doorvoelen.”
Het eerste keerpunt kwam tijdens een strandwandeling in Egmond aan Zee. “Mijn hele lichaam deed pijn van het verdriet, de eenzaamheid en het gemis. Het begon al donker te worden en ineens was het alsof er naast me twee bouwlichten aangingen. Ik dacht: hé? Wat is dit? Totdat het licht begon te knipperen. Toen besefte ik: hé, je bent er nog. Ook al kan ik je nu niet te pakken krijgen.”
Nu voelt ze dat Laura altijd bij haar is. En Rianne draagt ook haar boodschap om volledig in het nu te leven uit. “Zij moest de dood onder ogen zien, en wij met haar. Dat was het mooie, want dan wordt het leven met veel meer intentie geleefd.” Wie haar boek leest, ziet dat ze die visie omarmde, zeker na Laura’s dood. Rianne woont nu in Egmond aan Zee en heeft een levenslange droom waargemaakt. Ze is ook gestopt met werken, ze schrijft en Ze organiseert stille wandelingen langs het strand.
“Als ik een boodschap heb, is het om alle emoties toe te laten. Alleen omdat ik alles heb meegemaakt, kan ik mezelf en het leven nu omarmen – ook al vind ik het hier niet altijd even prettig. Want dat hoort er ook bij.”
Tijdens ons gesprek op het strand wijst ze regelmatig naar de zee en de duinen. “Meer heb je niet nodig, en Laura en ik hadden samen ook niet meer nodig. En het mooie is: ze is er nog steeds.” Verdriet gaat over, weet Rianne nu. “Maar liefde nooit. Mijn zoon heeft een tijdje bij Laura in huis gewoond, en toen hij het huis uit ging, liep ik weer door haar buurt. Ik dacht: oh Lau, er is hier zoveel veranderd, maar we hebben hier nog zoveel moois meegemaakt. Het is vooral de zoete melancholie die blijft.”
‘Jij bent daar’ van Rianne van Woerden is nu verkrijgbaar.
Laurens Verhagen over verlies gehandicapte zoon: ‘Dat wij er niet bij waren, blijft traumatisch’
