Rianne over het leven na de dood van haar dochter Laura Maaskant: ‘Ze straalde echt’
Projecten
Hoewel Rijpma ziek is, zie je dat niet tijdens dit interview. Hij oogt fris, fit en vol plannen. Hij geeft nog wel les, maar tijdelijk. Een vaste klas zit er niet meer in. “Ik doe dat voor mijn school waar ik van toegevoegde waarde kan zijn, maar ik wil echt graag les blijven geven.” Daarnaast werkt hij momenteel aan een journalistiek project waarvoor hij dertien docenten uit het hele land portretteert.
Het lijkt allemaal veel – maar Rijpma krijgt er energie van. “Mijn dochter is mijn belangrijkste project. En daarnaast wil ik me inzetten voor projecten waar ik mijn tanden in kan zetten. Bij het eerste project dat ik aanpakte, kreeg ik een flinke subsidie voor scholing. Juist omdat mijn leven op zijn kop stond, bleek het heel fijn om me ergens helemaal voor te kunnen inzetten. Het voelde zelfs zo goed dat ik besloot een roeimarathon te doen. (Hij haalde 33.000 euro op voor Stichting Melanoom, red.) Het geeft me houvast, voldoening en zingeving. En dat zijn allemaal dingen die voor mij belangrijk zijn, juist omdat ik ziek ben.”
Rijpma beschrijft in zijn boek dat zijn ziekte hem ook de ruimte geeft om dit soort projecten te doen. “Dat klinkt gek, want kanker is natuurlijk helemaal niet leuk. En daarvoor was ik al bezig met allerlei projecten die ik belangrijk vond. Maar de ziekte heeft dat versterkt – dat is wat deze vervelende situatie mij heeft gebracht. Ik heb mijn slechte periodes, maar over het algemeen voel ik me fit. En zolang het kan, blijf ik werken.”
Kwetsbaarheid
Zijn ziekte zet niet alleen Rijpma’s leven op zijn kop, maar ook zijn denken. Dat komt onder andere doordat hij de BRAF-remmers alleen kan slikken omdat ze worden vergoed. “Ik heb het eens opgezocht en dat is zoveel geld, het is niet te geloven. En dat krijg ik gewoon van mijn landgenoten. Ik ben daar zo dankbaar voor dat het me motiveert om iets terug te doen.
Het andere antwoord is dat als je ziek wordt, je je eigen kwetsbaarheid en sterfelijkheid onder ogen moet zien. Daarvoor dacht ik soms dat ik onsterfelijk was – vooral met al die surfcapriolen die ik deed.”
Rijpma zoekt even naar de juiste woorden. “Vroeger dacht ik er nooit over na dat ik überhaupt zou kunnen sterven. Door mijn ziekte werd ik geconfronteerd met mijn eigen kwetsbaarheid en daardoor heb ik ook meer empathie voor de kwetsbaarheid van anderen. Die compassie wil ik overbrengen op mijn dochter. Je vraagt je nu misschien af: waarom schrijf je dit boek niet speciaal voor haar? Maar ik zie op dit moment ook echt een gebrek aan compassie in onze maatschappij en dit boek is voor mij een kans om die boodschap aan veel meer mensen over te brengen.”
Leven
Rijpma’s dochter was twee toen hij ziek werd. Hij en zijn vrouw besloten er meteen open over te zijn. “Ik vind het belangrijk dat we het ook voor haar niet geheim houden. De ziekte is er – in ons leven, en dus ook in het hare,” zegt hij. “Kinderen van die leeftijd begrijpen nog niet veel. Als ze er nu was, zou ze het kunnen uitleggen, maar toen wist ze nog niet wat het woord kanker echt betekende. Ze begrijpt het nu steeds beter en ze praat er ook over. Ze kon al heel vroeg zeggen: ‘Papa heeft kanker en als hij zijn pillen niet neemt, gaat hij dood.’ Al vanaf dat ze een jaar of drie was.”
Van alledaagse momenten aan de keukentafel tot verkenningen in het stadspark en vakanties in het ouderlijk huis in Spanje: het boek is vooral ook een portret van hun leven als gezin. Als Rijpma’s dochter de brieven later leest, ziet ze haar jongere zelf door de ogen van haar vader. “Dit is een portret van haar zoals ze nu is, of hoe ik haar nu zie. Ik probeer haar eigenlijk voor te stellen aan zichzelf toen ze vier of vijf was en hoe wij als gezin waren. Ik hoop dat ze het leuk vindt om dat nog eens te lezen als ze ouder is.”
Of het nu gaat om surfen, eten of het belang van vriendschappen en liefde: Rijpma besteedt meer pagina’s aan het leven dan aan de dood. “Ik houd me niet zo bezig met de dood, want zolang ik er nog ben, is de dood er nog niet. Voor mij komt die waarschijnlijk eerder dan voor anderen. Maar zolang hij er nog niet is, kan ik mijn tanden zetten in het volgende project en bij mijn dochter en mijn vrouw zijn. Het leven heeft me nog zoveel te bieden, en misschien hoop ik dat lezers er het maximale uit halen. En dat het hun, en later ook mijn dochter, een spiegel voorhoudt. Wat is echt waardevol voor jou? En kun je loslaten wat minder waardevol is? Hoe moeilijk dat ook is.”
Leven zonder romantische liefde: ‘De schaamte dat ik door niemand ben uitgekozen, blijft’
Hoepel
Zodra Rijpma wist dat hij terminaal ziek was, stelde hij zichzelf een aantal doelen. Sommige gingen over hemzelf, maar veel gingen over zijn dochter. Hij wil bijvoorbeeld dat ze naar de basisschool gaat (en dat is hem gelukt), naar de middelbare school fietst en haar weggeeft op haar bruiloft.
“Je noemt ook die stipjes aan de horizon – anders zou ik maar doelloos ronddwalen. Ik wil ergens naartoe kunnen. Ze gaat nu naar de middelbare school. Toen ik haar gisteren ophaalde, kwam ze via een andere uitgang naar buiten. En dan zie je: ze is nu een grote meid. Dat zijn de momenten waar ik aan vasthoud. De laatste musical in groep acht zal er ook zo een zijn, al is dat nog ver weg. En dat is ook hoop. Ik kan niet te ver vooruitkijken, maar ik kan wel doorgaan en hopen dat ik er snel ben.”
‘Wat ik je nog wil vertellen’ van Jasper Rijpma is nu verkrijgbaar.
David Nicholls over het succes van ‘One Day’, 15 jaar later: ‘Nu een historische roman’
